Włos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy anatomii. Zobacz też: włos w zegarku.
Mieszek włosowy z włosem:
1 – włos
2 – powierzchnia skóry
3 – łój skórny
4 – mieszek włosowy
5 – gruczoł łojowy
Włos powiększony 200 razy
Włos psa yorkshire terrier w dwustukrotnym powiększeniu
Miejsce normalnego występowania owłosienia u ludzi

Włos – nitkowaty, zrogowaciały, wyspecjalizowany wytwór naskórka, występujący wyłącznie u ssaków, na powierzchni ich skóry, zbudowany z twardej, spoistej keratyny[1]. W entomologii termin włosy lub włoski (łac. comae, pili, chaetae) stosowany jest w odniesieniu do niektórych wytworów oskórka stawonogów, w tym do szczecinek (saetae, setae)[2].

Włosy znajdują się na całej skórze, z wyjątkiem wewnętrznej strony dłoni, warg, podeszew i powierzchni zgięć stawów. Włosy wyrastają z zagłębień skóry tworzących kanał, zwany mieszkiem włosowym, do którego podstawy przyczepiony jest mięsień przywłosowy. Do tego kanału uchodzą przewody gruczołów łojowych. Lejkowate ujście mieszka włosowego jest widoczne na skórze jako por.

Owłosienie ciała zasadniczo pełni rolę termoregulacyjną i ochronną, jednak u człowieka tylko w ograniczonym zakresie. Zachowało się głównie na głowie, w dołach pachowych, na kończynach górnych i dolnych oraz w miejscach intymnych. Najmniejsze, słabo widoczne włosy (tzw. meszek) występują prawie na całej powierzchni skóry. Brwi, występujące tylko u człowieka, chronią oczy przed napływaniem potu i wody deszczowej. Częściową ochronę oka przed kurzem i drobnymi owadami zapewniają rzęsy.

Obecność i stan włosów (będący odzwierciedleniem ogólnej kondycji zdrowotnej organizmu) pełni istotną rolę w doborze naturalnym[potrzebny przypis].

Budowa[edytuj]

Włos składa się z:

Podstawowym składnikiem włosa jest keratyna. W pigmencie włosa znajduje się barwnik zwany melaniną, który nadaje kolor włosom, tłuszcze oraz związki mineralne.

Keratyna wytwarzana jest w naskórku i zbudowana m.in. ze związków siarki i azotu. Chroni naskórek przed szkodliwymi czynnikami zewnętrznymi. Melanina nadaje kolor włosom i skórze. Rozróżniamy dwa rodzaje barwnika: ziarnisty i rozproszony. Ziarnisty nadaje włosom ciemny odcień, a rozproszony jasny. Im więcej we włosach barwnika rozproszonego tym włosy są jaśniejsze. Melanina nie rozpuszcza się w wodzie, natomiast rozpuszcza się w stężonych kwasach i zasadach.

Liczba włosów[edytuj]

Na głowie człowieka znajduje się od 100 do 150 tysięcy włosów.

Na 1 cm² przypada 150–500 włosów ciemnych albo 180–750 włosów jasnych. Włosów jasnych jest więcej, ponieważ są cieńsze od włosów ciemnych[potrzebny przypis].

Kolor włosów[edytuj]

 Osobny artykuł: Kolor włosów.

Kolor włosów zależy od:

  • czynników dziedzicznych
  • klimatu
  • rasy
  • barwnika (melaniny):
    • eumelaniny – od jej ilości zależy ton włosa (im więcej eumelaniny, tym włos ciemniejszy)
    • feomelaniny – od jej ilości zależy odcień włosa (im więcej feomelaniny, tym kolor cieplejszy).

Naturalna skala barw to:

  • bardzo jasny blond
  • jasny blond
  • blond
  • ciemny blond
  • rudy (mało eumelaniny i dużo feomelaniny)
  • jasny brąz
  • brąz
  • ciemny brąz
  • czarny
  • siwy
  • albinos (włos w zupełności pozbawiony barwnika).

Kształt włosów[edytuj]

Wyróżniamy włosy:

  • proste – w przekroju poprzecznym są okrągłe
  • faliste – w przekroju poprzecznym są lekko spłaszczone (w kształcie elipsy)
  • kręcone – w przekroju poprzecznym są bardziej spłaszczone niż włosy falowane
  • kędzierzawe – w przekroju poprzecznym są w kształcie nerki
  • fil-fil (najmocniejszy skręt, włosy rosną w kępkach) – w przekroju poprzecznym są w kształcie rogalika

Szybkość wzrostu włosa[edytuj]

  • około 0,35 mm dziennie
  • około 1 cm miesięcznie
  • około 12 cm rocznie

Wzrost włosa zależy od czynników wewnętrznych, dlatego u każdego człowieka może przebiegać inaczej.

Cykl włosowy[edytuj]

Schemat przedstawiający cykl włosowy
  • anagen – trwa kilka lat, w tym czasie następuje wzrost nowego włosa
  • katagen – okres trwający od 2 do 3 tygodni, w czasie którego włos obumiera
  • telogen – trwa kilka miesięcy, podczas niego martwy włos zostaje wypchnięty przez nowo rosnący; zrogowaciała opuszka, wznosząc się w kierunku powierzchni naskórka, pozostawia za sobą w mieszku włosowym pasmo komórek, które łączy ją z zanikającą brodawką

Właściwości fizyczne włosa[edytuj]

  • trwałość – związana jest z odpornością na czynniki mechaniczne, biologiczne i chemiczne:
    • kwaśne – włos reaguje korzystnie, wykazuje odporność
    • zasadowe i utleniające – są szkodliwe, gdyż uszkadzają strukturę włosa oraz obniżają jego trwałość i elastyczność
  • giętkość i elastyczność – pod wpływem ciepła włos traci elastyczność i zmienia kształt; wydłużenie, kurczenie lub pęcznienie włosa zależy od ilości wody, jaką pochłonął z otoczenia
  • zdolność pochłaniania wody – zdrowy włos pochłania wodę do 30% masy własnej

Choroby włosów i skóry[edytuj]

Przypisy

  1. Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1971.
  2. Józef Razowski: Słownik entomologiczny. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1987. ISBN 83-01-07907-X.

Zobacz też[edytuj]

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.