Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Katowicach
![]() Siedziba WSP w Katowicach przy ul. Szkolnej 9 | |
Data założenia |
1 lipca 1950[1] |
---|---|
Data likwidacji |
14 czerwca 1968[2] |
Typ |
państwowa |
Państwo | |
Adres |
Katowice, ul. Szkolna 9 |
Liczba pracowników • naukowych |
|
Liczba studentów |
3387 absolwentów |
Rektor |
mgr Stanisław Glücksman (1950–1956) |
Położenie na mapie Katowic ![]() | |
Położenie na mapie Polski ![]() | |
Położenie na mapie województwa śląskiego ![]() | |
50°15′35,3895″N 19°01′35,4411″E/50,259830 19,026511 |
Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Katowicach[a] – państwowa uczelnia pedagogiczna istniejąca w Katowicach, w latach 1950–1968. Na jej bazie oraz Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach powstał w 1968 Uniwersytet Śląski w Katowicach.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Pierwsza Państwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna powstała w Katowicach w 1946, lecz we wrześniu 1947 została zamknięta, przeniesiona do Łodzi i wcielona do tamtejszej Państwowej Wyższej Szkoły Pedagogicznej[3].
Z dniem 1 lipca 1950 utworzono rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 29 listopada 1950 kolejną Państwową Wyższą Szkołę Pedagogiczną w Katowicach jako 3-letnią wyższą szkołę zawodową[1] na bazie rozwiązanego w lipcu 1950 Instytutu Pedagogicznego w Katowicach (założonego w 1928)[4][5]. Organizatorem szkoły został mianowany dr Jan Kazimierz Zaremba, jej pierwszy prorektor. Siedzibą stał się budynek przy ul. Szkolnej 9. W 1954 zmieniono jej nazwę na Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Katowicach, nadając jej statut organizacyjny szkoły akademickiej. Od 1956 została ona uczelnią o pełnym, 5-letnim programie studiów, nadającą tytuły zawodowe magistra. Uprawnienia akademickie (prawo nadawania stopnia doktora) w 1962 uzyskał Wydział Filologiczno-Historyczny, a w 1963 Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii[5].
W pierwszym roku działalności PWSP (1950/1951) naukę w niej podjęło 123 studentów na 3 kierunkach: matematyka, fizyka i chemia. Następnych 5 kierunków otwarto w: 1951 (filologia polska), 1957 (historia), 1959 (filologia polska z bibliotekoznawstwem, pedagogika) i 1960 (wychowanie techniczne).
Uczelnia wypromowała łącznie 60 doktorów (45 nauk matematyczno-fizycznych i 15 nauk humanistycznych). Pierwszym na katowickiej WSP doktoratem (obronionym 29 stycznia 1964) była rozprawa matematyczna Mariana Panczakiewicza pt. Pojęcie funkcji w nauce i nauczaniu, napisana pod kierunkiem prof. dr Jerzego Słupeckiego (z WSP w Opolu).
W latach 60. dążeniem rektora WSP w Katowicach prof. dr hab. Józefa Pietera było przekształcenie uczelni w Śląską Akademię Pedagogiczną, traktowaną jako bazę przyszłego uniwersytetu[4]. Odbywało się to równolegle ze staraniami o utworzenie uniwersytetu przez prof. dr hab. Kazimierza Popiołka, prorektora Filii Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach. Efektem starań obu profesorów było połączenie 14 czerwca 1968 Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach z Filią Uniwersytetu Jagiellońskiego w Katowicach (założoną w 1963)[5] w Uniwersytet Śląski w Katowicach[2].
Rektorzy
[edytuj | edytuj kod]- mgr Stanisław Glücksman, kontrakt. prof. (1950/1951 – 1955/1956)
- prof. dr hab. Józef Pieter (1956/1957 – 1967/1968)
Wydziały
[edytuj | edytuj kod]Wydział Filologiczno-Historyczny
[edytuj | edytuj kod](utworzony 1 stycznia 1953 jako Wydział Filologii Polskiej / Filologiczny, od 1 października 1958 pod nową nazwą)
Dziekani
[edytuj | edytuj kod]- dr Jan Zborowski (1953/1954)
- dr Stanisław Zabierowski (1954/1955 – 1955/1956)
- dr Jan Kazimierz Zaremba (1956/1957 – 1957/1958)
- dr Jan Bohucki (1958/1959 – 1963/1964)
- doc. dr Stanisław Zabierowski (1964/1965 – 1967/1968)
Katedry
[edytuj | edytuj kod]- Katedra Pedagogiki
- Katedra Historii Literatury (od 1959 Katedra Historii Literatury Polskiej)
- Katedra Języka Polskiego
- Katedra Podstaw Marksizmu i Leninizmu (zlikwidowana w 1957)
- Katedra Historii (od 1958)
- Katedra Metodyki Historii Literatury Języka Polskiego (od 1959)
- Katedra Historii Literatury Powszechnej (od 1959)
- Katedra Filozofii (od 1963)
Kierunki studiów
[edytuj | edytuj kod]- filologia polska (otwarty w 1951; dzienne 3-letnie; od 1959 dzienne, wieczorowe i eksternistyczne 5-letnie)
- filologia polska z bibliotekoznawstwem (otwarty w 1959, wygaszony w 1964; dziennie 5-letnie)
- pedagogika (otwarty w 1959; wieczorowe 5-letnie)
- historia (otwarty w 1957; wieczorowe 5-letnie)
Uprawnienia akademickie
[edytuj | edytuj kod]- uprawnienie nadawania stopnia naukowego doktora nauk humanistycznych (od 19 kwietnia 1962)[6]
Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii
[edytuj | edytuj kod](utworzony 1 stycznia 1953)
Dziekani
[edytuj | edytuj kod]- mgr Stefan Sedlak (1953/1954 – 1958/1959)
- doc. dr inż. Zbigniew Kwapniewski (1959/1960 – 1960/1961)
- doc. dr inż. Ludomir Tokarzewski (1961/1962)
- doc. dr inż. Zbigniew Kwapniewski (1962/1963 – 1963/1964)
- doc. dr Stanisław Glücksman (1964/1965 – 1967/1968)
Katedry
[edytuj | edytuj kod]- Katedra Matematyki
- Katedra Fizyki (od 1964 Katedra Fizyki Ogólnej)
- Katedra Chemii Ogólnej i Nieorganicznej
- Katedra Chemii Organicznej
- Katedra Chemii Fizycznej (od 1960)
- Katedra Algebry i Teorii Liczb (od 1960)
- Katedra Technologii Chemicznej (od 1960, w 1961 włączona do Katedry Chemii Organicznej)
- Katedra Maszynoznawstwa (od 1960, od 1964 na Wydziale Wychowania Technicznego)
- Katedra Elektrotechniki (od 1960, od 1964 na Wydziale Wychowania Technicznego)
- Katedra Fizyki Doświadczalnej (od 1964)
Kierunki studiów
[edytuj | edytuj kod]- matematyka (otwarty w 1950; dzienne 3-letnie; od 1959 dzienne, wieczorowe, eksternistyczne i zaoczne 5-letnie)
- fizyka (otwarty w 1950; dzienne 3-letnie; od 1959 dzienne, wieczorowe, eksternistyczne i zaoczne 5-letnie)
- chemia (otwarty w 1950; dzienne 3-letnie; od 1959 dzienne i eksternistyczne 5-letnie)
- wychowanie techniczne (otwarty w 1960; dzienne i wieczorowe 5-letnie; od 1964 na Wydziale Wychowania Technicznego)
Uprawnienia akademickie
[edytuj | edytuj kod]- uprawnienie nadawania stopnia naukowego doktora nauk matematyczno-fizycznych (od 26 lipca 1963)[7]
Wydział Wieczorowy dla Pracujących
[edytuj | edytuj kod](utworzony 1 października 1956, zlikwidowany 1 lipca 1958) – studia wieczorowe włączono do poszczególnych wydziałów
Kierownik
[edytuj | edytuj kod]- mgr Wacław Miśkiewicz, zast. prof.
Wydział Wychowania Technicznego
[edytuj | edytuj kod](utworzony 1 listopada 1964)
Dziekan
[edytuj | edytuj kod]- prof. dr inż. Marian Janusz (1964/1965 – 1967/1968)
Katedry
[edytuj | edytuj kod]- Katedra Technologii Ogólnej
- Katedra Wychowania Technicznego
- Katedra Maszynoznawstwa
- Katedra Elektrotechniki
Kierunki studiów
[edytuj | edytuj kod]- wychowanie techniczne (otwarty w 1960 na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii; dzienne i wieczorowe 5-letnie; kierunek posiadał od 1963/1964 Punkt Konsultacyjny w Warszawie)
Inne jednostki organizacyjne
[edytuj | edytuj kod]Studium Języków Obcych
[edytuj | edytuj kod]Języki obce nauczano w ramach lektoratów od 1950, które w 1955 zostały zorganizowane w Zespół Języków Obcych, a od 1 października 1960 w Studium Języków Obcych. Odtąd istniały lektoraty:
- języka rosyjskiego
- języka angielskiego
- języka niemieckiego
- języka francuskiego
- języka łacińskiego
- języka greckiego (nauka początkowa)
- języka czeskiego (przez pewien czas)
Studium Wychowania Fizycznego
[edytuj | edytuj kod]Pierwszymi prowadzącymi zajęcia wychowania fizycznego na katowickiej WSP (dla I i II roku studiów, początkowo fakultatywne) byli: mgr Cecylia Malczyk i mgr Józef Grzbiela. Studium Wychowania Fizycznego utworzono w 1961, którego kierownikiem został mgr Józef Grzbiela, a po jego śmierci w 1963 mgr Zdzisław Weiss. Studium WF do 1968 zatrudniało łącznie 11 instruktorów, prowadzących zajęcia:
- ogólnego wychowania fizycznego
- przygotowania sportowego
- specjalizacji sportowej w sekcjach:
- siatkówki
- koszykówki
- piłki ręcznej
- lekkoatletyki
- pływania
Studium organizowało też 10-dniowe sportowe obozy zimowe (narciarskie), liczne letnie (również turystyczne) oraz wszechstronnie współpracowało z Akademickim Związkiem Sportowym. Studenci brali udział w wielu zawodach międzyuczelnianych (4920 studentów i studentek) oraz Akademickich Mistrzostwach Polski o mistrzostwo WSP (685 studentów i studentek). Uczelnia szczyciła się mistrzowskimi drużynami studenckimi w lekkiej atletyce męskiej (I miejsce w 1961), siatkówce męskiej (I miejsce w 1963, 1965 i 1967), piłce ręcznej męskiej (I miejsce w 1961, 1963 i 1965), koszykówce męskiej (I miejsce w 1965), licznymi miejscami II i III (j.w. oraz w lekkiej atletyce żeńskiej, koszykówce żeńskiej i siatkówce żeńskiej) oraz wieloma pierwszymi miejscami w rozgrywkach Ligi Międzyuczelnianej. W 1966 i 1968 uczelnia zorganizowała zawody o Memoriał im. mgr Józefa Grzbieli, upamiętniające pierwszego kierownika Studium Wychowania Fizycznego.
Studium Wojskowe
[edytuj | edytuj kod]Studium Wojskowe WSP w Katowicach zorganizował w marcu 1952 płk Piotr Witwicki. Prowadziło obowiązkowe zajęcia wojskowe dla studentów (mężczyzn) oraz organizowało przeszkolenie wojskowe w jednostkach wojskowych w czasie wakacji. Dla studentów i studentek nie objętych obowiązkiem szkolenia wojskowego prowadziło zajęcia powszechnej samoobrony.
Biblioteka Główna
[edytuj | edytuj kod]Własny księgozbiór biblioteki WSP w Katowicach zaczęto tworzyć 12 grudnia 1950 w głównej siedzibie uczelni. W początkowym okresie istnienia uczelni studenci i wykładowcy korzystali głównie ze zbiorów Centralnej Biblioteki Pedagogicznej (przekształconej w Pedagogiczną Bibliotekę Wojewódzką), znajdującej się w tym samym gmachu. W 1968 Biblioteka Główna posiadała 75.000 woluminów druków zwartych i 5000 woluminów czasopism (prenumerowano 294 tytuły), a biblioteki zespołów katedr liczyły łącznie 60.542 woluminów (Zespół Katedr Filologii Polskiej posiadał aż 40.000 wol.), co dawało łączny księgozbiór uczelni, liczący 140.542 woluminy. Dyrektorem Biblioteki Głównej WSP w Katowicach był w latach 1950–1968 mgr Piotr Stasiak.
Organizacje i zespoły studenckie
[edytuj | edytuj kod]W uczelni działały organizacje i zespoły studenckie:
organizacje
[edytuj | edytuj kod]- Zrzeszenie Studentów Polskich
- Związek Młodzieży Polskiej (od 1957 Związek Młodzieży Socjalistycznej, Zarząd Uczelniany)
- Akademicki Związek Sportowy (Klub Uczelniany)
- Koła Naukowe przy poszczególnych katedrach
- Samorząd Domów Akademickich
- Polska Zjednoczona Partia Robotnicza (Podstawowa Organizacja Partyjna)
- Liga Kobiet (oddział)
- Towarzystwo Przyjaźni Polsko-Radzieckiej (koło)
zespoły
[edytuj | edytuj kod]- Teatr Studencki WSP (założony w 1950, przekształcony wkrótce w Międzyuczelniany Chór WSP i WSE)
- Mieszany Chór Studencki (założony w 1959)
- Zespół Choreograficzny WSP (założony w 1961).
Ponadto od 1961 w Domu Akademickim w Ligocie (ul. Franciszkańska 17) działał Klub Studencki.
Wykładowcy
[edytuj | edytuj kod]W okresie swego istnienia WSP w Katowicach zatrudniała łącznie 602 pracowników naukowych i dydaktycznych, spośród których część pracowała w ramach zleconych wykładów i ćwiczeń.
Większość pracowników merytorycznych należała do Zakładowej Organizacji Związkowej Związku Nauczycielstwa Polskiego, a część również do Podstawowej Organizacji Partyjnej PZPR.
- Z tym tematem związana jest kategoria:
Absolwenci
[edytuj | edytuj kod]W latach 1953–1968 uczelnię ukończyło łącznie 3387 absolwentów, spośród których 318 osób ukończyło 3-letnie studia zawodowe (filologia polska – 42, matematyka – 75, fizyka – 88, chemia – 113 ), a 3069 – 5-letnie studia magisterskie, w tym:
- filologia polska – 581,
- filologia polska z bibliotekoznawstwem – 172,
- pedagogika – 192,
- historia – 256,
- matematyka – 513,
- fizyka – 492,
- chemia – 459,
- wychowanie techniczne – 404.
- Z tym tematem związana jest kategoria:
Baza dydaktyczna
[edytuj | edytuj kod]Budynki dydaktyczne
[edytuj | edytuj kod]- ul. Szkolna 9 (dawne Liceum Pedagogiczne i Instytut Pedagogiczny) – gmach główny, Rektorat
- ul. Bankowa 8 (Ewangelicki Dom Związkowy) – Wydział Filologiczno-Historyczny
- ul. 1 Maja 45/47 (Ośrodek Metodyczny na Zawodziu) – Wydział Filologiczno-Historyczny
- ul. Tyszki 17 (obecnie ul. Grażyńskiego; Szkoła Podstawowa na Osiedlu Marchlewskiego / Koszutce) – Wydział Matematyki, Fizyki i Chemii
- ul. Wita Stwosza 17 (Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne) – Wydział Wychowania Technicznego
Domy studenta
[edytuj | edytuj kod]- ul. Markiefki 78 (Szkoła Podstawowa w Bogucicach)
- ul. Powstańców 53 (barak)
- ul. Krasińskiego 27 (internat Liceum Pedagogicznego)
- ul. Zawadzkiego 26 (obecnie ul. Sokolska; internat Szkoły Zawodowej na Osiedlu Marchlewskiego / Koszutce)
- ul. Franciszkańska 17 (Domy Studenta Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Ligocie)
Wydawnictwa
[edytuj | edytuj kod]WSP w Katowicach publikowała dwa wydawnictwa zbiorowe (ciągłe) i skrypty:
- „Zeszyty Naukowe” (nr 1–41, 1956–1968; od nr 6, 1960 pt. „Prace Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Katowicach”) ukazujące się w seriach:
- Sekcja chemii (nr 1–8, 1957–1967)
- Sekcja fizyki (nr 1–6, 1958–1968)
- Sekcja matematyki (nr 1–6, 1958–1968)
- Sekcja językoznawstwa ([nr] I–III, 1959–1966; od [nr] III pt. Prace językoznawcze)
- Katedra Pedagogiki (nr 1–3, 1961–1965)
- Prace historycznoliterackie Katedry Historii Literatury Polskiej (nr 1–4, 1956–1967; nr 1 pt. Zeszyty naukowe)
- Prace filozoficzno-społeczne Katedry Filozofii (nr 1–3, 1962–1968)
- Katedra Literatury Powszechnej (nr 1, 1963)
- Katedra Metodyki Literatury i Języka Polskiego (nr 1, 1963)
- Prace historyczne (nr 1–2, 1964–1967)
- Sekcja wychowania technicznego (nr 1–2, 1962–1968, nr 2 pt. Wydział Wychowania Technicznego)
- Prace psychologiczne ([nr] I, 1967)
- „Roczniki Dydaktyczne”
- T. 1: Dydaktyka Szkoły Wyższej (nr 1–2 , 1960)
- Skrypty
- Z pomocą poloniście (skrypt nr 1, 1964, dodruk uzup. 1965; [skrypt nr] II, 1968)
oraz 50 wydawnictw zwartych (monografii naukowych i podręczników dla studentów), w tym 20 autorstwa prof. dr hab. Józefa Pietera.
We wszystkich pracach zbiorowych i drukach zwartych wydanych w latach 1956–1968 przez WSP w Katowicach zamieszczono 632 publikacje.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Dz.U. z 1950 r. nr 55, poz. 498
- ↑ a b Dz.U. z 1968 r. nr 18, poz. 116
- ↑ Romuald Grzybowski , Geneza wyższych szkół pedagogicznych i ich rozwój organizacyjny w latach 1946–1949, „Biuletyn Historii Wychowania”, nr 11/12, 2000, s. 35–45, ISSN 1233-2224 .
- ↑ a b Krótka historia Uniwersytetu Śląskiego [online], Uniwersytet Śląski w Katowicach, wrzesień 2019 [dostęp 2022-08-22] .
- ↑ a b c Sylwester Fertacz , Namiastka uniwersytetu – Państwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna (1946/1950–1968), [w:] 50 lat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Historia, Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice 2018, s. 16–20 [dostęp 2022-08-22] .
- ↑ M.P. z 1962 r. nr 34, poz. 162
- ↑ M.P. z 1963 r. nr 57, poz. 288
Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Artykuł opracowano głównie na podstawie źródeł wymienionych w bibliografii. Dane uzupełniające pochodzą ze źródeł wymienionych w przypisach.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Katowicach 1950–1968, red. Adam Jarosz, Augustyn Jendrysik, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, 1971, ss. 398.
- 50 lat Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach. Historia. Uniwersytet Śląski w Katowicach, 2018.