Tlenek żelaza(II)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tlenek żelaza(II)
Niepodpisana grafika związku chemicznego; prawdopodobnie struktura chemiczna bądź trójwymiarowy model cząsteczki
Ogólne informacje
Wzór sumaryczny FeO
Masa molowa 71,85 g/mol
Wygląd czarny proszek[1] lub kryształy
Minerały wustyt
Identyfikacja
Numer CAS 1345-25-1
PubChem 14945[2]
Podobne związki
Podobne związki tlenki żelaza
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)

Tlenek żelaza(II), FeO – nieorganiczny związek chemiczny z grupy tlenków żelaza, w którym żelazo występuje na II stopniu utlenienia.

W przyrodzie występuje rzadko jako minerał wustyt (lub wüstyt). Otrzymywany jest przez rozkład termiczny szczawianu żelaza(II) bez dostępu tlenu, np. w próżni[5][6][7]:

FeC
2
O
4
→ FeO + CO
2
↑ + CO↑

Otrzymany produkt ma właściwości piroforyczne[5]. Inną metodą jest ogrzewanie żelaza wobec ograniczonej ilości tlenu[5]. Tlenek żelaza(II) jest bertolidem (związkiem niestechiometrycznym) – wzór formalny FeO jest jedynie przybliżeniem rzeczywistego składu Fe
0,82
O
Fe
0,95
O
[5][6].

W warunkach beztlenowych ulega dysproporcjonowaniu:

4FeO ⇄ Fe
3
O
4
+ Fe

W temperaturze powyżej 575 °C równowaga jest przesunięta całkowicie w lewą stronę i FeO stanowi fazę trwałą. W niższych temperaturach równowaga przesuwa się w stronę Fe
3
O
4
. W temperaturze pokojowej reakcja ta jest jednak bardzo wolna i FeO nie ulega praktycznie rozkładowi, choć znajduje się wówczas w stanie metastabilnym. W efekcie aby uzyskać FeO należy szybko schłodzić mieszaninę reakcyjną, jednak zawsze występuje w nim niedobór atomów żelaza w stosunku do składu stechiometrycznego[5][6].

Niezależnie od rzeczywistego składu stechiometrycznego, FeO ma zawsze strukturę typu NaCl z pewną liczbą pustych miejsc kationowych. Większość atomów żelaza stanowią jony Fe2+
, a część – odpowiadająca dwukrotności brakujących kationów – jony Fe3+
. Dlatego jego wzór można wyrazić jako Fe2+1−3xFe3+2xO, gdzie x=0,05–0,28[6].

Ma właściwości zasadowe i z kwasami nieutleniającymi daje sole żelaza(II), np.[7]:

FeO + 2HCl → FeCl
2
+ H
2
O

Jest stosowany jest jako czarny pigment w kosmetyce oraz do otrzymywania tuszu do tatuażu[potrzebny przypis].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Tlenek żelaza(II) (ZVG: 1190) (ang. • niem.) w bazie GESTIS, Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung (IFA). [dostęp 2010-09-14].
  2. Tlenek żelaza(II) (CID: 14945) (ang.) w bazie PubChem, United States National Library of Medicine.
  3. Tlenek żelaza(II) (nr 400866) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Polski. [dostęp 2018-07-10].
  4. Tlenek żelaza(II) (nr 400866) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck KGaA) na obszar Stanów Zjednoczonych (ze względu na zmianę sposobu wywołania karty charakterystyki, aby pobrać kartę dla obszaru USA, na stronie produktu należy zmienić lokalizację na "United States" i ponownie pobrać kartę). [dostęp 2018-07-10].
  5. a b c d e N.N. Greenwood, A. Earnshaw, Chemistry of the elements, wyd. 2, Oxford: Butterworth-Heinemann, 1997, s. 1079–1080, ISBN 978-0-7506-3365-9.
  6. a b c d Adam Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, wyd. 5, Warszawa: PWN, 2002, s. 927–928, ISBN 83-01-13654-5.
  7. a b Pradyot Patnaik, Handbook of Inorganic Chemicals, London: McGraw-Hill, 2003, s. 432, ISBN 0-07-049439-8.