Szmaragd

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy minerału należącego do grupy krzemianów. Zobacz też: imię Szmaragd.
Szmaragd
Beryl-130023.jpg Beryl-gem7-72b.jpg
Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny Be3Al2(SiO3)6 - glinokrzemian berylu
Twardość w skali Mohsa 7,5 — 8,0
Przełam przełam nierówny do muszlowego
Łupliwość niewyraźna
Pokrój kryształu masywny, wyraźne uformowane kryształy
Układ krystalograficzny heksagonalny, (6/m 2/m 2/m)
Właściwości mechaniczne kruchy
Gęstość minerału 2,63 — 2,80 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa zielona, niebieskozielona, trawiastozielona
Rysa biała
Połysk szklisty
Współczynnik załamania nω = 1.564–1.595,
nε = 1.568–1.602
Inne jednoosiowy, optycznie ujemny (-), Luminescencja - w bliskim UV słaba, w dalekim UV świecenie zielone, niekiedy różowo-fioletowe (dla szmaragdów bez domieszki żelaza), dwójłomność δ = 0.0040–0.0070

Pleochroizm — bardzo silny (barwa niebieskozielona - żółtawozielona)

Szmaragd – odmiana berylu, minerału należącego do grupy krzemianów. Nazwa pochodzi od gr. smaragdos (a także łac. smaragdus – zielony). Nawiązuje do charakterystycznej barwy tego minerału, wywołanej podstawieniami jonów chromu, rzadziej wanadu i żelaza.

Właściwości[edytuj | edytuj kod]

Często zawiera inkluzje gazowe, ciekłe i mineralne: kalcyt, piryt, biotyt, talk, dolomit, fuchsyt, apatyt, aktynolit oraz inne minerały. Charakter inkluzji często zdradza miejsce pochodzenia danego okazu. Szczególnie cenną, niezmiernie rzadką odmianą jest szmaragd trapiche, w którym widoczny jest w przekroju poprzecznym kryształu wzór sześcioramiennej gwiazdy. Odmiana ta pozyskiwana jest w okręgu Chivor i Muzo w Kolumbii.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Szmaragd związany jest ze skałami metamorficznymi (łupki mikowe, przeobrażone wapienie), występuje też w żyłach pegmatytowych granitów oraz w piaskach i żwirach złóż wtórnych.

Występuje w Austrii (dolina rzeki Habachtal, okolice Salsburga, Mittersill, Felbertal), Australii (Broken Hill, Aga-Kau, Emmaville, Vegesatle), Brazylii (rejony Pilao, Bahia, Pernambuco, Minas Gerais, Gofas), Egipcie (Dżabal Zabara - złoże znane od czasów antycznych), Indiach (prowincja Madras, stany Pandżab (Panjab) i Rajasthan), Norwegii (Eidsvoll), Kolumbii (Gachala, Cosquez, Bogota, Chivor, Muzo - sławne miejsce pozyskiwania najpiękniejszych szmaragdów zwykle o zabarwieniu soczystej zieleni), Libii (Ghadamis), Madagaskarze (Kianjavato), Mozambiku (Morrho, Melala), Pakistanie (góry Hindukusz), Federacji Rosyjskiej (Ural, Zabajkale, półwysep Kola), RPA (rejon Transwal) USA (Karolina Północna, Maine), Tanzanii (rejon jeziora Manjara), Zimbabwe (Filabusi, Bikita, Belinque, Mweza), Zambii (Kafubu, okręg Miku Kitwe)

W Polsce występują szmaragdy nie nadające się do celów jubilerskich, jako jasnozielone słupki do kilku centymetrów długości w skałach pegmatytowych. Znajdowane są na Dolnym Śląsku w okolicach Strzelina i Strzegomia.

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Bardzo poszukiwany, wyjątkowo cenny kamień kolekcjonerski i jubilerski. Jest stosowany w jubilerstwie od czasów starożytnych. Szczególnie ceniony był w starożytnym Egipcie, Persji, Arabii, u Majów, Azteków, Inków. Największy szmaragd o wartości jubilerskiej wydobyto w Kolumbii, miał masę 7 025 ct. W tym rejonie bywają większe okazy, niestety spękane, największy miał masę 16 020 ct. Z Brazylii pochodzi kryształ o ponad 10 cm długości i wadze 6 399 ct. Rekordowy kamień wydobyty na Uralu w Rosji ważył 1 438 ct.

Pracownica jednej z kopalni na Uralu przypadkowo znalazła olbrzymi szmaragd, jeden z największych jaki kiedykolwiek widziano. Kamień waży dokładnie kilogram, ma 12,5 centymetra długości i 6,5 szerokości. Póki co, nie wiadomo ile może być wart, ale z pewnością będzie to duża kwota. Drogocenny kamień znalazła przypadkowo Tatiana Sorokina, która jest jedną z pracownic kopalni we wsi Małyszewa. Szmaragd leżał na środku taśmociągu wśród setek kilogramów urobku. Zgodnie z rosyjskim prawem tak unikalne zjawisko muszą najpierw ocenić specjaliści Gochrana, czyli państwowej agencji zajmującej się drogocennymi metalami i kamieniami.[1]

Prawdopodobnie największym wyrobem wykonanym z jednego kryształu jest ciemnozielona rzeźbiona waza o wysokości 10 cm i masie 2 681 ct, która znajduje się w Kunsthistorisches Museum w Wiedniu.

Obecnie szmaragdy są również produkowane syntetycznie. Od naturalnych różnią się kształtami inkluzji, co pozwala na ich odróżnienie od naturalnych. Stosuje się również kamienie naturalne, ulepszone poprzez wygrzewanie w olejach, aby ukryć skazy, rysy i pęknięcia.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Kazimierz Maślankiewicz: Kamienie szlachetne. Wyd. 3 popr. i uzup.. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1982.
  • Michał Sachanbiński: Vademecum zbieracza kamieni szlachetnych i ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Geologiczne, 1984. ISBN 83-220-0199-1.
  • Jerzy Żaba: Ilustrowany słownik skał i minerałów. Katowice: Videograf II, 2003. ISBN 83-7183-174-9.
  • Nikodem i Tomasz Sobczak: Wielka Encyklopedia Kamieni Szlachetnych i Ozdobnych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12493-8.

Przypisy