Witania ospała

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Witania ospała
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

psiankowce

Rodzina

psiankowate

Rodzaj

witania

Gatunek

witania ospała

Nazwa systematyczna
Withania somnifera (L.) Dunal, 1582
DC. Prodr. 13(1): 453. 1852

Witania ospała (Withania somnifera), ashwagandha (sanskr. ashwa ‘koń’, gandha ‘zapach’[a])[3], żeń-szeń indyjski[3], śpioszyn lekarski[3], wiśnia zimowa[3][4]gatunek rośliny z rodziny psiankowatych (Solanaceae). Naturalnie występuje w suchych rejonach klimatu tropikalnego oraz subtropikalnego[3], tj. w Afryce, Azji (sięgając na wschodzie do Indii i Sri Lanki), a także w południowej Europie (Hiszpania, Włochy i Grecja)[5]. Jest to niewielki krzew o wydłużonych, matowych liściach oraz kwiatach w kształcie dzwonków, rozwijających się w pomarańczowo-czerwone, okrągłe owoce[3].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Korzenie oraz owoce tego gatunku wykorzystywane są w hinduskiej medycynie ludowej (Ayurweda) oraz jako suplement diety. Z uwagi na zawartość wielu biologicznie czynnych związków chemicznych (m.in. alkaloidów, witanolidów, sitoinozydów oraz saponin) witania jest uznawana za adaptogen[3].

Badanie z wykorzystaniem podwójnie ślepej próby z placebo, przeprowadzone na pacjentach cierpiących z powodu podwyższonego stresu wykazało, że podawanie przez 60 dni stężonego ekstraktu z korzenia witanii obniża poziom tribuliny (białka będącego klinicznym wskaźnikiem lęku) w mózgu, a także kortyzolu (tzw. „hormonu stresu”) w osoczu krwi[6].

Kolejne badanie przeprowadzone z wykorzystaniem podwójnej ślepej próby z placebo wykazało, że ekstrakt z witanii zwiększa tolerancję organizmu na wysiłek i wytrzymałość na zmęczenie. Badaniu zostały poddane osoby regularnie ćwiczące na siłowni. W grupie stosującej ashwagandhę zaobserwowano istotny statystycznie wzrost siły mięśni oraz masy mięśniowej (zwiększenie obwodów bicepsów oraz klatki piersiowej), a także wzrost poziomów testosteronu oraz kinazy kreatynowej w osoczu krwi, w porównaniu z grupą kontrolną[7].

W badaniu in vitro wykazano, że ekstrakt z liści witanii chroni neurony i komórki glejowe przed toksycznym działaniem skopolaminy (wywołującej m.in. otępienie oraz zaburzenia rytmu serca), a także stymuluje wzrost aksonów. W tym samym badaniu zaobserwowano również, skorelowany z dawką, wzrost stężenia naturalnych przeciwutleniaczy: dysmutazy ponadtlenkowej, katalazy oraz peroksydazy glutationowej[8].

Sproszkowany korzeń witanii, stosowany przez 30 dni, obniża średnio o 12% poziom glukozy we krwi u pacjentów, a zatem daje zbliżone wyniki do glibenklamiduleku przeciwcukrzycowego, stymulującego wydzielanie insuliny przez trzustkę, stosowanego w cukrzycy typu 2[9].

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Nazwa wywodzi się od charakterystycznego „końskiego” zapachu korzeni tej rośliny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2021-02-20] (ang.).
  3. a b c d e f g Nawab John Dar, Abid Hamid, Muzamil Ahmad, Pharmacologic overview of Withania somnifera, the Indian Ginseng, „Cellular and Molecular Life Sciences”, 72, s. 4445–4460, DOI10.1007/s00018-015-2012-1, PMID26306935 (ang.).
  4. Exell A. W., Wild H., Flora Zambesiaca, Royal Botanic Gardens, Kew, 1960 (ang.).
  5. Withania somnifera (L.) Dunal, Taxonomy – GRIN-Global Web v 1.10.4.0 [dostęp 2019-05-27] (ang.).
  6. K. Chandrasekhar, Jyoti Kapoor, Sridhar Anishetty, A prospective, randomized double-blind, placebo-controlled study of safety and efficacy of a high-concentration full-spectrum extract of ashwagandha root in reducing stress and anxiety in adults, „Indian Journal of Psychological Medicine”, 34 (3), 2012, s. 255–262, DOI10.4103/0253-7176.106022, PMID23439798 (ang.).
  7. Sachin Wankhede i inni, Examining the effect of Withania somnifera supplementation on muscle strength and recovery: a randomized controlled trial, „Journal of the International Society of Sports Nutrition”, 12, 2015, s. 43, DOI10.1186/s12970-015-0104-9, PMID26609282 (ang.).
  8. Alexander Panossian, Georg Wikman, Evidence-based efficacy of adaptogens in fatigue, and molecular mechanisms related to their stress-protective activity, „Current Clinical Pharmacology”, 4 (3), 2009, s. 198–219, DOI10.2174/157488409789375311, PMID19500070 (ang.).
  9. Jonathan Gorelick i inni, Hypoglycemic activity of withanolides and elicitated Withania somnifera, „Phytochemistry”, 116, 2015, s. 283–289, DOI10.1016/j.phytochem.2015.02.029, ISSN 1873-3700, PMID25796090 (ang.).