Pop (kapłan)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Pop (z gr. papas (Παππάς)) – dawne określenie kapłana w Cerkwi prawosławnej i Katolickich Kościołach wschodnich, w średniowieczu używane także wobec księży rzymskokatolickich. Obecnie pop to duchowny, ksiądz prawosławny lub greckokatolicki[1].

Jest to termin ogólnosłowiański, od popъ -a, stąd też w węgierskim pap, zapożyczone prawdopodobnie ze staro-wysoko-niemieckiego pfaffo („kapłan”). W języku staropolskim słowu ksiądz odpowiadał właśnie pop (np. w Psałterzu floriańskim 70, 77; 109,5; 131,9; 131,17, czy Pirzwy pop LasotaSylwester I [pirzwy – pierwszy, Lasota – od łac. silvester – leśny] w „Pieśni o Wiklefie”) do II połowy XIV wieku w Małopolsce i na Śląsku i do pierwszej połowy XVI wieku w Wielkopolsce i Mazowszu; w XVI–XVII w. było też nazwaniem figury (gońca) w szachach np. Pop jeden słucha Królowej spowiedzi...Jan KochanowskiSzachy”; stąd liczne w Polsce nazwy miejscowe typu Popowice czy Popowo[2].

Wierni prawosławni w krajach słowiańskich używają określenia batiuszka (biał. батюшка) lub otiec (ros. отец) z imieniem. Jego żona to matuszka.

W regionach gdzie dominuje tradycja ukraińska (Łemkowszczyzna, dawna Galicja), spotyka się czasem określanie księdza tytułem jegomość (ukr. егомость), a jego żony – jejmość (ukr. їмость).

W 1774 cesarzowa Maria Teresa Habsburg zmieniła na terenie Galicji nazwę Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-ukraińskiego z „unicki” na „greckokatolicki”, zakazano również stosowania określenia „pop” na rzecz księdza i proboszcza.

Na skutek propagandy bolszewickiej słowo pop nabrało w niektórych krajach pejoratywnego znaczenia i współcześnie może być odebrane jako obraźliwe[3].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. pop. wsjp. [dostęp 26 października 2015].
  2. Andrzej Bańkowski, Etymologiczny słownik języka polskiego, t. II: K-P, Agata Mrozowska (red.), Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2000, s. 698-699, ISBN 83-01-13019-9, OCLC 749765283.
  3. Prawosławny Serwis Internetowy