Traktat angielsko-irlandzki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podpisy pod Traktatem
Szkic Traktatu z notatkami Arthura Griffitha

Traktat angielsko-irlandzki (ang. Anglo-Irish Treaty, Treaty, ofic. Articles of Agreement for a Treaty Between Great Britain and Ireland, irl. Conradh Angla-Éireannach) – traktat angielsko-irlandzki, kończący irlandzką wojnę o niepodległość.

Negocjacje zaczęły się w lipcu 1921. Na czele angielskiej delegacji stał premier Wielkiej Brytanii Lloyd George, stronę irlandzką reprezentował Michael Collins oraz Arthur Griffith. Po wielu dyskusjach i sporach traktat ostatecznie podpisano w Londynie o 2:20 w nocy 6 grudnia 1921[1].

Ustalenia traktatu[edytuj]

Późniejsze wydarzenia[edytuj]

Brytyjska Izba Gmin zatwierdziła traktat 16 grudnia 1921 większoscią 401 przeciw 58[2], Izba Lordów tegoż dnia większoscią 166 przeciw 47[3].

7 stycznia 1922 parlament w Dublinie ratyfikował traktat nieznaczną większoscią głosów (64 za, 57 przeciw)[4], co spotkało się z burzliwymi protestami Eamona de Valery i części IRA – chodziło zwłaszcza o możliwy podział Irlandii i przysięgę wierności. De Valera rozpoczął wojnę domową. W tym czasie przez Ulster przetoczyła się fala antykatolickich rozruchów. 5 grudnia 1922 przyjęto konstytucję Wolnego Państwa. Dzień po jej przyjęciu Ulster formalnie opuścił Wolne Państwo.

Zgodnie z art. 18 Traktatu Wersalskiego Sekretariat Ligi Narodów zerejstrował Traktat 11 lipca 1924[5].

Część zapisów traktatu nigdy nie znalazła realnego odzwierciedlenia w rzeczywistości (np. gubernator nie miał żadnej władzy). Stanowił on jednak olbrzymi krok na drodze Irlandii do niepodległości, równocześnie jednak Traktat stał się podstawą faktycznego podziału Irlandii na dwie odrębne części: Republikę Irlandii (pełna niepodległość w 1937) i Irlandię Północną (pozostającą w granicach państwa brytyjskiego). Uznaje się go także za główne źródło targającego Ulster po dziś dzień konfliktu religijnego.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]