Józef Wysocki (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy polskiego generała. Zobacz też: inne osoby o tym nazwisku.
Józef Wysocki
Ilustracja
generał
Data i miejsce urodzenia 1809
Tulczyn
Data i miejsce śmierci 31 grudnia 1873
Paryż
Przebieg służby
Główne wojny i bitwy powstanie listopadowe
powstanie węgierskie 1848
powstanie styczniowe

Józef Wysocki (ur. 1809 w Tulczynie (wschodnie Podole koło Winnicy), zm. 31 grudnia 1873 w Paryżu) – generał brygady[1]. Wojska Polskiego, uczestnik Wiosny Ludów, dwóch polskich powstań narodowych i powstania węgierskiego - 1848-1849.

Życiorys[edytuj]

Był działaczem Towarzystwa Patriotycznego[2]. W 1831 roku uczestniczył w powstaniu listopadowym[3] w stopniu podporucznika[4]. Po jego upadku emigrował do Francji gdzie od 1833 r. był członkiem Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Wraz z Ludwikiem Mierosławskim przygotował plan ogólnonarodowego powstania w 1846. W czasie Wiosny Ludów był w krakowskim Komitecie Narodowym szefem Dyrektoriatu Wojny oraz organizatorem Gwardii Narodowej w Krakowie[5][3].

Powstanie węgierskie[edytuj]

W latach 1848-1849 Wysocki dowodził utworzonym przez siebie Legionem Polskim na Węgrzech gdzie został skierowany jako delegat lwowskiej Centralnej Rady Obywatelskiej. Na początku służby na Węgrzech został awansowany do stopnia majora, a później stopniowo awansował tak że ostatecznie w czasie trwania powstania węgierskiego dosłużył się stopnia generała[4]. Ideę stworzenia osobnego legionu polskiego popierał dowódca powstania węgierskiego Lajos Kossuth[3]. Początkowo oddział liczył 1200 ludzi, cztery działa i dwa szwadrony ułanów. Maksymalną liczebność osiągnął pod koniec powstania kiedy to liczył blisko 3 tys. żołnierzy. Polacy z legionu Wysockiego wzięli udział w wielu bitwach m.in. pod Aradem, Koszycami, Miszkolcem, w obronie Pesztu oraz w bojach pod Cisą. Wyróżnili się w wielu trudnych bojach, m.in. pod Szolnokiem, Hatvanem, Tápióbicske, Vácem, Isaszegiem, Nagysalló. Jako demokrata, Wysocki często był w konflikcie z Bemem i Dembińskim, którzy byli monarchistami. Początkowo w randze majora po zwycięskich walkach o Budę mianowany został przez Węgrów generałem w 1849 r., a węgierski rząd powstańczy zezwolił mu na sformowanie polskiej armii na Węgrzech, którą planowano na 5000 żołnierzy[3]. Po zdławieniu powstania z resztkami Legionu schronił się w Turcji, gdzie wraz z innymi powstańcami uchodzącymi z Węgier został internowany, W areszcie pozostawał do 1851 roku.

Turcja[edytuj]

W czasie wojny krymskiej, w styczniu 1854 roku, udał się do Konstantynopola. Tam, z ramienia demokratów skupionych w paryskim Kole Polskim, próbował formować polską organizację wojskową. Z powodu niepowodzenia zakończył swoją misję w czerwcu 1854, ale pozostał w Turcji aż do stycznia 1855.

Francja[edytuj]

Od 1862 kierował Polską Szkołą Wojskową w Cuneo. Współtwórca i czasowo komendant polskiej Szkoły Wojennej w Genui[6]. W czasie powstania styczniowego przewidziany na naczelnika powstania na Naddnieprzańskiej Ukrainie. Dowodził powstańczymi siłami Małopolski Wschodniej[7]. Stoczył kilka walk na Wołyniu. Po rozbiciu jego oddziału w 1863 pod Radziwiłowem[8], przedostał się do Galicji, aresztowany i internowany (do 1865). Zagorzały demokrata, przeciwnik dyktatury M. Langiewicza. Wyemigrował do Francji, był członkiem Komitetu Zjednoczenia Emigracji. Na emigracji działał w organizacjach politycznych i społecznych. Zmarł w Paryżu. Pochowany na cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu.

Mogila zbiorowa, w której pochowano gen. Józefa Wysockiego

Autor prac[edytuj]

Przypisy

  1. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.
  2. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266
  3. a b c d Kira Gałczyńska-Kiliańska 1974 ↓, s. 99-109.
  4. a b JuliuszJ. Falkowski JuliuszJ., Wspomnienia z roku 1848 i 1849. Część 1, Warszawa 1908.
  5. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.
  6. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.
  7. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.
  8. Henryk P. Kosk, Generalicja polska t-2, 2001, s. 266.

Bibliografia[edytuj]

  • Henryk P. Kosk, Generalicja polska t - 2, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 2001.
  • Kira Gałczyńska-Kiliańska: Polacy w kraju półksiężyca” rozdz. Dwie brygady. Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1974.