Wincenty Lewoniuk i 12 towarzyszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Błogosławieni
męczennicy z Podlasia
Wincenty Lewoniuk
Daniel Karmasz
Łukasz Bojko
Konstanty Bojko
Konstanty Łukaszuk
Bartłomiej Osypiuk
Anicet Hryciuk
Filip Geryluk
Ignacy Frańczuk
Onufry Wasyluk
Maksym Hawryluk
Jan Andrzejuk
Michał Wawrzyszuk
Pratulin martyrs in 1874.jpg
Data śmierci 24 stycznia 1874
Pratulin
Kościół / wyznanie katolicki
Data beatyfikacji 6 października 1996
przez Jana Pawła II
Wspomnienie 23 stycznia
Szczególne miejsca kultu Sanktuarium Unitów Podlaskich
Ikona męczenników w cerkwi św. Nikity w Kostomłotach - Sanktuarium Unitów Podlaskich

Męczennicy z Pratulina, Męczennicy podlascy, Męczennicy pratulińscy, Męczennicy uniccy13 unitów zamordowanych w Pratulinie, błogosławieni Kościoła katolickiego.

24 stycznia 1874[1] wojsko rosyjskie (w tym formacje kozackie) otworzyło ogień do parafian modlących się przed świątynią skonfiskowaną przez zaborcę na rzecz prawosławia. Akt ten był najgłośniejszym epizodem prześladowań, które nastąpiły w związku z kasatą unickiej diecezji chełmskiej i przymusowym podporządkowywaniem unitów Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej w ramach rusyfikacji.

Geneza męczeństwa[edytuj | edytuj kod]

W drugiej połowie XIX wieku car Aleksander II podpisał program likwidacji Kościoła unickiego, co w praktyce miało doprowadzić do wcielenia unickiej diecezji chełmskiej do Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Realizacja programu miała doprowadzić do zerwania jedności unitów z Kościołem katolickim i ułatwić rusyfikację. Księży sprzeciwiających się carskim reformom usuwano z parafii, zsyłano bądź więziono.

W Pratulinie po wywiezieniu proboszcza parafianie przeciwstawili się przekazaniu świątyni duchownemu prawosławnemu. Wobec braku możliwości porozumienia mieszkańców z przydzielonym księdzem gubernator carski wprowadził wojsko. Miejscowi unici świadomi zagrożenia życia udali się pod świątynię by jej bronić. Zostali rozstrzelani w pozycji klęczącej w czasie modlitwy[1].

Do podobnych wydarzeń doszło 17 stycznia 1874 w Drelowie, gdzie od kul carskich żołnierzy zginęło 13 unitów. Był wśród nich lokalny przywódca unickiego oporu Semen Pawluk.

13 męczenników z Pratulina[edytuj | edytuj kod]

  • Wincenty Lewoniuk – l. 25, pochodzący z Woroblina. Wśród sąsiadów i znajomych cieszył się opinią pobożnego i przywiązanego do Kościoła człowieka. Podczas obrony świątyni zginął od pierwszej salwy karabinowej.
  • Daniel Karmasz – l. 48, żonaty. Jako przewodniczący bractwa, podczas obrony Kościoła stanął na czele z krzyżem, który przechowywany jest w Pratulinie po dzień dzisiejszy.
  • Łukasz Bojko – l. 22. Był człowiekiem szlachetnym i cieszył się dobrą opinią wśród mieszkańców Pratulina. Podczas obrony świątyni bił w dzwony.
  • Konstanty Bojko – l. 49. Mieszkał w Zaczopkach. Był ubogim rolnikiem i sprawiedliwym człowiekiem.
  • Konstanty Łukaszuk – l. 45. Razem z żoną prowadził gospodarstwo, zdobywając środki na utrzymanie 7 dzieci. Szanowano go za rzetelność i uczciwość.
  • Bartłomiej Osypiuk – l. 30. Był przykładnym ojcem i mężem, człowiekiem głęboko wierzącym. Od dłuższego czasu pełnił straż przy pratulińskiej świątyni i tam też został śmiertelnie ranny.
  • Anicet Hryciuk – l. 19. Ze względu na niezwykłą pobożność i dobroć przyrównywano go do św. Stanisława Kostki.
  • Filip Geryluk – l. 44, z Zaczopek. Miał opinię troskliwego ojca i pobożnego człowieka. Zachęcał innych do trwania przy świątyni i sam przy niej zginął.
  • Ignacy Frańczuk – l. 50, z Derła. W opinii najbliższych ponad wszystko przekładał wierność wierze. Po śmierci Daniela Karmasza podniósł krzyż i stał na czele obrońców.
  • Onufry Wasyluk - l. 21. Pełnił funkcję sołtysa w Zaczopkach. Cieszył się dużym uznaniem u ludzi.
  • Maksym Hawryluk – l. 34. Pochodził z Derła. Wraz z żoną pracował na skromnym gospodarstwie. Umarł w domu rodzinnym od rany postrzałowej w brzuch.
  • Jan Andrzejuk – l. 26. Uważany za człowieka bardzo roztropnego, pełnił funkcję kantora w parafii. Ciężko ranny podczas obrony świątyni niebawem zmarł w domu rodzinnym.
  • Michał Wawrzyszuk – l. 21. Pochodził z Derła. U ludzi cieszył się dobrą opinią. Zmarł na skutek poniesionych ran następnego dnia po obronie świątyni.[2]

Pochówek[edytuj | edytuj kod]

Wojsko rosyjskie dokonało pogrzebania męczenników, bez udziału najbliższych, w odosobnionym miejscu, a mogiła została zrównana z ziemią. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę w 1918 roku mieszkańcy Pratulina upamiętnili to miejsce, a 18 maja 1990 roku szczątki zamordowanych przeniesiono do kościoła parafialnego.

Kult[edytuj | edytuj kod]

6 października 1996 papież Jan Paweł II beatyfikował Wincentego Lewoniuka i 12 towarzyszy.

W polskich diecezjach katolickich 23 stycznia obchodzone jest wspomnienie liturgiczne: Błogosławionego Wincentego Lewoniuka i 12 Towarzyszy, męczenników z Pratulina.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 „L'Osservatore Romano”. Numer 10 (187) 1996. Mario Agnes – redaktor naczelny. ISSN 1122-7249 (pol.). 
    1) Bp Jan Wiktor Nowak W obronie wyznawanej wiary
    2) Ks. Franciszek Juchimiuk Męczennicy podlascy: Wincenty Lewoniuk i 12 towarzyszy
  2. Krawczak: Likwidacja Unii w Królestwie Polskim. W: Stowarzyszenie "Martyrium": Martyrologia Unitów Podlaskich w świetle najnowszych badań naukowych. T. 1.: Unici Podlascy. Siedlce: Stowarzyszenie Martyrium, 1996. ISBN 83-906068-0-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]