Zabytkowe mosty Wrocławia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wrocławski Węzeł Wodny.

Zabytkowe mosty Wrocławia – położone w obrębie granic administracyjnych Wrocławia mosty uznane za zabytki. Obejmują te mosty, wobec których uznano, iż posiadają odpowiednie walory historyczne i techniczne stanowiąc świadectwa dorobku epoki, w której powstały.

Wrocław jako miasto położone nad wieloma rzekami i innymi ciekami wodnymi tworzącymi Wrocławski Węzeł Wodny, w tym największą z nich Odrą przepływającą przez miasto licznymi korytami i kanałami, posiada w swym obrębie dużą liczbę mostów[1][2], z których część została objęta ochroną zabytków i wpisana do rejestru zabytków.

Mosty takie są wpisane do rejestru indywidualnie bądź jako element większego zespołu obiektów podlegających ochronie. Jak wynika z poniższego zestawienia większość mostów traktowana jest jako odrębna budowla wpisana do rejestrów zabytków, nawet gdy mosty takie wchodzą w skład jednej przeprawy (w tym przypadku zespołu mostów) i w przeszłości były traktowane jako jedna, nazwana indywidualnie przeprawa. Tylko mosty o lokalnym znaczeniu powiązane z konkretnym większym obiektem nie są odrębnie ujęte w takim wykazie, aczkolwiek są wymienione w ramach danego zespołu obiektów jako elementy podlegające ochronie.

Zabytkowe mosty Wrocławia
most nr i data wpisu rok budowy ciek wodny fotografia
Most Grunwaldzki[1][3][4][5][6][7][8]
Kaiserbrücke[6][7][8][9]
(Freiheitsbrücke[8][9])
nr rej.: A/1653/326/Wm z 15.10.1976 r.[3][6] 1907[3]
(1908[1][6][7][8]-1910[1][4][6][7][8])
Odra[5][10]
(Odra Główna[11]/Miejska[6]: Odra Górna[12])
5797viki Most Grunwaldzki. Foto Barbara Maliszewska.jpg
Most Mieszczański
(stary, północny)[1][3][10][13][14][15]
Wilhelmsbrücke[1][14][15][16]
nr rej.: A/1648/332/Wm z 15.10.1976 r.[3][14] 1876[1][3][10][14] Odra Północna[10][13][17][18][19][15] MostyMieszczanskie od zachodu.jpg
Most Młyński
(południowy)[3][10][20][19][21]
Gneisenaubrücke[20]
nr rej.: A/1651/328/Wm z 15.10.1976 r.[3][22] 1885[3][10][20][21] Odra Północna[10][18][20][19]
(Kanał Młyna Maria[17][20][19])
PL DW Old Mill Island.jpg
Most Młyński
(północny)[10][20][23][19][21]
Gneisenaubrücke[20]
nr rej.: A/1650/329/Wm z 15.10.1976 r.[23][22] 1885[3][10][20][21] Odra Północna[10][17][20] Wrocław, Mosty Młyńskie - fotopolska.eu (128802).jpg
Most Oławski[1][23][24][25][26][27]
Mauritiusbrücke[25][26][27][28]
nr rej.: A/2497/350/Wm z 25.05.1977 r.[23][25] 1879[23]
(1882[1][25][26][27]-1883[24][25][26][27])
Oława[24][25][26][27] 9827viki Most Oławski (Waloński). Foto Barbara Maliszewska.jpg
Most Osobowicki
(południowy)[1][13][23][24][29][30]
Gröschelbrücke[1][29][31]
nr rej.: A/1643/331/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1898[23]
(1895[30] - 1897[24][30])
Kanał Miejski[13][24][29][30] Osobowicki2.JPG
Most Osobowicki
(północny)[1][5][23][24][29][30]
Gröschelbrücke[1][29][31]
nr rej.: A/1642/337//Wm z 15.10.1976 r.[23] 1895[29][30] - 1897[1][23][24][29][30] Stara Odra, Kanał Różanka (Żeglugowy)[24][29][32][30] Wrocław 2010-08-01 088 - Śluza Różnaka (stanowisko górne, Most Osobowicki Północny).jpg
Most Piaskowy[1][13][23][33][34][35][36]
Sandbrücke[34][37]
nr rej.: A/1649/330/Wm z 15.10.1976 r.[23][34] 1861[1][23][33][34][35][36] Odra[33]
(Odra Południowa[13][17][38])
Most Piaskowy 2.jpg
Most Pomorski
(południowy)[1][23][33][39][40][41]
Werderbrücke[39][41][42]
nr rej.: A/2496/342/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1904[23][39] - 1905[1][23][33][39][40][41] Odra Południowa[17][38][39][40][41] Pomorski1.jpg
Most Pomorski
(środkowy)[1][23][33][39][40][41]
Werderbrücke[39][41][42]
nr rej.: A/2494/340/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1935[23][41]
(1930[33][40])
(1879[39])
(1885[40][41])
kanał Śluzy Mieszczańskiej[17][33][39][40][41] Pomorski2.JPG
Most Pomorski
(północny)[1][23][33][39][40][41]
Werderbrücke[39][41][42]
nr rej.: A/2495/341/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1924[23]
(1928[39] - 1930[33][39][40][41])
Odra Północna[17][18][33][39][40][41] Most pomorski północy.JPG
Most Sikorskiego[1][13][23][43][44][45][15][46]
Königsbrücke[44][45]
nr rej.: 333/Wm z 15.10.1976 r.[23][47] 1875[23][43][44][45][46] Odra Południowa[17][38][45][15] Most Sikorskiego.jpg
Most Trzebnicki
(południowy)[1][13][23][48][49][50]
Rosenthaler Brücke[49][51]
nr rej.: A/1645/335/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1892[23][49][50] - 1897[49][50]
zastąpiony[50]:
1904[49][50] - 1905[48][49][50]
Kanał Miejski[13][48][49][50] MostyTrzebnickie-odPdZach.jpg
Most Trzebnicki
(północny)[1][5][23][48][49][50]
Rosenthaler Brücke[49][51]
nr rej.: A/1644/336/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1897[23][48]
(1916[49][50])
Stara Odra, Kanał Różanka (Żeglugowy)[1][32][48][49][50] Wrocław 2010-08-01 174 - Jaz Różanka na Starej Odrze (w tle Most Trzebnicki Północny).jpg
Most Tumski[1][13][23][48][52][53]
Dombrücke[52]
A/1652/327/Wm z 15.10.1976 r.[23][54] 1888[23][52][53] - 1889[1][23][52]
(1892[48][53])
Odra Północna[13][17][18][48] WroclawMostTumski.jpg
Most Zwierzyniecki[1][13][23][55][56][57][58]
Passbrücke[1][56][59]
nr rej.: A/1646/334/Wm z 15.10.1976 r.[23] 1895[1][56][57][58]- 1897[1][23][55][56][57][58] Stara Odra[13][32][55][57][58] Most Zwierzyniecki fot B Maliszewska.jpg
most dojazdowy[23][60] nr rej.: A/1473/524/Wm z 10.08.1993 r.
w ramach: zespół elektrowni południowej na Odrze[23]
1922 - 1924[23]
(1922[60])
kanał Elektrowni wodnej Wrocław I[17][60] Wrocław, woda, 2010-05-22 - 314.jpg
Most Burzowy[61]
(wrota powodziowe[13][62])
Flutschleusenbrücke[61]
nr rej.: A/5863 z 8.03.2013 r.
w ramach: stopień wodny „Psie Pole”[23]
1895 - 1898[23] Kanał Miejski[13][62] Wrocław 2011-07-17 022 Kanał Miejski, Brama Przeciwpowodziowa.jpg
mostek[63] nr rej.:506/A/05 z 18.04.2005 r.
w ramach: otoczenie zespołu
zespół pałacowy i folwarczny, ul. Pawłowicka 85-101/Widawska
nr rej.: 565/Wm z 10.07.1996[63]
staw
most oławski
(dawny) – fragment[64][65]
przy Bramie Oławskiej
nr rej.: A/5274/2098/Wm z 2.08.1975 r.[64] XV/XVI[64] fosa miejska[65]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 559, Mosty.
  2. Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 986-988, Wrocławski Węzeł Wodny.
  3. a b c d e f g h i j Wykaz zabytków 2013 ↓, s. 207.
  4. a b ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 2.
  5. a b c d Studium .. Odry, Diagnoza ↓, s. 96.
  6. a b c d e f Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 550-551, Most Grunwaldzki.
  7. a b c d Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 30-32, 2.12 Most Grunwaldzki.
  8. a b c d e Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 24-27, 2.17 Most Grunwaldzki.
  9. a b Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 47.
  10. a b c d e f g h i j ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 4.
  11. Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 607, Odra Główna.
  12. Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 607, Odra Górna.
  13. a b c d e f g h i j k l m n o Studium .. Odry, Diagnoza ↓, s. 97.
  14. a b c d Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 551, Most Mieszczański.
  15. a b c d e Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 6-7, 2.2 Mosty Mieszczańskie.
  16. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 166.
  17. a b c d e f g h i j RZGW, mapa 2009 ↓.
  18. a b c d Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 608, Odra Północna.
  19. a b c d e Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 45-46, 2.22 Mosty Młyńskie.
  20. a b c d e f g h i Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 560, Mosty Młyńskie.
  21. a b c d Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 20-21, 2.13 Mosty Młyńskie.
  22. a b Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 54.
  23. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as Wykaz zabytków 2013 ↓, s. 208.
  24. a b c d e f g h i ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 5.
  25. a b c d e f Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 552, Most Oławski.
  26. a b c d e Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 28-29, 2.11 Most Oławski.
  27. a b c d e Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 28-29, 2.18 Most Oławski.
  28. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 99.
  29. a b c d e f g h Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 560-561, Mosty Osobowickie.
  30. a b c d e f g h Bakuliński i in., Budowle hydrotechniczne WWW 2007 ↓, s. 26-27.
  31. a b Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 58.
  32. a b c Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 608, Odra Stara.
  33. a b c d e f g h i j k ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 6.
  34. a b c d Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 553, Most Piaskowy.
  35. a b Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 39-40, 2.19 Most Piaskowy.
  36. a b Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 14-15, 2.7 Most Piaskowy.
  37. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 125.
  38. a b c Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 607-608, Odra Południowa.
  39. a b c d e f g h i j k l m n Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 561, Mosty Pomorskie.
  40. a b c d e f g h i j Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 55-56, 2.28 Most Pomorski.
  41. a b c d e f g h i j k l m Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 8-10, 2.4 Mosty Pomorskie.
  42. a b c Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 165.
  43. a b ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 7.
  44. a b c Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 555, Most Sikorskiego.
  45. a b c d Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 61-62, 2.30 Most W. Sikorskiego.
  46. a b Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 7-8, 2.3 Most Sikorskiego.
  47. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 84.
  48. a b c d e f g h i ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 9.
  49. a b c d e f g h i j k Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 561, Mosty Trzebnickie.
  50. a b c d e f g h i j Bakuliński i in., Budowle hydrotechniczne WWW 2007 ↓, s. 24-25.
  51. a b Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 122.
  52. a b c d Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 558, Most Tumski.
  53. a b c Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 21-22, 2.14 Most Tumski.
  54. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 34.
  55. a b c ZDiUM, Mosty 2009 ↓, s. 11.
  56. a b c d Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 558-559, Most Zwierzyniecki.
  57. a b c d Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 15-16, 2.5 Most Zwierzyniecki.
  58. a b c d Bakuliński i in., Mosty i przeprawy 2007 ↓, s. 30-31, 2.20 Most Zwierzyniecki.
  59. Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 113.
  60. a b c Bakuliński i in., Zabytki techniki ŚWW 2007 ↓, s. 56-58, 2.28 stopień Mieszczański.
  61. a b Niemiecko-polski słownik ... ↓, s. 46.
  62. a b Bakuliński i in., Budowle hydrotechniczne WWW 2007 ↓, s. 18-21, 2.7 Stopień Wodny Psie Pole.
  63. a b Wykaz zabytków 2013 ↓, s. 228.
  64. a b c Wykaz zabytków 2013 ↓, s. 205.
  65. a b Harasimowicz, Encyklopedia Wrocławia 2006 ↓, s. 209, Fosa Miejska.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Grzegorz Bakuliński, Małgorzata Książkiewicz, Stanisław Januszewski, Ryszard Majewicz: Część 1. Zabytki techniki Śródmiejskiego Węzła Wodnego (pol.). W: Trasy turystyczne dla m. Wrocławia. Otwarte (przestrzenne) Muzeum Techniki Wrocławia [on-line]. wrosystem.um.wroc.pl – Strona miasta Wrocław, Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. [dostęp 2013-12-20].
  2. Grzegorz Bakuliński, Małgorzata Książkiewicz, Stanisław Januszewski, Ryszard Majewicz: Część 2. Budowle hydrotechniczne Wrocławskiego Węzła Wodnego (pol.). W: Trasy turystyczne dla m. Wrocławia. Otwarte (przestrzenne) Muzeum Techniki Wrocławia [on-line]. wrosystem.um.wroc.pl – Strona miasta Wrocław, Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. [dostęp 2013-12-20].
  3. Grzegorz Bakuliński, Małgorzata Książkiewicz, Stanisław Januszewski, Ryszard Majewicz: Część 3. Mosty i przeprawy (pol.). W: Trasy turystyczne dla m. Wrocławia. Otwarte (przestrzenne) Muzeum Techniki Wrocławia [on-line]. wrosystem.um.wroc.pl – Strona miasta Wrocław, Fundacja Otwartego Muzeum Techniki, 2007. [dostęp 2014-01-21].
  4. praca zbiorowa pod red. Jana Harasimowicza: Encyklopedia Wrocławia. Wyd. III poprawione i uzupełnione. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ​ISBN 978-83-7384-561-9​. ISBN 83-7384-561-5. (pol.)
  5. Diagnoza stanu, 9. Infrastruktura (pol.). W: WOJEWÓDZTWO DOLNOŚLĄSKIE – Studium zagospodarowania przestrzennego pasma Odry [on-line]. www.wbu.wroc.pl – Wojewódzkie Biuro Urbanistyczne we Wrocławiu. [dostęp 2014-01-10].
  6. Mosty (pol.). W: Obiekty inżynierskie [on-line]. www.zdium.wroc.pl – Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, 2009-10-15. [dostęp 2014-05-07].
  7. Niemiecko-polski słownik nazw ulic (pol.). www.wratislavia.net. [dostęp 2014-01-30].
  8. Śródmiejski Węzeł Wodny. T. mapa. Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej we Wrocławiu, 2009. (pol.)
  9. Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków - stan na 31 grudnia 2013 r., woj. dolnośląskie (pol.). www.kobidz.pl – Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków. [dostęp 2014-05-07].