Valaská Dubová

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Valaská Dubová
Ilustracja
Państwo  Słowacja
Kraj  żyliński
Powiat Rużomberk
Starosta Igor Tulinský[1]
Powierzchnia 12,790[2] km²
Wysokość 662[3] m n.p.m.
Populacja (2011)
• liczba ludności
• gęstość

798[3]
62,39 os./km²
Nr kierunkowy 044
Kod pocztowy 034 96
Tablice rejestracyjne RK
Położenie na mapie kraju żylińskiego
Mapa lokalizacyjna kraju żylińskiego
Valaská Dubová
Valaská Dubová
Położenie na mapie Słowacji
Mapa lokalizacyjna Słowacji
Valaská Dubová
Valaská Dubová
49°08′31″N 19°17′33″E/49,141944 19,292500
Strona internetowa

Valaská Dubová (węg. Oláhdubova, łac. Dubova Valachorum) – wieś i gmina (obec) w powiecie Rużomberk kraju żylińskiego, w północnej Słowacji. Ok. 800 mieszkańców (2011). Położona jest 7 km na północ od Rużomberku, na wysokości 662 m n.p.m., na zachodnim skraju Gór Choczańskich, na południowym skłonie ograniczającej je przełęczy Brestová.

Wieś wzmiankowana już w 1322 r., położona była przy trakcie z Liptowa na Orawę, będącym fragmentem jednego z głównych transkarpackich szlaków handlowych z dawnych Węgier do Polski. W 1474 król Węgier Maciej Korwin potwierdził jej przywileje lokacyjne na prawie wołoskim. Mieszkańcy, w zamian za szereg ulg, byli zobowiązani strzec bezpieczeństwa wspomnianego traktu i chronić jego użytkowników przed zbójnikami. Valaská Dubová należała początkowo do tzw. „państwa Likawa”, a od 1556 do „Państwa Orawskiego” z siedzibą na Zamku Orawskim.

W czasie powstań kuruców w końcu XVII w. wieś przez kilka lat była opuszczona. W 1933 r. zniszczył ją wielki pożar: spłonęły 133 zagrody i 2 młyny wodne. Ponowna rozbudowa, zwłaszcza po II wojnie światowej, doprowadziła do okresowego wzrostu liczby mieszkańców do ok. 1000. Mieszkańcy zajmowali się dawniej głównie hodowlą bydła i owiec oraz drobnym rzemiosłem, później pracą w okolicznych lasach. Obecnie większość z nich pracuje w sąsiednich miastach: Rużomberku i Dolnym Kubínie.

We wsi neoromański kościół katolicki zbudowany w latach 1866–1872 z dekoracją malarską z 1904 pędzla Jozefa Hanuli. W dolnej części wsi, przy dawnym trakcie zwanym tu „furmańcem”, budynek „karczmy” wzniesiony na początku XIX w. na miejscu dawnej, drewnianej karczmy furmańskiej (obecnie restauracja). Według tradycji to tu został schwytany w 1713 r. słynny zbójnik Juraj Jánošík, co przypomina okolicznościowy napis na fasadzie (faktycznie Janosika złapano w Liptowskim Mikułaszu).

Valaská Dubová jest najlepszym punktem wyjściowym wycieczek na Wielki Chocz (nowa szosa z Dolnego Kubína do Rużomberku omija wieś od zachodu, ale autobusy kursujące między wyżej wymienionymi miastami zajeżdżają do centrum osady).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zoznam zvolených starostov a primátorov podľa obcí, miest a mestských častí (słow.). Štatistický úrad Slovenskej republiky, 2014. [dostęp 2017-10-09].
  2. Registre obnovenej evidencie pozemkov (słow.). Úrad geodézie, kartografie a katastra SR, 2017-08-10. [dostęp 2017-10-09].
  3. a b Slovakia: Žilinský kraj (ang.). W: City Population [on-line]. [dostęp 2017-10-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Chočské vrchy. Vodná nádrž Liptovská Mara. Turistická mapa 1:50 000, wyd. VKÚ Harmanec, 1997, ​ISBN 80-85510-84-7​;
  • Hochmuth Zdenko a kolektív: Chočské vrchy - Liptovská Mara. Turistický sprievodca ČSFR č. 42, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1990;
  • Szczerba Tadeusz: Choczańskie Wierchy i okolica. Przewodnik turystyczny. Wydawnictwo Ryszard M. Remiszewski - RMR, Gliwice 2001, ​ISBN 83-904352-9-2​;
  • Zygmańska Barbara: Góry Choczańskie. Przewodnik turystyczny. Wydawnictwo PTTK "Kraj", Warszawa 2003, ​ISBN 83-7005-455-2​;
Panorama miejscowości Valaská Dubová
Panorama miejscowości Valaská Dubová