Złocień wieńcowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Złocień wieńcowy
Ilustracja
Systematyka[1][2]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Podkrólestwo rośliny zielone
Nadgromada rośliny telomowe
Gromada rośliny naczyniowe
Podgromada rośliny nasienne
Nadklasa okrytonasienne
Klasa Magnoliopsida
Nadrząd astropodobne
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj Glebionis
Gatunek złocień wieńcowy
Nazwa systematyczna
Glebionis coronaria (L.) Cass. ex Spach

Złocień wieńcowy (Glebionis coronaria (L.) Cass. ex Spach) – gatunek rośliny z rodziny astrowatych. Pochodzi z obszaru śródziemnomorskiego i Bliskiego Wschodu. Jest uprawiany i spożywany jako warzywo we wschodniej Azji[3].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Występuje naturalnie w basenie Morza Śródziemnego i w południowo-zachodniej Azji. Rośnie tutaj dziko w następujących państwach: Algieria, Egipt, Libia, Maroko, Tunezja, Cypr, Egipt (Synaj), Iran, Izrael, Jordania, Liban, Syria, Turcja, Pakistan, Bośnia i Hercegowina, Grecja, Włochy, Francja, Portugalia i Hiszpania. Rozprzestrzenił się i obecnie występuje także w innych miejscach Afryki, Europy oraz w Ameryce Północnej i Południowej. Jest też gdzieniegdzie uprawiany[4]. W Polsce jest uprawiany i dziczejący (efemerofit)[5].

Chartzit24-1-09.jpg
Złocień wieńcowy w swoim naturalnym środowisku

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina jednoroczna o wysokości do 1 m.
Liście
Jasnozielone, głęboko pierzasto wcięte.
Kwiat
Kwiaty o barwie od jasnożółtej do ciemnożółtej, zebrane w koszyczki o średnicy ok. 5 cm[6].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Jest uprawiany jako roślina ozdobna[6].
  • Liście, które mają silny, wyrazisty, aromatyczny smak są wykorzystywane w kuchni orientalnej. W Japonii roślina ta nazywa się shungiku (dosł. „wiosenna chryzantema”) i jest wykorzystywana do przyrządzania niektórych potraw typu nabe-mono, jak np. sukiyaki, czy do warzyw gotowanych z dodatkiem sosu sojowego (shōyu). Można ją dodawać do sałatek su-no-mono i robić marynaty. Gotowane płatki tej chryzantemy, marynowane w occie, nazywają się kiku-namasu[6][7][8].

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Przez badaczy roślin biblijnych jest powszechnie uznawany za gatunek, do którego odnosi się werset w Księdze Psalmów (103,15): „Dni człowieka są jak trawa; kwitnie jak kwiat na polu; ledwo muśnie go wiatr, a już go nie ma, i miejsce, gdzie był, już go nie rozpoznaje”, oraz wzmianki w innych miejscach Starego Testamentu. Na terenach biblijnych bowiem gatunek ten jest bardzo pospolity, tworzy często duże łany i gdy zakwita jest widoczny nawet z samolotu[9].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS ONE”, 10 (4), 2015, e0119248, DOI10.1371/journal.pone.0119248, PMID25923521, PMCIDPMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2010-04-15] (ang.).
  3. Maarten J.M. Christenhusz, Michael F. Fay, Mark W. Chase: Plants of the World. Richmond UK, Chicago USA: Kew Publishing, Royal Botanic Gardens, The University of Chicago Press, 2017, s. 610. ISBN 978-1-842466346.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-12-04].
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland. A checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b c Geoffrey Burnie i inni, Botanica : ilustrowana, w alfabetycznym układzie, opisuje ponad 10 000 roślin ogrodowych, Niemcy: Könemann, Tandem Verlag GmbH, 2005, ISBN 3-8331-1916-0, OCLC 271991134.
  7. Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary. Tokyo: Kenkyusha Limited, 1991, s. 1622. ISBN 4-7674-2015-6.
  8. Richard Hosking: A Dictionary of Japanese Food. Tokyo: Tuttle Publishing, 1996, s. 130. ISBN 978-4-8053-1335-0.
  9. Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.