Radziszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Radziszów
Herb
Herb Radziszowa
Kościół pw. św. Wawrzyńca w Radziszowie
Kościół pw. św. Wawrzyńca w Radziszowie
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Skawina
Liczba ludności (2013) 3261
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-052
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0335396
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Radziszów
Radziszów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Radziszów
Radziszów
Ziemia 49°56′N 19°49′E/49,933333 19,816667Na mapach: 49°56′N 19°49′E/49,933333 19,816667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa miejscowości

Radziszów (dawniej Radessow, Radeszew) – wieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie krakowskim, w gminie Skawina.

Od 1934 roku istniała zbiorowa gmina Radziszów. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki w dokumencie legata papieskiego Idziego z 1229. W 1250 książę opolski Władysław nadał w darze wieś Radeszew opatowi tynieckiemu. Dokument ten potwierdził w 1519 król Zygmunt I Stary. Wieś była dostawcą miodu i zwierzyny łownej dla klasztoru.

W czasach księstwa oświęcimskiego rzeka Skawinka podzieliła wieś na dwie części: polską i śląską - podległą królowi czeskiemu, gdyż władca tego księstwa uznał się lennikiem Jana Luksemburskiego. Książę oświęcimski Władysław sprzedał wieś sołtysowi Janowi Radziszowskiemu. Ten za udział w buncie krakowskim przeciwko królowi Władysławowi Łokietkowi utracił posiadłość, którą król ponownie przekazał opactwu tynieckiemu. W II połowie XVIII w. wraz z sąsiednią Wolą Radziszowską przeszedł w dożywotnie użytkowanie prymasa Podolskiego.

W 1781, po przejęciu tych dóbr przez władze austriackie, znalazły się w rządowym funduszu religijnym. W 1790 Radziszów zakupiła rodzina Dzieduszyckich herbu Sas. Podczas "rzezi galicyjskiej" w 1846 mieszkańcy obronili Dzieduszyckich przed rabunkiem staczając bitwę z mieszkańcami Woli Radziszowskiej koło kładki na rzece Skawince. Wdzięczni Dzieduszyccy obdarowali mieszkańców wsi zbożem i ufundowali cztery dzwony do kościoła (zrabowane przez Austriaków podczas I wojny światowej).

Po nich dobrami radziszowskimi władali Orzechowscy, hrabina Róża de Bassano, hrabina Wiktoria Dębińska. Od początku XX w. właścicielami byli: W. Lisowski, S. Kirchmayer oraz W. Schmidt i Marek Jaskuła. Dobra Radziszowa zostały rozparcelowane przed II wojną światową.

W latach 1934–37 w Radziszowie wybudowano powiatowe dziecięce sanatorium.

Podczas powodzi w 2010 woda zalała miejscowość.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Kapela ludowa[edytuj | edytuj kod]

Kapela ludowa z Radziszowa istnieje od 20 lat. Reprezentuje typowy folklor krakowski (nie stylizowany). Zdobywcy w 1999 głównych nagród:

  • „Wstążki Krakowskiej" na Wojewódzkim Przeglądzie Kapel, Instrumentalistów i Śpiewaków Ludowych, który odbył się w Radziszowie;
  • „Baszty" na Ogólnopolskim Przeglądzie w Kazimierzu Dolnym nad Wisłą.

Kapela działa pod opieką Centrum Kultury i Sportu w Skawinie, Rady Sołeckiej w Radziszowie, opiekę merytoryczną sprawuje Małopolski Ośrodek Kultury w Krakowie. Ma za sobą liczne wyjazdy m.in. do Niemiec, Bułgarii, Danii, Słowacji, Francji. Na swoim koncie ma płytę Hej, od Krakowa jadę.

Orkiestra dęta „Sygnał"[edytuj | edytuj kod]

Orkiestra dęta „Sygnał" z Radziszowa powstała w 1950. W 1969 zdobyła pierwsze miejsce na Festiwalu Amatorskich Orkiestr Dętych Polski Południowej w Kozienicach, a w 1987 trzecie miejsce na pierwszym Wojewódzkim Przeglądzie Orkiestr Dętych w Dobczycach. Od 24 lat bierze udział w przeglądach i festiwalach orkiestr dętych zdobywając czołowe miejsca, wyróżnienia i nagrody.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • Na miejscowym cmentarzu, w rodzinnym grobowcu, spoczywają matka i siostry (Anna i Ewa) generała broni Józefa Hallera, a w miejscowym kościele znajduje się obraz Matki Bożej „Hallerowskiej".

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]