Witold Wilkosz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Witold Wilkosz
Ilustracja
Zurich 1932
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

14 sierpnia 1891
Kraków

Data i miejsce śmierci

31 marca 1941
Kraków

Profesor nauk matematycznych i fizycznych
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

1918

Habilitacja

1920

Profesura

1936

Uczelnia

Uniwersytet Jagielloński

Witold Wilkosz (ur. 14 sierpnia 1891 w Krakowie, zm. 31 marca 1941 tamże) – polski matematyk, fizyk, filozof i popularyzator nauki.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Witold Wilkosz był synem Jana Wilkosza, polonisty i profesora gimnazjum, oraz Józefy Vopalko[1]. Od najmłodszych lat wyróżniał się zdolnościami matematycznymi oraz językowymi. Maturę zdał w Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego. W młodości przyjaźnił się z Stefanem Banachem[2]. Przed maturą napisał artykuł o semitologii, za który otrzymał od towarzystwa naukowego Morgenländische Gesselchaft członkostwo oraz stypendium, które umożliwiło mu studia na uniwersytecie w Bejrucie. Po kilku miesiącach powrócił i rozpoczął studia z zakresu filologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po dwóch latach zmienił kierunek na matematykę, studiował w Krakowie i w Turynie. Uzyskał doktorat na podstawie pracy o całkach Lebesgue’a i rozpoczął pracę wykładowcy matematyki na swojej macierzystej uczelni. W 1920 roku habilitował się, w 1936 otrzymał profesurę. Aresztowany 6 listopada 1939 w gronie profesorów krakowskich po tzw. "wykładzie inauguracyjnym" SS-Sturmbannführera Bruno Müllera. Ciężka choroba spowodowała, że Niemcy uznali go za niezdolnego do umieszczenia w obozie, 9 listopada 1939 roku został zwolniony wraz z innymi 9 profesorami. Powrócił do domu chory, załamany 14 listopada 1939 roku otrzymał nakaz opuszczenia zajmowanego wraz z rodziną mieszkania przy Placu Inwalidów 4. Przyjął propozycję objęcia pracy nauczycielskiej w szkole handlowej mieszczącej się w dawnym Instytucie Matematycznym. W celach zarobkowych przyjął dodatkową pracę w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych przy ulicy Łobzowskiej 39. Osłabiony, podupadł na zdrowiu, zimne sale szkolne, nasiliły tylko przeziębienie. Lekarze polecili mu wyjazd do Sanatorium Ubezpieczalni Społecznej w Radziszowie koło Skawiny. Okazało się jednak, że stan profesora był już beznadziejny. Odesłano go do Krakowa, gdzie zmarł na zapalenie płuc 31 marca 1941 roku[3]. Pozostawił rodzinę bez środków do życia. Pomocą służyła im wyłącznie Rada Główna Opiekuńcza. Został pochowany na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie[4] (kwatera Z, wsch.). Jego imię nosi konkurs PTM na najlepszą pracę popularyzującą matematykę[5]

Grób prof. Witolda Wilkosza na Cmentarzu Rakowickim

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • 1918: Z teorii funkcji absolutnie ciągłych i całek Lebesgue’a (doktorat),
  • 1920: O funkcjach ściśle mierzalnych i Duhamelowskich wraz z zastosowaniami do teorii równań całkowych i różniczkowych (rozprawa habilitacyjna),
  • 1931: Les proprietés topologiques du plan euclidien, Paryż,
  • 1938: Liczę i myślę, Kraków,
  • 1938: Jak powstała liczba,
  • 1946: Człowiek stwarza naukę, Kraków.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wilkosz Witold (1891-1941). wiw.pl. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  2. Marian Albiński: Wspomnienia o Banachu i Wilkoszu. kielich.amu.edu.pl, 1976. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  3. prof. Bronisław Średniawa: W dwudziestą rocznicę śmierci Witolda Wilkosza. ifpan.edu.pl, 1961. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  4. Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 316, ISBN 978-83-233-4527-5.
  5. https://ok-ptm.im.uj.edu.pl/konkurs.php?id=9

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]