Zdzisław Truskolaski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Zdzisław Truskolaski herbu Ślepowron (ur. 1899 w Lipniku, zm. 1949 w Jaśle) – polski malarz ekspresjonista związany z Jasłem i Krosnem. Syn Alfreda, wnuk Henryka, mąż Jadwigi Dymnickiej. Sprawiedliwy Wśród Narodów Świata. Jego wuj to Gustaw Truskolaski.

Życiorys[edytuj]

Ukończył szkołę w Jaśle, w 1919 wstąpił do Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Po roku porzucił Akademię, jak sam pisał „z niechęci do studiów tego typu, a zwłaszcza widząc marne wyniki końcowe kolegów, którzy Akademię ukończyli”.

W 1923 powrócił do Krakowa, zarabiając projektami „ornamentyki opartej na elemencie dotychczas nieznanym, tj. natężeniu kierunkowym czarno-białym”. Zarabiał wówczas, głównie malując portrety w Krakowie i w Zakopanem. Tam też poznał Stanisława Ignacego Witkiewicza. Truskolaski mieszkał przez pewien czas u Witkiewicza, który nazywał go swoim uczniem – patrz St.I. Witkiewicz, Listy do żony, 1928-1931, PIW, Warszawa 2007. Pod wpływem Witkiewicza Truskolaski namalował dwa portrety Janiny Brzostowskiej. W tym czasie ukończył studia na UJ i otrzymał absolutorium z historii malarstwa i literatury.

W 1937 odbyła się wystawa prac w IPS w Warszawie i Lwowie w Związku Artystów Plastyków. Mając obiecaną wystawę w 1940 w lipcu w warszawskim IPS wysłał swoje prace w 1939 do Warszawy, prace te prawdopodobnie bezpowrotnie zaginęły. Podczas wojny dalej intensywnie pracował. W 1944 Niemcy, niszcząc i okradając Jasło, wykradli lub zniszczyli wszystkie jego obrazy. Po wysiedleniu z Jasła mieszkał z rodziną w Krośnie. Utworzył tam Oddział Związku Zawodowego Artystów Plastyków (w 1944 liczący 24 osoby) i prowadził Szkołę Malarstwa. W 1945 roku zorganizował pierwszą po wojnie na ziemiach polskich wystawę prac ZZAP, której katalog wymienia 64 prace 19 malarzy. Dokonania te nie byłyby możliwe bez subwencji (minister kultury i sztuki w 1946 przyznał 10 000 zł miesięcznej subwencji na założenie i prowadzenie szkoły malarstwa).

Zdzisław Truskolaski dużo pisał i publikował: O krytyce malarskiej, Teoria barw, Próba syntezy, O świadomości malarskiej i wiele innych. Prace teoretyczne zamieszczał w wydawanym przez ZZAP piśmie „Sztuka i Życie”. Tam też znajdują się opinie Truskolaskiego o pracach kolegów i recenzje z wystaw.

Truskolaski wystawiał swoje prace na wielu wystawach: w 1945 w Krośnie, w 1946 w krakowskiej TPSzP, w 1947 w Rzeszowie (Wystawa Wiosenna ZPAP), w 1949 w Łańcucie (wystawa ZPAP), w lutym 1949 w Rzeszowie. Po śmierci Truskolaskiego największą wystawę zorganizowało Muzeum Okręgowe w Krośnie w 1979. Prace jego wystawiane były również w 1986 na wystawie malarstwa polski południowo-wschodniej w Rzeszowie, a w marcu 1997 na wystawie w galerii KUL w Lublinie. Ostatnia wystawa odbyła się w Sandomierzu (2007, sierpień) (Wojciech Weiss, Jan Cybis, Piotr Potworowski i inni).

Obecnie jego obrazy znajdują się w muzeach w Krośnie, w Rzeszowie, w Krakowie oraz w zbiorach prywatnych.

Bibliografia[edytuj]