Włodzimierz Milowicz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Włodzimierz Milowicz
ps. Masław
Data i miejsce urodzenia 1838
Dymitrówka na Wołyniu
Data i miejsce śmierci 10 lipca 1884
Kraków
Miejsce spoczynku Kraków
Zawód, zajęcie prawnik, publicysta
Narodowość polska
Alma Mater Uniwersytet Kijowski
Rodzice Seweryn Milowicz
Krewni i powinowaci Edmund Milowicz (brat)

Włodzimierz Milowicz ps. Masław (ur. w roku 1838 w Dymitrówce na Wołyniu, zm. 10 lipca 1884 w Krakowie) – polski prawnik i publicysta, jeden z przywódców Związku Trojnickiego w Kijowie, emisariusz polskiej emigracji przygotowującej powstanie styczniowe (członek Komisji Broni), prawdopodobnie członek Rządu Narodowego Karola Majewskiego (czerwiec/lipiec 1863).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Był jednym z dwóch synów sędziego krzemienieckiego Seweryna Milowicza (zm. 1850). Liceum ukończył w Odessie, a następnie studiował prawo na Uniwersytecie Kijowskim (1855–1899). W czasie studiów w Kijowie był współzałożycielem i członkiem tajnego Związku Trojnickiego (który wraz z Kołem Oficerów Polskich w Petersburgu przygotowywał powstanie); brał też udział w studenckich zatargach z policją. W roku 1859, po przekazaniu bratu Edmundowi swojej części odziedziczonego majątku ojca, podjął decyzję o wyjeździe za granicę i przyłączeniu się do środowiska polskiej emigracji[1].

Okres przygotowań do powstania[edytuj | edytuj kod]

W podróży na Zachód nawiązał kontakty ze spiskowcami w Warszawie i w Krakowie (gdzie był na krótko zatrzymany przez policję). Kolejnymi celami podróży były Heidelberg i Neapol (1860) – planowane miejsce formowania polskiego legionu, a następnie Paryż[1]. W Paryżu działał aktywnie w Towarzystwie Młodzieży Polskiej i w roku 1861 roku został jego prezesem[2] (było ono przeciwne planom Ludwika Mierosławskiego[1], wówczas dyrektora Polskiej Szkoły Wojskowej).

Pełnił funkcje łącznika między środowiskami niepodległościowymi w wielu miastach (m.in. Paryż, Genua, Heidelberg, Berlin, Wrocław)[1][3]. W czerwcu 1862 roku został członkiem Komitetu Zjednoczenia Emigracji Polskiej[1][4][a], a wkrótce potem został wysłany do Polski przez gen. Wysockiego. Prowadził rozmowy z przedstawicielami obu przeciwnych stronnictw – czerwonych i białych – oraz uczestniczył w innych spotkaniach, m.in. w Londynie w rozmowach gen. Padlewskiego z Agatonem Gillerem i dziennikarzami Kołokoła[1]. Zajmował się przede wszystkim problemami zaopatrzenia powstańców w broń (jako członek Komisji Broni kontaktował się m.in. z M. Bakuninem[1][5] i G. Mazzinim[1]).

Okres powstania styczniowego[edytuj | edytuj kod]

W lutym 1863 roku Włodzimierz Milowicz przebywał w Berlinie i Wrocławiu. Informacje na temat jego roli w powstaniu w kolejnych miesiącach, w tym o udziale w pracach Rządu Narodowego, nie są jednoznaczne.

Według Stefana Kieniewicza propozycję wejścia w skład rządu złożono mu w lipcu 1863 roku, jednak jej nie przyjął. Otrzymał wówczas polecenie wyjazdu do Galicji, prawdopodobnie w charakterze komisarza rządowego do spraw kontaktów z rewolucjonistami węgierskimi. Został aresztowany we Lwowie (znalezienie przy nim konspiracyjnych dokumentów spowodowało kolejne aresztowania). Wydostał się z więzienia 27 listopada tego roku (dzięki pomocy organizacji narodowej) i zbiegł do Paryża[1].

Według innych źródeł przed wyjazdem do Galicji był od 12 czerwca 1863 roku[6] członkiem rządu Rządu Narodowego Karola Majewskiego[2] (utworzonego po utracie władzy przez rząd „czerwonych prawników”) albo był tylko przewidziany na członka tego rządu, lecz propozycji nie przyjął[3].

Działalność po upadku powstania[edytuj | edytuj kod]

W roku 1864 Włodzimierz Milowicz przebywał w Paryżu, uczestnicząc w politycznej działalności Adama Sapiehy – ówczesnego Komisarza Rządu Narodowego na Francję i Anglię (pełniąc jedną z misji w Kolonii został na krótko aresztowany)[1]. Zaangażował się w działalność Zjednoczenia Emigracji Polskiej i innych stowarzyszeń emigrantów oraz spisywał wspomnienia powstańcze – dzieje „czerwonej” konspiracji do chwili wybuchu powstania (opublikowane w roku 1894 we Lwowie w pracy „Wydawnictwa materiałów do historii powstania 1863–1864”)[1]. Od roku 1867 współpracował z paryską Agencją Havasa, tłumacząc rosyjskie i polskie materiały prasowe. W następnych latach (1867–1870) współpracował – w Wiedniu i Stambule – z Tadeuszem Oksza Orzechowskim, kierującym w Turcji wywiadowczym Polskim Biurem Politycznym (1867–1871)[7] oraz z Correspondance du Nord-Est i prasową agencją Hôtel Lambert[1]. Po wojnie francusko-pruskiej (1870–1871), w czasie której pełnił misje związane z działalnością Władysława Czartoryskiego, pracował (do roku 1874) w wiedeńskiej agencji telegraficznej, a w latach 1874–1882 we Lwowie, gdzie m.in. przez rok redagował dziennik Ojczyzna (wspólnie z Władysławem Gołemberskim). Współpracował też z Dziennikiem Polskim, Gazetą Krakowską i wieloma innymi pismami[1].

W roku 1882 Włodzimierz Milowicz objął stanowisko sekretarza nowego Banku Krajowego w Krakowie, powierzone przez marszałka Sejmu Galicyjskiego, Mikołaja Zyblikiewicza. Zmarł 10 lipca 1884 roku na atak serca w czasie przejazdu przez miasto[1].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Informacja pochodzi z PSB (tom XXI, s. 240). Według różnych źródeł (m.in. WEP, tom 12) Zjednoczenie Emigracji Polskiej rozpadło się w roku 1846, po czym większość członków wstąpiła do Towarzystwa Demokratycznego Polskiego (TDP), a mniejsza liczba – do obozu Hôtel Lambert.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n Stefan Kieniewicz: Milowicz Włodzimierz (1838–1884). W: Polski Słownik Biograficzny. T. XXI: Mieroszewski Sobiesław – Morsztyn Władysław. Wrocław Warszawa Kraków: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wyd. PAN, 1981, s. 240–241.
  2. a b Ania Kwaśny: Milowicz Włodzimierz (pol.). W: Powstanie styczniowe – lista uczestników (źródła: Jan Grabiec „Rok 1863”, Julian Łukaszewski „Pamiętniki”, Wikipedia) [on-line]. www.genealogia.okiem.pl, 2010-01-27. [dostęp 2013-01-04].
  3. a b Milowicz Włodzimierz. W: Wielka Encyklopedia Powszechna PWN. T. 7. Warszawa: PWN, 1965, s. 331.
  4. Zjednoczenie Emigracji Polskiej. W: Wielka Encyklopedia Powszechna. T. 12. Warszawa: PWN, 1969, s. 720.
  5. Marcin Niewalda: Witold Marczewski (pol.). W: Biblioteka genealogii Polaków (forum) [on-line]. www.genealogia.okiem.pl, 2009-12-09. [dostęp 2013-01-04].
  6. Tablice synchronistyczne od 1863 do 1864 (pol.). W: Liceum / Historia / Fakty i zdarzenia [on-line]. www.edukator.pl. [dostęp 2013-01-04].
  7. Orzechowski Tadeusz, T. Oksza-Orzechowski (pol.). W: Encyklopedia.PWN [on-line]. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2013-01-04].