Szedar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szedar
α Cassiopeiae
Położenie w gwiazdozbiorze
Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Kasjopeja
Rektascensja 00h 40m 30,441s[1]
Deklinacja +56° 32′ 14,39″[1]
Paralaksa (π) 0,01429 ± 0,00015[1]
Odległość 228,2 ± 2,3 ly
69,97 ± 0,70[2] pc
Wielkość obserwowana 2,24[2]m
Rozmiar kątowy 0,00525[3]
Ruch własny (RA) 50,88 ± 0,11[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) −32,13 ± 0,10[1] mas/rok
Prędkość radialna −4,31 ± 0,02[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy olbrzym
Typ widmowy K0-IIIa[1]
Masa 4–5[3] M
Promień 42,1 ± 1,7[4] R
Metaliczność [Fe/H] −0,10[2]
Wielkość absolutna −1,98[2]m
Jasność 855[3] L
Wiek 100–200 mln lat[3]
Temperatura 4530[3] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 7574[2] pc
Mimośród 0,0189[2]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 18 Cas
2MASS: J00403044+5632145
Bonner Durchmusterung: BD +55°139
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 21
Boss General Catalogue: GC 792
Katalog Henry’ego Drapera: HD 3712
Katalog Hipparcosa: HIP 3179
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 168
SAO Star Catalog: SAO 21609
Schedar, Schedir, Dath Elkarti; ADS 561, CCDM J00405+5632

Szedar (Schedar, Alfa Cassiopeiae) – gwiazda w gwiazdozbiorze Kasjopei. Według danych satelity astrometrycznego Hipparcos Szedar znajduje się w odległości około 228,5 lat świetlnych od Ziemi.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa gwiazdy pochodzi od arabskiego słowa ‏صدر‎ şadr oznaczającego „pierś”, miejsce położenia gwiazdy w wizerunku królowej Kasjopei[3][5][6]. Sułtan Uług Beg nazwał tę gwiazdę ‏ذات الكرسي‎ Al Dhāt al Kursiyy, co oznacza „kobietę na tronie”; Giovanni Battista Riccioli ukuł z tego nazwę Dath Elkarti[5]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Schedar dla określenia tej gwiazdy[7].

Charakterystyka obserwacyjna[edytuj | edytuj kod]

Jest to druga pod względem jasności gwiazda konstelacji Kasjopei, większą jasność osiąga w niej tylko zmienna Gamma Cassiopeiae[3]. Jej obserwowana wielkość gwiazdowa to 2,24m, a wielkość absolutna jest równa −1,98m[2]. Dziewiętnastowieczni astronomowie twierdzili, że jej jasność może spadać do połowy trzeciej wielkości gwiazdowej, w związku z czym jest uznawana za gwiazdę zmienną; jednak od zarania astrofotografii jej blask jest stabilny[3].

Gwiazda ma trzy optyczne towarzyszki o wielkości około 9–14m[4].

Charakterystyka fizyczna[edytuj | edytuj kod]

Jest to pomarańczowy olbrzym należący do typu widmowego K0. Jego temperatura to 4530 K, jest niższa niż temperatura fotosfery Słońca; jasność Schedara jest 855 razy większa niż jasność Słońca[3]. Gwiazda ma 42 razy większy promień i 4-5 razy większą masę niż Słońce. Uformowała się 100–200 milionów lat temu, początkowo będąc białobłękitną gwiazdą podobną do Regulusa. Jej skład jest podobny do słonecznego, chociaż jest zubożona względem niego w niektóre pierwiastki, takie jak cyrkon i europ[3].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Szedar w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f g Anderson E., Francis C.: HIP 3179 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-05-21].
  3. a b c d e f g h i j Jim Kaler: SHEDAR (Alpha Cassiopiae) (ang.). STARS, 1999-04-05. [dostęp 2018-05-21].
  4. a b Mason et al.: WDS J00405+5632A. W: The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  5. a b Cassiopeia, or Cassiope. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 147. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  6. Milena Ratajczak: Kosmos. Kasjopeja.. T. 2. Poznań: Oksford Educationale Sp. z o.o., 2010, s. 23. ISBN 978-83-252-1353-4.
  7. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2018-05-21].