Wieruszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Wieruszów (ujednoznacznienie).
Wieruszów
miasto w gminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Rynek w Wieruszowie z pomnikiem Św. Floriana
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Polska
Województwo  łódzkie
Powiat wieruszowski
Gmina Wieruszów
Burmistrz Rafał Przybył
Powierzchnia 5,98 km²
Populacja (30.06.2016)
• liczba ludności
• gęstość

8635[1]
1446,4 os./km²
Strefa numeracyjna +48 62
Kod pocztowy 98-400
Tablice rejestracyjne EWE
Położenie na mapie gminy Wieruszów
Mapa lokalizacyjna gminy Wieruszów
Wieruszów
Wieruszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wieruszów
Wieruszów
Położenie na mapie województwa łódzkiego
Mapa lokalizacyjna województwa łódzkiego
Wieruszów
Wieruszów
Położenie na mapie powiatu wieruszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wieruszowskiego
Wieruszów
Wieruszów
Ziemia51°17′43″N 18°09′07″E/51,295278 18,151944
TERC (TERYT) 1018074
SIMC 0937400
Urząd miejski
Rynek 1/7
98-400 Wieruszów
Strona internetowa

Wieruszówmiasto w województwie łódzkim, na ziemi wieluńskiej, na Wysoczyźnie Wieruszowskiej, nad Prosną, Niesobem i Brzeźnicą. Siedziba powiatu wieruszowskiego i gminy Wieruszów.

Prywatne miasto szlacheckie lokowane w 1368 roku położone było w XVI wieku w województwie sieradzkim[2]. W latach 1975–1998 w województwie kaliskim.

Miasto ma 8617 mieszkańców (2015)[3].

Położenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Miasto Wieruszów położone jest w strefie przejściowej, od pasa starych gór i wyżyn do krainy wielkich dolin, na tzw. Progu Wieruszowskim. Można przyjąć, że Próg Wieruszowski łączy Wyżynę Śląską ze Wzgórzami Ostrzeszowskimi, oddzielając jednocześnie Kotlinę Śląską od Wysoczyzny Kaliskiej.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Most w ciągu linii kolejowej nr 181 nad rzeką Prosną w Wieruszowie

Przez Wieruszów przebiega droga ekspresowa oraz drogi wojewódzkie:

Komunikację autobusową z większymi ośrodkami miejskimi zapewniają PKS Wieluń, PKS Kalisz, PKS Ostrów Wielkopolski. Komunikację autobusową zapewnia również prywatny przewoźnik Transport Osobowy Kangurek.

Od 1926 roku przez Wieruszów przebiega linia kolejowa nr 181 z Kępna do Wielunia Dąbrowy. Miasto posiada dwa przystanki kolejowe Wieruszów Miasto oraz Wieruszów. Mimo iż nie przewiduje się likwidacji samego przystanku „Wieruszów Miasto”, we wrześniu 2010 roku, budynek byłej poczekalni i kas został zakwalifikowany do rozbiórki[4], którą przeprowadzono w lutym 2015 roku[5].

Najbliższe porty lotnicze znajdują się we Wrocławiu (110 km), Łodzi (120 km) i Katowicach (140 km).

Informacje administracyjne[edytuj | edytuj kod]

Wieruszów jest miastem powiatowym liczącym niespełna 9 tys. mieszkańców. Gmina i miasto Wieruszów obejmują powierzchnię 97,31 km² (w tym miasto 5,98 km²). Zamieszkuje ją 14 000 mieszkańców[6]. Struktura użytkowania gruntów w gminie: użytki rolne – 6700 ha, tj. 68,8% powierzchni gminy; lasy – 2030 ha, tj. 20,9% powierzchni gminy; pozostałe grunty – 1000 ha, tj. 10,3% powierzchni gminy (tereny osiedlowe, komunikacyjne, wody, nieużytki).

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Stary Wieruszów.
Kościół pw. św. Rocha w Podzamczu

Osadnictwo nad Prosną sięga około 10 tys. lat. Świadczą o tym pewne dowody materialne ze stanowisk archeologicznych. W widłach Niesobu i Prosny znajdują się wały obronne grodziska z czasów kultury łużyckiej. Klaudiusz Ptolemeusz w dziele Nauka geograficzna (II w. n.e.), nanosząc szlak bursztynowy biegnący z południa Europy nad Bałtyk doszedł z terenu Śląska do rzeki Prosny i dalej w dół rzeki w kierunku północnym, zaznaczył na swej prowizorycznej mapie dwie miejscowości na linii rzeki Prosny, są to Arsonium i Kalisia[potrzebny przypis].

Tę pierwszą miejscowość stanowił zapewne wspomniany wyżej gród, na bazie którego powstał późniejszy Wieruszów. Przez wiele wieków miejscowość była prywatną własnością wielu bogatych rodów. Nazwa Wieruszów wywodzi się od rodu Wieruszów przybyłego na te tereny najprawdopodobniej ze Śląska w czasie bliżej nieokreślonym, z powodu luki historycznej pomiędzy funkcjonowaniem wspomnianego grodziska a pierwszą datą z użycia nazwy Wieruszów (1368).

Z racji położenia przez Wieruszów zawsze biegły szlaki komunikacyjne, co było przyczyną częstych napaści, grabieży i palenia miasta głównie przez książąt śląskich. Poważne straty poniósł Wieruszów w czasie wojny północnej, kiedy przez miasto przechodziły różne armie.

W 1793 roku w wyniku II rozbioru Rzeczypospolitej Obojga Narodów miasto Wieruszów zostało włączone do Królestwa Prus. W 1815 roku podczas kongresu wiedeńskiego zaborcy wytyczyli na rzece Prośnie i Niesobie granicę Prus i autonomicznego Królestwa Polskiego pozostającego pod zależnością Imperium Rosyjskiego. W ten sposób położony w województwie kaliskim Wieruszów stał się polskim miastem granicznym, zaś jego zachodnie przedmieście, zwane Podzamczem, znalazło się w Wielkim Księstwie Poznańskim Królestwa Prus i otrzymało później nazwę Wilhelmsbrück.

W 1816 roku Wieruszów na kilkadziesiąt lat został miastem powiatowym. W okresie powstania listopadowego i styczniowego przez miasto były organizowane przerzuty broni i emisariuszy. Mimo miejskiego charakteru, w 1870 roku Wieruszów utracił prawa miejskie.

W 1918 r. miejscowość wróciła do odrodzonej Rzeczypospolitej Polskiej, a w 1919 r. Wieruszów odzyskał prawa miejskie. W 1919 roku uszkodzony został przez oddziały Grenzschutzu zamek wieruszowski[7]. Miasto doznało poważnych zniszczeń w 1939 roku – według szacunków z 1945 r. zniszczeniu uległo 60% zabudowań.

Kiedy w 1939 r. Niemcy napadli na Polskę, wielu Polaków z Wieruszowa wzięło udział w obronie ojczyzny. Polskich cywilów wielokrotnie Niemcy rozstrzeliwali i wywozili do obozu Auschwitz. W 1939 r. Niemcy zaczęli prześladować 2400 Żydów zamieszkujących wówczas Wieruszów. W październiku 1941 r. utworzyli getto (między ulicami Dąbrowskiego, Kilińskiego a Nadrzeczną), zamykając w nim 3400 Żydów z miasta i okolic. 26 sierpnia 1942 r. wszyscy z getta zostali wywiezieni do obozu Birkenau. 86 osób niezdolnych do transportu Niemcy zamordowali w nocy z 26 na 27 sierpnia 1942 r. w budynku mykwy. W momencie oswobodzenia miasta od Niemców w 1945 r. liczba mieszkańców wynosiła niewiele powyżej 2000 osób.

W latach 1955–1975 Wieruszów znów był miastem powiatowym, dzięki czemu jego ranga wzrastała i nastąpił znaczny rozwój przemysłu oraz budownictwa jedno- i wielorodzinnego. W latach 60 XX w. rozebrane zostały ostatecznie pozostałości wieruszowskiego zamku. W 1990 roku nastąpiło odrodzenie samorządu terytorialnego.

Ludzie związani z Wieruszowem[edytuj | edytuj kod]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

  • Piramida wieku mieszkańców Wieruszowa w 2014 roku[1].


Piramida wieku Wieruszow.png

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Wieruszowie działa klub sportowy WKS Prosna, założony w 1924 roku jako drużyna „Harcerz-Skaut”. Stadion miejski znajduje się przy ulicy Sportowej 4. Obecnie piłkarze klubu występują w sieradzkiej klasie okręgowej.

Na terenie miasta funkcjonują 4 nowoczesne boiska wielofunkcyjne z nawierzchnią tartanową oraz boisko do gry w piłkę nożną Orlik z nawierzchnią ze sztucznej trawy.

Trwają[kiedy?] prace mające na celu ponowne wykorzystanie rzeki Prosny i reaktywację sekcji kajakowej, która w latach 80. i 90. XX wieku odnosiła liczne sukcesy w zawodach ogólnopolskich[8].

W Wieruszowie urodzili się reprezentanci Polski w piłce nożnej: Marcin Kowalczyk i Rafał Kurzawa.

Wspólnoty wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół Ewangelicki w Wieruszowie (Podzamczu)

Na terenie miasta działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Wieruszów polskawliczbach.pl, w oparciu o dane GUS.
  2. Zenon Guldon, Jacek Wijaczka, Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku, „Czasy Nowożytne” (21), 2008, s. 182.
  3. Wieruszów » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, kody pocztowe, wynagrodzenie, bezrobocie, zarobki, edukacja, tabele, polskawliczbach.pl [dostęp 2017-11-27].
  4. Ok-Kolej.
  5. Nie ma dworca, będzie wiata. tugazeta.pl. [dostęp 2015-02-10].
  6. Bank Danych Regionalnych (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  7. M. Michalski, Wieruszów w ogniu, „Ziemia Łódzka” (11 (145)), 2013, s. 19.
  8. Odbudowa sekcji kajakowej. Polski Związek Kajakowy. [dostęp 2015-02-10].
  9. Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2018-10-13].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]