Bogucice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy dzielnicy Katowic. Zobacz też: inne miejsca o tej nazwie.
Herb Katowic Bogucice
Dzielnica Katowic
Ilustracja
Bogucice - najwyższa budowla na zdjęciu to znajdujące się w centrum dzielnicy Bazylika św. Szczepana i Matki Boskiej Boguckiej w Katowicach.
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Miasto Katowice
Zespół dzielnic śródmiejskie
Data założenia około 1360 roku
W granicach Katowic 1924
Powierzchnia 2,78[1] km²
Populacja (2015)
• liczba ludności

14 698[2]
• gęstość 5 287[2] os./km²
Nr kierunkowy 32
Kod pocztowy 40-2**
Tablice rejestracyjne SK
Położenie na mapie Katowic
Położenie na mapie
Portal Portal Polska
Nazwa Bogucice na mapie z 1792 r.
Litografia z XIX wieku, przedstawiająca drewniany kościół w Bogucicach
Publikacja pt. Ludność parafii bogucickiej (woj. śląskie) w latach 1738-1860 (na podstawie ksiąg metrykalnych), wydana przez Muzeum Historii Katowic w 2012, autorstwa dr. Jacka Siebla
Powstańczy oddział z karabinem maszynowym w czasie I powstania śląskiego w Bogucicach.
Nieistniejący familok obok nieczynnej Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice” znajdujący się w Katowicach-Bogucicach, ulica Kopalniana
Katowice − Bogucice, familoki przy ul. Katowickiej
Pomnik na placu Wincentego Wajdy, dawniejszym Rynku Bogucic
Katowice − Bogucice, fragment wybudowanego w latach 2011-14 układu drogowego; ulica Henryka Mikołaja Góreckiego
Kościół w Bogucicach, rycina z XVII wieku

Bogucice (niem. Bogutschütz) – dzielnica Katowic położona około 2 km na północny wschód od centrum Katowic. Mieszka w niej 14 698[2] osób (2015 rok). Składa się ze starej XIX-wiecznej części oraz kilku nowych osiedli.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Zanim miejscowość stała się obecną dzielnicą Katowic była osobną wsią notowaną w źródłach historycznych. Spis geograficzno-topograficzny miejscowości leżących w Prusach z 1835 roku, którego autorem jest J.E. Muller notuje polską nazwę miejscowości Boguczyce oraz zgermanizowaną Bogutschütz[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś Bogucice została założona prawdopodobnie w XIII w. Pierwsza wzmianka pochodzi z 15 grudnia 1360, z dokumentu, w którym książę opolsko-raciborski Mikołaj II nadał Bogucice i kilka innych wsi Ottonowi z Pilicy herbu Toporczyk, wojewodzie sandomierskiemu[4]. Bogucice wówczas zaliczały się do Ziemi Mysłowickiej. W 1480 r. od książąt opolskich przejął ziemię mysłowicką książę cieszyński Kazimierz, w którego posiadaniu była ona do 1517 r. W dokumencie sprzedaży dóbr pszczyńskich wystawionym przez Kazimierza II cieszyńskiego w języku czeskim we Frysztacie w dniu 21 lutego 1517 roku wieś została wymieniona jako Bohuticze a ponadto wymieniono kuznicze druha v Bohuticz, czyli Kuźnicę Bogucką[5]. Kolejnymi jej właścicielami byli Aleksy Turzon, Stanisław Salomon – twórca ordynacji mysłowickiej, rodzina Mieroszewskich, a wreszcie rodzina Wincklerów.

W 1598 w protokole wizytacji parafii w Bogucicach pojawiła się wzmianka o cudownym obrazie w miejscowym kościele[6]:

Quote-alpha.png
W tejże parafii jest sławna kaplica pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. [...] Największy napływ ludności [concursus populi maximus] jest w święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny. Kaplica ta jest w miejscu starszej i mniejszej, podobnie jak poprzednia, z ofiar ludu zbudowana.

Bogucice zaczęły tracić swój wiejski charakter wraz z powstaniem w 1822 r. huty cynku „Fanny” i kopalni „Ferdynand”. Zalążki osady przemysłowej powstały w rejonie dzisiejszych ul. Kopalnianej, ul. ks. Leopolda Markiefki i ul. Katowickiej. 1894 r. w Bogucicach wybudowano neogotycki kościół według projektu Jackischa[7][8] oraz powstał polski chór „Lutnia”. W 1917 roku wznowiło ponownie działalność Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół” do którego należało 180 mieszkańców. „Sokołem” w Bogucicach kierowali Antoni Wysocki, Henryk Miękina i Wiktor Kuś. W styczniu 1919 roku powstała tu silna komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska. W wyborach komunalnych we wrześniu 1919 roku oddano tu 5336 głosów na listy polskie spośród 8036 głosujących. W czasie I i II powstania śląskiego w Bogucicach toczyły się zacięte walki pomiędzy powstańcami śląskimi i Niemcami. W III powstaniu 2 czerwca 1921 zginęło w Lichyni pod Górą Św. Anny 29 pochodzących z Bogucic powstańców.

Do lat 50. XX w. Bogucice miały charakter osady rolniczej. W miejscu Osiedla Wajdy oraz nowszej części cmentarza znajdowały się pola należące do gospodarzy oraz Bonifratrów. Gospodarze przychodzili do kościoła w strojach śląskich. Wraz z rozwojem dzielnicy i napływem nowych mieszkańców, pola zabudowywano osiedlami.

Kalendarium istotnych wydarzeń w życiu Bogucic[edytuj | edytuj kod]

  • XIII w. – prawdopodobne założenie wsi Bogucice
  • 15 grudnia 1360 – pierwsza wzmianka o wsi Bogucice
  • XVI w. – powstała szkoła parafialna przy drewnianym kościółku
  • 1822 – rozpoczęcie budowy kopalni „Ferdynand”
  • 3 maja 1823 – nadanie przez Urząd Górniczy w Brzegu Kopalni „Ferdynand” i rozpoczęcie eksploatacji w pokładzie 407/4
  • 1858 – ksiądz Leopold Markiefka założył sierociniec
  • 1881 – ustawienie na kolumnie przed szpitalem Ojców Bonifratrów neogotyckiej figurki Matki Boskiej z Dzieciątkiem
  • 17 lipca 1892 – poświęcenie kamienia węgielnego pod budowę neogotyckiego kościoła
  • 25 października 1894 – konsekracja neogotyckiego kościoła pw. św. Szczepana przez biskupa wrocławskiego ks. kardynała Jerzego Koppa
  • założenie polskiego chóru „Lutnia”
  • 12 września 1902 – założenie w Bogucicach Towarzystwa Śpiewaczego „Lira”
  • 1903 - założenie męskiej szkoły nr 12
  • 1913 - założenie żeńskiej szkoły nr 13
  • 1917 – wznawia działalność Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”
  • 1918 – powstaje Związek Wojaków
  • 1919 – powstaje w Bogucicach Polska Organizacja Wojskowa Górnego Śląska
  • 18 sierpnia 1919 – zdobycie Bogucic w I powstaniu śląskim przez oddział Tomasza Kotlorza. 3 godzinna obrona dzielnicy przed Niemcami i wycofanie się powstańców do Dąbrówki Małej oraz nieskuteczne powstańcze kontrataki w następnych dniach.
  • 1920 – założono Towarzystwo Polek
  • 19 sierpnia 1920 – po zaciętych walkach, zdobycie Bogucic przez powstańców w czasie II powstania śląskiego.
  • 3 maja 1921 – zajęcie bez walki Bogucic przez powstańców Rudolfa Niemczyka w czasie III powstania śląskiego
  • 20 czerwca 1922 – uroczyste przejęcie dzielnicy przez polską administrację
  • 1924 – włączenie Bogucic w obręb Katowic[9]
  • 1929 – apogeum ruchu pielgrzymkowego, do Bogucic przybyło 60-70 tys. pielgrzymów
  • 1933 – ustawienie figurki św. Barbary przy ul. Kopalnianej, prowadzącej do kopalni Katowice
  • 15 września 1936 – przemianowanie nazwy kopalni z „Ferdynand” od 1822 r. na „Katowice”
  • 25 października 1939 – przejęcie (od 3 września 1939 r.) kopalni od Zarządu Wojskowego przez Koncern Hermann Göring i zachowanie nazwy „Ferdynand”
  • 1945 – powrót do nazwy kopalnia „Katowice”.
  • 27 stycznia 1945 – wyzwolenie Bogucic spod okupacji hitlerowskiej
  • 1953 – 1956 – zmiana nazwy kopalni „Katowice” na „Stalinogród”
  • 1959 – odsłonięcie tablicy ku czci powstańców śląskich na budynku szkoły podstawowej
  • 29 kwietnia 1967 – otwarcie sali gimnastycznej, która połączyła SP nr 12 i SP nr 13
  • lata 70.- 80. XX wieku - w Bogucicach powstają nowe osiedla mieszkaniowe - J. Kukuczki, W. Wajdy, "Na Alpach" oraz F. Ścigały
  • 3 września 1973 – Szkoła Podstawowa nr 13 w Bogucicach otrzymała imię Walerego Wróblewskiego – powstańca styczniowego
  • 1978 – zakończenie budowy Osiedla Gwiazdy
  • 1980 – na ul. Węglanej oraz w parafialnym kościele kręcono zdjęcia do filmu Grzeszny żywot Franciszka Buły
  • 1990 - teraz – Festyny Bogucickie
  • 1 września 1991 - swoją działalność w Bogucicach zaczęła SP nr 40
  • 1 lipca 1996 – połączenie kopalni „Katowice” z kopalnią „Kleofas”, nadano jej nazwę „Katowice - Kleofas” Ruch II
  • lipiec 1999 – zakończenie eksploatacji w Ruchu II „Katowice” ściana 538/1a
  • 1 września 1999 - w związku z reformą szkolnictwa w dzielnicy, w budynku SP nr 40 powstało Gimnazjum nr 10
  • 4 czerwca 2000 – koronacja obrazu Matki Boskiej Bogucickiej koronami papieskimi poświęconymi w 1999 r. w Gliwicach przez Jana Pawła II
  • 2003 - ostatni absolwenci ukończyli SP nr 40
  • 14 lutego 2006 – przywrócenie Szkole Podstawowej nr 13 w Bogucicach imienia św. Barbary, jak to było przed II wojną światową
  • 22 października 2006 – mieszkaniec Bogucic, Leszek Jęczmyk, zdobył tytuł Ślązaka roku 2006 podczas szesnastej edycji konkursu Po naszymu, czyli po śląsku
  • 2006 - 2014 - prowadzony etapami remont kościoła parafialnego
  • 1 kwietnia 2009 – przejęcie po 70 latach przerwy, szpitala Nr 1 przez Zakon Bonifratrów pw. Aniołów Stróżów w Katowicach
  • 24 listopada 2009 - miejscowemu gimnazjum nadano imię wybitnego mieszkańca Bogucic - alpinisty i himalaisty Jerzego Kukuczki
  • 13 października 2010 – uroczyste otwarcie wyremontowanego po dwóch latach przerwy Domu Kultury „Bogucice” w roku 650-lecia dzielnicy
  • 2011 - 2014 - budowa nowej siedziby Muzeum Śląskiego
  • 11 lipca 2014 - otwarcie nowego układu drogowego w południowo-zachodniej części dzielnicy, zapewniającego szybsze połączenie samochodowe z Katowicami i innymi miastami regionu
  • 1 października 2014 - otwarcie nowej siedziby NOSPR na terenie dawnej KWK Katowice
  • 21-22 listopada 2014 - obchody 80. lecia powstania Orkiestry Dętej Katowice, dawniejszej orkiestry kopalnianej przy KWK Katowice
  • 21 czerwca 2015 - podniesienie przez abp. Celestino Migliore, nuncjusza apostolskiego w Polsce kościoła parafialnego do rangi bazyliki mniejszej
  • 26 czerwca 2015 - otwarcie nowej siedziby Muzeum Śląskiego na terenie dawnej KWK „Katowice”

Rada Dzielnicy[edytuj | edytuj kod]

W dzielnicy istnieje Rada Dzielnicy - oficjalnie Rada Jednostki Pomocniczej nr 13 Bogucice. Jej spotkania odbywają się raz w miesiącu.
Adres kontaktowy:
ul. Markiefki nr 44a
40-213 Katowice
(MDK Bogucice-Zawodzie filia Bogucice)

Części Bogucic[edytuj | edytuj kod]

Uchwała MRN w Katowicach z 1989, nadająca imię Jerzego Kukuczki osiedlu w Bogucicach
  • Bogucice (stara dzielnica)
  • Osiedle Franciszka Ścigały
  • Osiedle Jerzego Kukuczki
  • Osiedle Wincentego Wajdy
  • Osiedle Na Alpach

Części historyczne

Ulice Bogucic[10][edytuj | edytuj kod]

  • Aleja Walentego Roździeńskiego (7 - 93a nieparzyste)
  • Franciszka Blachnickiego
  • Bohaterów Monte Cassino (część)
  • Norberta Bończyka
  • Brzozowa (1 – do końca - nieparzyste)
  • Chrześcijan Baptystów
  • Tadeusza Dobrowolskiego
  • Henryka Mikołaja Góreckiego
  • Górna
  • Grabonia
  • Karola Hoppego
  • Karoliny
  • Karpacka
  • Katowicka (1 - 35A nieparzyste), (2 - 50A parzyste)
  • Zofii Koniarkowej
  • Kopalniana
  • Kowalska
  • Krakusa
  • Ignacego Kraszewskiego
  • Kręta
  • Kujawska
  • Kurpiowska
  • Leopolda
  • Lubuska
  • Ludwika
  • Łużycka
  • Leopolda Markiefki
  • Krzysztofa Mieroszewskiego
  • Modrzewiowa
  • Morawska
  • Morwowa (20)
  • Murckowska (część)
  • Na Obrzeżu
  • Nadgórników
  • Normy
  • Nowa
  • Nowotarska
  • Olimpijska (7 i 11)
  • Osikowa (71)
  • Park Bogucki
  • Piotra
  • Plac Wojciecha Kilara
  • Plac Ojca Józefa Nieborowskiego
  • Plac Wincentego Wajdy
  • Podhalańska
  • Puławska
  • Ryszarda
  • Sandomierska
  • Sławomira Skrzypka (część)
  • Skwer Józefa Kocurka
  • Skwer Koszycki
  • Słowiańska
  • Sztygarska
  • Franciszka Ścigały
  • Wincentego Wajdy
  • Węglana
  • Wiązowa
  • Wiertnicza (100)
  • Wiślana
  • Wrocławska
  • Walerego Wróblewskiego
  • Zakopiańska
  • Brunona Żogały

Zabytki Bogucic[edytuj | edytuj kod]

W Bogucicach znajdują się następujące historyczne obiekty[7]:

  • zespół dawnego Konwentu Ojców Bonifratrów i Szpitala Miejskiego nr 1 (ul. ks. Leopolda Markiefki 85−87); zespół konwentu wzniesiono w latach 1872−1874; szpital − w latach 1902−1903; obiekty zbudowano w stylu historyzmu z elementami neoromańskimi i neogotyckimi oraz wpisano do rejestru zabytków dnia 1 lipca 1992 (nr rej.: A/1367/88); szpital wzniesiono na miejscu dawnej chaty ostatniego polskiego sołtysa Katowic − Kazimierza Skiby, przeniesionej z Katowic; zdecydowano, że zostanie przeniesiona z Bogucic do Burowca[11];
  • neogotycki kościół parafialny pod wezwaniem świętego Szczepana (ul. ks. Leopolda Markiefki 89[8]); wpisany do rejestru zabytków dnia 26 maja 1988 (nr rej.: A/1365/88); wzniesiony w latach 1892−1894 według projektu Pawła Jackischa, ukończony przez Müllera; kościół stoi na miejscu wcześniejszego z 1854, przed nim znajdowały się w tym miejscu inne drewniane kościółki[12];
  • zespół sześciu figur przed kościołem parafialnym świętego Szczepana: święty Paweł, święty Piotr, święty Szczepan, święty Józef z Dzieciątkiem, Najświętsza Maria Panna, święta Barbara; zespół wpisano do rejestru zabytków dnia 21 sierpnia 1992 (nr rej.: B/630/928);
  • objęte ochroną konserwatorską budynki przy ul. ks. Leopolda Markiefki 29, 43, 45, 47; wzniesione na początku XX wieku w stylu historyzmu ceglanego (tzw. „familoki”)[13];
  • kamienny krzyż na rogu ul. ks. Leopolda Markiefki 76 i ul. Kowalskiej; na cokole znajduje się krucyfiks, a we wnęce wysokiego dwuczłonowego cokołu umieszczono figurkę świętej, istnieje także tablica inskrypcyjna (Fundatorzitego/Krziża/Posiedziciele gruntu z/gminy Bogucki/1887); krzyż posiada żelazne kute ogrodzenie; w 2005 poddano go renowacji[14];
  • zespół Domu Dziecka oraz klasztor sióstr św. Jadwigi (Dom Prowincjonalny) przy ul. Leopolda 1−3; zespół wpisana do rejestru zabytków dnia 26 maja 1988 (nr rej.: A/1368/88); wznoszony w latach 1858−1931, reprezentujący styl historyzmu z elementami neoromańskimi, neorenesansowymi oraz styl modernizmu z elementami ekspersjonizmu[8];
  • zespół cmentarny z końca XVIII wieku (obecny kształt pochodzi z przełomu XIX i XX wieku) pomiędzy ul. Leopolda, ul. Walerego Wróblewskiego i ul. Podhalańską − cmentarz parafialny i cmentarz bonifraterski; wpisany do rejestru zabytków dnia 4 września 1992 (nr rej.: A/1496/92); zespół tworzą: układ przestrzenny cmentarza, zespół budynków cmentarnych i małej architektury, ogrodzenie z bramami, zespół starodrzewu, zespół zabytkowych nagrobków; najstarsza nekropolia Katowic, wzmiankowana w 1598;
  • kaplica Najświętszego Serca Pana Jezusa z 1910;
  • kamienice, chlewiki, altanki w ogródkach (śl: lauby) oraz familoki przy ul. Katowickiej, ul. ks. L. Markiefki, ul. Ryszarda i ul. Wróblewskiego z XIX w., będące przykładem dawnej śląskiej architektury[15].

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Stacja wypożyczania rowerów przy ul. ks. L. Markiefki w Bogucicach

Komunikację w Bogucicach zapewniają autobusy KZK GOP linii nr 11, 61, 70, 108, 109, 177, 600, 657, 906N, 911, 911N. Dzięki tym liniom Bogucice maja bezpośrednie połączenia z Będzinem, Czeladzią, Dąbrówką Małą, Giszowcem, Halembą, Janowem, Józefowcem, Katowicami (centrum), Kochłowicami, Ligotą, os. Tysiąclecia, os. Wincentego Witosa, Panewnikami, Piotrowicami i Załężem. W 2017 roku do oferty KZK GOP dołączyła także stacja wypożyczalni rowerów City by bike, która zlokalizowana jest przed Szpitalem Ojców Bonifratrów, przy ul. Markiefki, niedaleko kościoła parafialnego.

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Przedszkola[edytuj | edytuj kod]

  • Przedszkole Miejskie nr 21 – ul. Ordona 11
  • Przedszkole Miejskie nr 22 – ul. Kopalniana 4d
  • Przedszkole Miejskie nr 49 – ul. Puławska 9
  • Przedszkole Miejskie nr 70 (Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4) – ul. W. Wróblewskiego 44
  • Przedszkole Miejskie nr 97 – ul. Wiślana 9
  • Przedszkole Publiczne Parafii św. Szczepana – ul. ks. L. Markiefki 89
  • Publiczne Przedszkole Zgromadzenia Sióstr św. Jadwigi – ul. Leopolda 1-3

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Katolicka Szkoła Podstawowa im. św. Jacka Stowarzyszenia Rodzin Katolickich Archidiecezji Katowickiej – ul. ks. F. Ścigały 17
  • Szkoła Podstawowa nr 13 im. św. Barbary (Zespół Szkolno-Przedszkolny nr 4) – ul. W. Wróblewskiego 42
  • Szkoła Podstawowa nr 39 Specjalna (Zespół Szkół Specjalnych nr 9 im. Jana Pawła II) – ul. Ścigały 17
  • Szkoła Podstawowa nr 40 – ul. Słowiańska 1 (od 1999 do 31 sierpnia 2017 jako Gimnazjum nr 10)

Szkoła ponadpodstawowa[edytuj | edytuj kod]

Szkoły wyższe[edytuj | edytuj kod]

  • Wyższa Szkoła Pedagogiczna TWP (w Warszawie) - Wydział Nauk Społeczno-Pedagogicznych w Katowicach - ul. Katowicka 27
  • Wyższa Szkoła Zarządzania Ochroną Pracy w Katowicach - ul. Ścigały 9

Biblioteki[edytuj | edytuj kod]

  • Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 16 – ul. W. Wajdy 21
  • Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 22 – ul. Słowiańska 1 (budynek Szkoły Podstawowej nr 40)
  • Miejska Biblioteka Publiczna Filia nr 33 – ul. ks. L. Markiefki 44a (budynek Miejskiego Domu Kultury Bogucice-Zawodzie filii Bogucice)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Urząd Miasta Katowice: Katowice - Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-12].
  2. a b c Bogucice, www.bo.katowice.eu [dostęp 2017-11-22] (ang.).
  3. J.E. Muller 1835 ↓, s. 331.
  4. Katowice przed nadaniem praw miejskich www.mhk.katowice.pl [dostęp 2017-01-23]
  5. Ludwik Musioł. Dokument sprzedaży księstwa pszczyńskiego z dn. 21. lutego 1517 R.. „Roczniki Towarzystwa Przyjaciół Nauk na Śląsku”. R. 2, s. 235–237, 1930. Katowice: nakł. Towarzystwa ; Drukiem K. Miarki. 
  6. Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice - Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993, s. 17. ISBN 83-85831-35-5.
  7. a b Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach: Rejestr zabytków w Katowicach (pol.). [dostęp 2011-07-12].
  8. a b c Urząd Miasta Katowice: Lokalny Program rewitalizacji miasta Katowice na lata 2007-2013. [dostęp 2011-07-12].
  9. Rozwój terytorialny Katowic. Jerzy Fortajter. Radny miasta Katowice. [dostęp 2018-02-20].
  10. http://www.bo.katowice.eu/JednostkiPomocnicze/Strony/Bogucice.aspx - podstrona jednostki pomocniczej na stronie BO UM Katowice
  11. Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, s. 64. ISBN 83-905115-0-9.
  12. Katowice − Informator, red. S. Adamczyk, wyd. Urząd Miasta w Katowicach, Katowice 1993, s. 77.
  13. Urząd Miasta Katowice: Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego w obszarze dzielnicy Bogucice w Katowicach w rejonie ulic: Wróblewskiego, Wrocławskiej, Nowej i Markiefki, ograniczonym od strony południowej al. W. Roździeńskiego (pol.). www.bip.katowice.eu. [dostęp 2011-07-12].
  14. Urząd Miasta Katowice: Renowacja krzyża kamiennego zlokalizowanego przy ulicy L. Markiefki / Kowalska w Katowicach - Bogucicach [dostęp 2011-07-12]
  15. Urząd Miasta Katowice: Wartości dziedzictwa kulturowego (załącznik 1.9) (pol.). www.bip.um.katowice.pl. [dostęp 2011-07-12].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J.E. Muller: Vollstandiges geographish, statistisch, topographisches Worterbuch preusischen Staates. Erfurt: J.E. Muller'sche Buchhandlung, 1835.
  • Lech Szaraniec: Osady i osiedla Katowic. Katowice: Oficyna „Artur”, 1996, s. 61−68. ISBN 83-905115-0-9.
  • Jerzy Moskal: ... Bogucice, Załęże et nova villa Katowice − Rozwój w czasie i przestrzeni. Katowice: Wydawnictwo Śląsk, 1993. ISBN 83-85831-35-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]