Wodzisławskie Państwo Stanowe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Status Minor Vladislaviensis
Wodzisławskie Państwo Stanowe
1491–1809
Położenie
Stolica Wodzisław
Zależne od Królestwo Czech (1491-1742)
Królestwo Prus (1742-1809)
wydzielenie z domeny królewskiej na Śląsku 1491
Likwidacja autonomii administracyjnej w ramach Prus i przekształcenie w powiat[potrzebny przypis] 1809
Mapa
Fragment mapy J.W. Wielanda z 1736 r., Wodzisławskie Państwo Stanowe

Wodzisławskie Państwo Stanowe (z łac. Status Minor Vladislaviensis) – kształtujące się od 1474 r. a ostatecznie ukształtowane i utworzone po bezpotomnej śmierci Jana IV Karniowskiego oraz walkach o ziemię wodzisławską pomiędzy Janem V Raciborskim a Maciejem Korwinem. Stolicą państwa był Wodzisław, a siedzibą panów stanowych zamek wodzisławski.

Geneza państwa sięga XIV w. kiedy to możemy mówić o uformowaniu się w Wodzisławiu znacznego ośrodka administracyjnego, a najprawdopodobniej niewielkiego efemerycznego księstwa rządzonego przez Konstancję wodzisławską. Wydzielony wtedy obszar określany jest mianem ziemi wodzisławskiej. W 1456 r. dochodzi do powstania kolejnego księstwa karniowsko-wodzisławskiego, które Jan IV otrzymał od swego ojca. Po utracie Karniowa, Jan IV rządził już tylko w Wodzisławiu gdzie zmarł w 1483 r.

Ostatecznie Władysław Jagiellończyk zdecydował w 1502 r. o przekazaniu ziemi wodzisławskiej pierwszemu panu stanowemu Jerzemu Salenbergowi. Państwo wodzisławskie wydzielono z południowo-wschodniej części księstwa raciborskiego. Do roku 1526 Wodzisławskie Państwo Stanowe pozostawało pod zwierzchnią władzą królów czeskich, potem od 1526 do 1742 roku jako część Monarchii Habsburgów, a po wojnach śląskich weszło w skład Królestwa Prus i było jego częścią aż do 1809 roku. Zachowało ono odrębność administracyjną do początków XIX wieku.

Oprócz samego Wodzisławia początkowo w skład wchodziło 10 okolicznych wsi: Czyżowice, Turza Mała (Turzyczka), Wielka Turza, Skrzyszów, Krostoszowice, Karkoszka, Podbucze, Marusze, Radlin z Obszarami i Głożynami, a ponadto 11 folwarków liczących 8000 morgów ziemi uprawnej, 1600 morgów 4000 morgów lasów.

Do państwa wodzisławskiego należały również m.in. Jedłownik, Kokoszyce, Marklowice, Połomia, Gogołowa, Gołkowice, Godów, Uchylsko, Gorzyczki, Mszana oraz tereny m.in. wokół dzisiejszego miasta Jastrzębie-Zdrój: Jastrzębie Górne i Dolne wraz z Bożą Górą, Moszczenica z Szotkowicami, Skrzeczkowice i Ruptawa z Ruptawcem i Cisówką.

Tym samym z czasem doszło do utrwalenia terminu ziemi wodzisławskiej. W okresie istnienia tego państwa Wodzisław posiadał status miasta prywatnego. Wiele cennych informacji o dziejach wodzisławskiego państwa przekazał nam w swej kronice Franz Ignatz Henke.

Władcy Wodzisławia i Wodzisławskiego Państwa Stanowego[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]