Stefan Bareła
| ||
| ||
| Kraj działania | ||
|---|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
24 czerwca 1916 | |
| Data i miejsce śmierci |
12 lutego 1984 | |
| Miejsce pochówku | ||
| Biskup diecezjalny częstochowski | ||
| Okres sprawowania |
1964–1984 | |
| Biskup pomocniczy częstochowski | ||
| Okres sprawowania |
1961–1964 | |
| Wyznanie | ||
| Kościół | ||
| Inkardynacja | ||
| Diakonat |
27 lutego 1944 | |
| Prezbiterat |
24 marca 1944 | |
| Nominacja biskupia |
26 października 1960 | |
| Sakra biskupia |
8 stycznia 1961 | |
| Data konsekracji |
8 stycznia 1961 | ||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Miejscowość |
Częstochowa | ||||||||||||||
| Miejsce | |||||||||||||||
| Konsekrator | |||||||||||||||
| Współkonsekratorzy | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Stefan Bareła (ur. 24 czerwca 1916 w Zapolicach, zm. 12 lutego 1984 w Częstochowie) – polski duchowny rzymskokatolicki, doktor teologii, biskup pomocniczy częstochowski w latach 1961–1964, biskup diecezjalny częstochowski w latach 1964–1984.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 24 czerwca 1916 w Zapolicach jako drugie z czworga dzieci Józefa i Stefanii z domu Młynarczyk. W latach 1933–1935 kształcił się w Społecznym Gimnazjum Męskim im. Feliksa Fabianiego w Radomsku. Z przyczyn finansowych w następnym roku szkolnym kontynuował naukę prywatnie. W latach 1936–1938 był uczniem Prywatnego Gimnazjum Męskiego Kurii Diecezjalnej w Sandomierzu (niższego seminarium duchownego), gdzie złożył egzamin dojrzałości typu humanistycznego. W latach 1938–1944 odbył studia w Częstochowskim Seminarium Duchownym w Krakowie i na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[1]. Okres jego studiów przypadł na lata okupacji niemieckiej[1], w tym czasie seminarium było trzykrotnie eksmitowane[2]. Święcenia diakonatu przyjął 27 lutego 1944 w Kościele św. Tomasza w Krakowie. Na prezbitera został wyświęcony 24 marca 1944 w tym samym kościele przez biskupa diecezjalnego częstochowskiego Teodora Kubinę[1]. Inkardynowany został do diecezji częstochowskiej[3]. Na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego uzyskał w 1945 magisterium z prawa kanonicznego[1], a w 1950 doktorat z teologii na podstawie dysertacji Z przeszłości kościelnej starego i nowego Wieruszowa[4]. W latach 1952–1954 odbył studia z teologii moralnej na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim[4]. Habilitacji nie ukończył, gdyż ze względu na braki personalne został zobowiązany do powrotu do diecezji[1].
W latach 1945–1951 pracował jako wikariusz w Parafii Zesłania Ducha Świętego w Wieruszowie[5]. W tym czasie pełnił również funkcję dyrektora Krucjaty Eucharystycznej regionu wieluńskiego. W latach 1951–1952 był kapelanem biskupa Zdzisława Golińskiego i sekretarzem referatu duszpasterskiego kurii diecezjalnej. Podczas studiów w Lublinie angażował się w tamtejsze duszpasterstwo akademickie. W latach 1954–1956 sprawował urząd rektora Niższego Seminarium Duchownego w Częstochowie[6]. W 1956 objął funkcję ojca duchownego Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie, gdzie również prowadził wykłady z teologii moralnej i teologii życia wewnętrznego[1].
26 października 1960[3] papież Jan XXIII[1] mianował go biskupem pomocniczym diecezji częstochowskiej ze stolicą tytularną Hyllarima[3]. Nominację ogłoszono 9 grudnia 1960, gdy wobec kardynała Stefana Wyszyńskiego wyraził kanoniczną zgodę[1]. Sakrę biskupią przyjął 8 stycznia 1961 w Katedrze Świętej Rodziny w Częstochowie. Konsekrował go biskup diecezjalny częstochowski Zdzisław Goliński w asyście Stanisława Czajki, biskupa pomocniczego częstochowskiego, i Karola Wojtyły, biskupa pomocniczego krakowskiego[7]. Jako dewizę biskupią przyjął hasło Veritati et Caritati (Prawdzie i Miłości)[8]. Od grudnia 1960 sprawował urząd wikariusza generalnego[4]. W kurii diecezjalnej odpowiadał za wydział duszpasterstwa, rekolekcje kapłańskie, a także sprawy dotyczące zakonów i duszpasterstwa inteligencji[1].
17 stycznia 1964 papież Paweł VI mianował go biskupem diecezjalnym diecezji częstochowskiej. 5 lutego 1964 kanonicznie przejął diecezję, a 12 kwietnia 1964 odbył ingres do katedry[4]. Zwołał II synod diecezjalny[8]. Powołał w diecezji radę kapłańską, radę duszpasterską oraz parafialne rady duszpasterskie[9]. Ustanowił Sekretariat Dokumentacji Soborowej (noszący następnie nazwy: Studium Dokumentacji Soborowej, Instytut Teologiczny i Wyższy Instytut Teologiczny)[10], Instytut Eklezjologiczno-Mariologiczny, Seminarium Naukowe Teologów (przemianowane na Oddział Częstochowski Polskiego Towarzystwa Teologicznego), Studium Życia Rodzinnego oraz Diecezjalny Ośrodek Duszpasterstwa Rodzin w Częstochowie[9]. Zainicjował budowę gmachu wyższego seminarium duchownego w Częstochowie[11]. Ustanowił 97 placówek duszpasterskich, w tym 59 parafii[6]. Wznowił wydawanie tygodnika „Niedziela”, ustanowił periodyk „Częstochowskie Studia Teologiczne” oraz Wydawnictwo Diecezjalne „Regina Poloniae”. W domu biskupim, w tzw. piwnicy, organizował spotkania dla studentów[8]. Dwukrotnie, w 1979 i 1983, podejmował w Częstochowie papieża Jana Pawła II[1]. W stanie wojennym wspierał więzionych, internowanych i ich rodziny, interweniując u władz i odwiedzając ośrodki internowania[9]. W styczniu 1982 przy kurii diecezjalnej powołał Ośrodek Duszpasterski dla Internowanych i ich Rodzin (od maja 1983 funkcjonujący pod nazwą Diecezjalny Komitet Pomocy Bliźniemu)[12].
W Episkopacie Polski w latach 1966–1984 był przewodniczącym Komisji Maryjnej[1], kierował również pracami Komisji ds. Powołań[4].
Konsekrował biskupów pomocniczych częstochowskich Tadeusza Szwagrzyka (1965) i Miłosława Kołodziejczyka (1978)[3], a także był współkonsekratorem podczas sakr biskupa pomocniczego płockiego Jana Wosińskiego (1962)[13], biskupa pomocniczego gnieźnieńskiego Władysława Rubina (1964), biskupa pomocniczego częstochowskiego Franciszka Musiela (1966), biskupa pomocniczego krakowskiego Stanisława Smoleńskiego (1970)[3], biskupa pomocniczego wrocławskiego Adama Dyczkowskiego (1978)[14] i biskupa pomocniczego opolskiego Jana Wieczorka (1981)[3].
Brał udział w pracach II, III i IV sesji soboru watykańskiego II[15].
Zmarł 12 lutego 1984 w Częstochowie w wyniku choroby nowotworowej. 15 lutego 1984 został pochowany w krypcie częstochowskiej bazyliki katedralnej[11].
Upamiętnienie
[edytuj | edytuj kod]W 2010 przed Kościołem św. Jadwigi Śląskiej w Kodrębie, na terenie rodzinnej parafii, wystawiono mu pomnik[16]. Jego dewiza stała się tytułem czasopisma wydawanego od 2013 przez Wydawnictwo Naukowe Wyższego Instytutu Teologicznego[1].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f g h i j k l A. Olczyk. Biografia i pasterska posługa bp. Stefana Bareły w diecezji częstochowskiej na tle odniesień do korzeni rodzinnych. „Veritati et Caritati”. T. 3 (2014). s. 129–149. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ Daty eksmisji: listopad 1939, sierpień 1942, styczeń 1944. J. Związek. Z dziejów Częstochowskiego Seminarium Duchownego w Krakowie (1926–1991). „Veritati et Caritati”. T. 6 (2016). s. 373–379. [dostęp 2026-02-27].
- ↑ a b c d e f Stefan Bareła. catholic-hierarchy.org. [dostęp 2026-02-24]. (ang.).
- ↑ a b c d e L. Warzybok. Biskupi ordynariusze częstochowscy. „Częstochowskie Studia Teologiczne”. T. 2 (1974). s. 39–62. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ 100. rocznica urodzin biskupa Stefana Bareły. radiorodzina.kalisz.pl, 2016-10-30. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ a b M. Mikołajczyk. Biskup Stefan Bareła – Pasterz oddany bez reszty Kościołowi. „Veritati et Caritati”. T. 6 (2016). s. 195–202. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ K.R. Prokop: Sakry i sukcesja święceń biskupich episkopatu Kościoła katolickiego w Polsce w XIX i XX wieku (na tle wcześniejszych okresów dziejowych). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012, s. 363. ISBN 978-83-7306-593-2.
- ↑ a b c M. Frukacz: Częstochowa: 40. rocznica śmierci bp. Stefana Bareły. niedziela.pl, 2024-02-12. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ a b c 37. rocznica śmierci bp. Stefana Bareły. niedziela.pl, 2021-02-12. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ W. Terlecka. Biskup Stefan Bareła i świeccy. „Veritati et Caritati”. T. 6 (2016). s. 203–215. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ a b M. Mikołajczyk. Pasterz o wielkim sercu i umyśle. „Niedziela”. Nr 7/2004. ISSN 0208-872X. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ Diecezjalny Komitet Pomocy Bliźniemu w Częstochowie. encysol.pl. [dostęp 2026-02-24].
- ↑ K.R. Prokop: Sakry i sukcesja święceń biskupich episkopatu Kościoła katolickiego w Polsce w XIX i XX wieku (na tle wcześniejszych okresów dziejowych). Lublin: Towarzystwo Naukowe Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II, 2012, s. 459. ISBN 978-83-7306-593-2.
- ↑ K.R. Prokop: Biskupi Kościoła katolickiego w III Rzeczpospolitej. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych „Universitas”, 1998, s. 35–36. ISBN 83-7052-900-3.
- ↑ B. Bejze: Sobór Watykański II. W: Z. Pawlak (red.): Katolicyzm A–Z. Wyd. III. Łódź: Diecezjalne Wydawnictwo Łódzkie, 1989, s. 419. ISBN 83-850-22-03-1.
- ↑ W Kodrębie stanął pomnik bp. Stefana Bareły. ekai.pl, 2011-10-08. [dostęp 2026-02-24].
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Nota biograficzna Stefana Bareły na stronie archidiecezji częstochowskiej. [dostęp 2026-02-24].
- Stefan Bareła [online], catholic-hierarchy.org [dostęp 2010-10-21] (ang.).