Vincas Kudirka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vincas Kudirka
Ilustracja
Vincas Kudirka na litewskim banknocie pięciusetlitowym
Data i miejsce urodzenia 31 grudnia 1858
Paezeriai
Data i miejsce śmierci 6 listopada 1899
Naumiestis
Zawód, zajęcie lekarz, dziennikarz, poeta

Vincas Kudirka (ur. 19 grudnia?/ 31 grudnia 1858 w Paežeriai, zm. 25 października?/ 6 listopada 1899 w Naumiestis[1]) – litewski lekarz, dziennikarz, poeta, muzyk i kompozytor tworzący w XIX wieku pod zaborem rosyjskim. Skomponował muzykę i napisał tekst do litewskiego hymnu narodowego Tautiška giesmė. Założyciel pierwszej litewskojęzycznej gazety „Varpas”[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w 1858 w Paežeriai. Od 1871 uczył się w gimnazjum w Mariampolu. W 1877 wstąpił do seminarium duchownego w Sejnach, z którego w 1879 został wydalony[2]. Po utraceniu wsparcia materialnego od rodziców Kudirka w 1881 na własny koszt ukończył gimnazjum w Mariampolu ze srebrnym medalem, a następnie wstąpił na Wydział Historyczno-Filologiczny Uniwersytetu Warszawskiego, a rok później przeniósł się na Wydział Lekarski. W 1885 został uwięziony i wydalony z uniwersytetu za kontakty z I Proletariatem[2]. Na prośbę cara Rosji Aleksandra III w 1887 został ponowie przyjęty na studia. Po przeczytaniu miesięcznika Aušra jeszcze podczas studiów zaangażował się w ruch odrodzenia narodowego. W 1888 Kudirka dołączył do tajnego stowarzyszenia studenckiego. W 1889 ukończył studia. W latach 1890-1894 pracował w Szakiach jako lekarz. Po pogorszeniu stanu zdrowia w latach 1894-1897 leczył się na Krymie i na wybrzeżu Morza Adriatyckiego. Podczas wizyty w Plokščiai w 1895 został aresztowany przez żandarmów carskich za szerzenie litewskości i osadzony na pewien czas w więzieniu w Kalwarii. Po amnestii w 1896 osiedlił się wraz z ojcem w Paežeriai. Po powrocie z uzdrowiska Opatija od 1897 mieszkał w Naumiestis[2].

W styczniu 1889 wydał pierwszy numer pisma Varpas (do 1899 redagował je z przerwami). W 1890 zorganizował jeden numer gazety Ūkininkas. Kudirka w swoich dziennikach promował rozwój samoświadomości narodowej i obywatelskiej[2].

Zmarł 6 listopada 1899 w Naumiestis[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

W 1934 miasto Naumiestis zostało nazwane na cześć Kidirki[1]. Pomniki upamiętniające poetę powstały w Szakiach, w Kudirkos Naumiestis, w Paežeriai. W Kudirkos Naumiestis zostało wybudowane muzeum upamiętniające[2].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Vincas Kudirka (ang.). Encyklopedia Britannica. [dostęp 2021-06-04].
  2. a b c d e f g h i j k l m Vita Gaigalaitė: Vincas Kudirka (lit.). Powszechna Encyklopedia Litewska. [dostęp 2021-06-04].