Stanisław Markowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stanisław Markowski
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 8 maja 1949
Częstochowa, Polska
Zawód fotograf
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Brązowy Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”

Stanisław Markowski (ur. 8 maja 1949 w Częstochowie) – polski fotograf, dokumentalista, a także pieśniarz i kompozytor związany z nurtem poezji śpiewanej.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn malarza i muzyka Kazimierza Markowskiego (1913-1998), brat malarza i pedagoga Aleksandra Markowskiego. Ukończył Uniwersytet Jagielloński (dyplom magistra geografii uzyskał w 1972).

Debiutował w 1971 roku dwiema wystawami fotografii: „Klimaty Krakowa” oraz „Przedmieście”, poświęconą częstochowskiej dzielnicy swego dzieciństwa – Zawodziu.

W latach 1980-1981 znalazł się w Komitecie Porozumiewawczym Związków Twórczych i Naukowych oraz w Komitecie Więzionych za Przekonania przy „Solidarności”.

W 2005 członek Honorowego Komitetu Poparcia Lecha Kaczyńskiego w wyborach prezydenckich.

Jest członkiem Zarządu Fundacji „Sacr-Art” oraz Fundacji „Centrum Dokumentacji Czynu Niepodległościowego”, a także członkiem Rady Programowej Radia Kraków. Wszedł w skład Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków[1].

Z żoną Grażyną mają dwóch synów: Dominika i Piotra.

Twórczość fotograficzna[edytuj | edytuj kod]

  • Twórca fotografii faktu, rejestrujących m.in. czarny marsz po śmierci studenta UJ Stanisława Pyjasa, do którego doszło wiosną 1977; samospalenia na krakowskim Rynku Walentego Badylaka, protestującego przeciw milczeniu o zbrodni katyńskiej wiosną 1980; wydarzeń w Stoczni Gdańskiej w 1980 r.; demonstracji po wprowadzeniu stanu wojennego; pogrzebu ks. Jerzego Popiełuszki; wizyty papieża Jana Pawła II.
  • Autor albumów, poświęconych polskiej tradycji, zamkom i dworkom Polski, zabytkowym drewnianym kościołom, Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej, kilkakrotnie uznanych przez Polskie Towarzystwo Wydawców Książek za najpiękniejsze książki roku. Tytuły: „Ziemia Zbawiciela”, „Pejzaż święty – polskie kościółki drewniane”, „Dwór polski”, „Katedra na Wawelu”, „Klimaty Krakowa”, „Fascynacje – ziemia polska”...
  • W podziemnym wydawnictwie PWA wydał album „Świadectwa – Polska po 13 grudnia w fotografii”.
  • Najnowszy album nosi tytuł „Ku wolności”. Został opublikowany przez wydawnictwo Fabri. Publikacja zawiera fotografie dokumentujące zdarzenia społeczne i polityczne z lat 1976 – 1989. Wstępem do albumu jest tekst Marianny Popiełuszko, matki błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki[2][3].

Jego prace znajdują się w zbiorach muzeów i galerii, m.in. w Warszawie, Wrocławiu, Łodzi, Bielsku Białej, Częstochowie, Kielcach, Krakowie, Lozannie, Tel Awiwie, Bostonie.

Twórczość muzyczna[edytuj | edytuj kod]

Twórca muzyki do oficjalnego[4] hymnu „Solidarności” – „Solidarni” (aut. tekstu Jerzy Narbutt). Wykonuje utwory do wierszy między innymi: Krzysztofa Kamila Baczyńskiego, Stanisława Balińskiego, Zbigniewa Herberta, Jana Lechonia, Leopolda Staffa, czy Kazimierza Wierzyńskiego[5].

W dorobku ma dwie płyty[6]:

  • „Tęsknota” ( Wydawnictwo AA; 2003)
    • 1. „Jesteś życie...” sł. Stanisław Markowski
    • 2. „Wiśnie” sł. Stanisław Baliński
    • 3. „Żal za Podolem” sł. Elżbieta Polanowska
    • 4. „Umiłowanie” sł. Kazimierz Wierzyński
    • 5. „W słonecznym blasku” sł. Kazimierz Wierzyński
    • 6. „Pamięci Ojca” sł. Leszek Aleksander Moczulski
    • 7. „Księżyc” sł. Kazimierz Wierzyński
    • 8. „Nad grobem Pana Bełzika, zduna” sł. Leszek Aleksander Moczulski
    • 9. „Ni w pięć ni w dziewięć” sł. Kazimierz Wierzyński
    • 10. „Napierski” sł. Lucjan Siemieński
    • 11. „Gdzie nie posieją mnie” sł. Kazimierz Wierzyński
    • 12. „Ej, Cyganie...” sł. Stanisław Markowski
    • 13. „Erotyk” sł. Krzysztof Kamil Baczyński
    • 14. „Tęsknota” sł. Kazimiera Iłłakowiczówna
    • 15. „Co się z Polską stało” sł. Stanisław Markowski
    • 16. „Chmury” sł. Juliusz Słowacki
    • 11. „Polska Podziemna” sł. Stanisław Balińsk
    • 12. „Piosenka” sł. Zbigniew Herbert
    • 13. „Słowo o krwi” sł. Tadeusz Śliwiak
    • 14. „Solidarni (hymn Solidarności)” sł. Jerzy Narbutt
    • 15. „Z wiatrem” sł. Krzysztof Kamil Baczyńsk
    • 16. „Orędzie” sł. Leopold Staff
  • „Bądź wierny, idź! Pieśni wolności” (Dom Wydawniczy Rafael; 2008)
    • 1. „Polonez artyleryjski” sł. Jan Lechoń
    • 2. „Czerwona zaraza” sł. Józef Szczepański ps. „Ziutek"
    • 3. „Westchnienie” sł. Krzysztof Kamil Baczyński
    • 4. „Kolęda (Aniołowie biali...)” sł. Krzysztof Kamil Baczyński
    • 5. „Z wiatrem” sł. Krzysztof Kamil Baczyński
    • 6. „Pomnik Powstania Warszawskiego” sł. Jerzy Narbutt
    • 7. „Piosenka” sł. Zbigniew Herbert
    • 8. „(Śpij Jezusku...)” sł. Waleria Iwankiewicz-Grynkiewicz
    • 9. „Rodakom z Wilna” sł. Bohdan Rudnicki
    • 10. „Polska Podziemna” sł. Stanisław Baliński
    • 11. „Słowo o krwi” sł. Tadeusz Śliwiak
    • 12. „Żurawie” sł. Apti Bisultanow
    • 13. „Kindżał” sł. Akaki Cereteli
    • 14. „Co się z Polską stało” sł. Stanisław Markowski
    • 15. „Solidarni (hymn Solidarności)” sł. Jerzy Narbutt
    • 16. „Przesłanie Pana Cogito” sł. Zbigniew Herbert

Order, odznaczenia i nagrody[edytuj | edytuj kod]

  • Laureat nagrody im. Eugeniusza Lokajskiego (fotografa powstania warszawskiego) przyznanej przez Stowarzyszenie Niezależnych Dziennikarzy (1988).
  • Uhonorowany medalem im. Jana Bułhaka przyznanym przez Związek Polskich Artystów Fotografików (ZPAF) za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fotografii (1997).
  • W 2003 wyróżniony nagrodą w dziedzinie kultury przyznaną przez prezydenta Częstochowy.
  • W 2005 zdobył I nagrodę za fotografię „Pieta Polska”, ukazującą matkę księdza Jerzego Popiełuszki.
  • 3 maja 2008 roku z rąk prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego otrzymał Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i demokracji[7][8].
  • W 2009 został odznaczony Brązowym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”[9].

W kulturze[edytuj | edytuj kod]

W TVP powstał o Markowskim film Stworzyć wiatr (reż. Mariusz Malec), emitowany w grudniu 1998 w cyklu Czas na dokument. Alina Czerniakowska poświęciła mu w 2005 r., film dokumentalny Klisze pamięci[10].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Lista członków Komitetu Obrony Dobrego Imienia Polski i Polaków. bibula.com. [dostęp 2017-12-24].
  2. O albumie "Ku wolności"
  3. Waldemar Żyszkiewicz: Fotografować historię. waldemar-zyszkiewicz.pl, „Tygodnik Solidarność” nr 51-52, z 17 – 24 grudnia 2010. [dostęp 2012-04-08].
  4. Stanisław Markowski - Serce zaczęło bić szybciej fragmenty rozmowy z Joanną Jezierską, Kraków, www.artin.gda.pl [dostęp 2017-11-26].
  5. Muzyczne Tęsknoty Stanisława Markowskiego (pol.). www.niedziela.pl. [dostęp 2014-03-18].
  6. Muzyka (pol.). www.stanislawmarkowski.home.pl. [dostęp 2014-03-18].
  7. M.P. z 2008 r. Nr 94, poz. 808
  8. Trzeba podejmować decyzje dobre dla naszej Ojczyzny. prezydent.pl, 3 maja 2008. [dostęp 2012-04-08].
  9. Przyznano odznaczenia MKiDN dla członków ZPAF. fotopolis.pl, 2009-12-16. [dostęp 2012-11-30].
  10. Klisze Pamięci. filmpolski.pl. [dostęp 2013-03-16].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. „Wszystko o fotografii” (1978)
  2. „La photographie, histoire d'un art” (1982)
  3. „Encyclopedie Internationale des Photographes de 1839 à nos jours” (1985)
  4. „Antologia Fotografii Polskiej 1839 – 1989” (1989).