Łańcut

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: Łańcut (ujednoznacznienie).
Łańcut
Zamek Lubomirskich i Potockich
Zamek Lubomirskich i Potockich
Herb Flaga
Herb Łańcuta Flaga Łańcuta
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat łańcucki
Gmina gmina miejska
Aglomeracja rzeszowska
Burmistrz Stanisław Gwizdak
Powierzchnia 19,42[1] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

18 143
934 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 17
Kod pocztowy 37-100
Tablice rejestracyjne RLA
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Łańcut
Łańcut
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łańcut
Łańcut
Ziemia 50°04′05″N 22°13′47″E/50,068056 22,229722
TERC
(TERYT)
3182410011
Urząd miejski
pl. Sobieskiego 18
37-100 Łańcut
Strona internetowa
Glorieta w parku zamkowym po remoncie

Łańcutmiasto w województwie podkarpackim, na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Siedziba władz powiatu i gminy.

Łańcut należy do województwa podkarpackiego, leżąc 16 km na wschód od jego stolicyRzeszowa. Przez tereny miasta przebiega szlak tranzytowy 94 JędrzychowiceKorczowa, łączący zachód Europy z Ukrainą.

Miasto liczy 18 025 mieszkańców (31 grudnia 2008)[2].

Historia[edytuj]

 Osobny artykuł: Historia Łańcuta.

Miasto założone zostało przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka w dolinie rzeki Wisłok.

Król sprowadził kolonistów niemieckich (zob. Głuchoniemcy[3]) z miejscowości Landshut ('strażnica kraju') w Bawarii[4][5]. Jest to zatem nazwa przeniesiona (ponowiona) przez kolonistów na nowo założone miasto, a następnie adaptowana fonetycznie z języka niemieckiego do polskiego[6]. W pobliżu Łańcuta założono w roku 1450 niemiecką wieś Helwigau. Ludność niemiecka z okolic Łańcuta zachowała swoją odrębność językową do I. poł. XVIII wieku[7].

Nazwy miasta: Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494), jeszcze w roku 1650 Landshut[8].

W XV wieku wybudowano zamek początkowo drewniany, który do XVI wieku dawał odpór najazdom tatarskim.

W latach 1918–1921, podczas wojny polsko–bolszewickiej, Łańcut był miejscem przetrzymywania jeńców z Ukraińskiej Armii Halickiej (powstał w nim pierwszy obóz w Polsce)[9].

Podczas okupacji niemieckiej administracja tzw. Generalnego Gubernatorstwa wprowadziła dla miasta w 1941 roku nazwę Landshut.

Struktura powierzchni[edytuj]

Łańcut ma obszar 19,43 km² (2002)[10], w tym:

  • użytki rolne: 59%
  • użytki leśne: 2%

Miasto zajmuje 4,3% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj]

 Osobny artykuł: Ludność Łańcuta.

Dane z 31 grudnia 2008 r.[11]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 18 025 100 9493 52,67 8532 47,33
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
928,0 488,8 439,2
  • Piramida wieku mieszkańców Łańcuta (2014)[12].
    Piramida wieku Lancut.pngNO FILE: Piramida_wieku_zaklikow.png.html

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj]

Zabytki i atrakcje turystyczne Łańcuta
Widok zamku od strony Ogrodu Włoskiego
Ogród Różany
Zameczek romantyczny
Stary kort tenisowy
Oranżeria (1799–1802) – wejście
Kolekcja powozów z XIX i początku XX w.
Ogród Włoski – rzeźba Bachus na panterze

Przemysł[edytuj]

  • Fabryka śrub „Śrubex” SA[13] obecnie „Koelner” SA[14][15]
  • Łańcucka Fabryka Wódek „Polmos Łańcut
  • Zakład Poligraficzny „Techgraf”
  • Zakłady odzieżowe „Vipo
  • Lancerto S.A.

Handel[edytuj]

Łańcut jest ośrodkiem usługowym dla mieszkańców regionu.

Komunikacja[edytuj]

Przez Łańcut przebiega linia kolejowa KrakówMedyka o znaczeniu międzynarodowym ze stacją kolejową.

Ludzie związani z Łańcutem[edytuj]

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Łańcutem.

Edukacja[edytuj]

Liceum Ogólnokształcące nr 1

Obecnie w Łańcucie działają 3 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące oraz 4 profilowane, 6 szkół zawodowych i technicznych. Działają również szkoła artystyczna oraz szkoła policealna. W Łańcucie istnieje również Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkoły podstawowe[edytuj]

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego (ul. Kościuszki 17)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych (ul. 29 Listopada 21)
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Łancucie (ul. Kochanowskiego 6)

Szkoły gimnazjalne[edytuj]

W roku szkolnym 2006/2007 do gimnazjów w Łańcucie uczęszczało 841 osób[17].

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego (ul. Józefa Piłsudskiego 7)
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 (ul. Jana Kochanowskiego 6)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Janusza Korczaka (ul. Grunwaldzka 11)
  • Medyczna Szkoła Policealna (ul. Grunwaldzka 11)
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Kochanowskiego (ul. Podzwierzyniec 41)
  • Zespół Szkół nr 3 im. M. Kopernika
  • Zespół Szkół Technicznych (ul. Armii Krajowej 51)

Szkoły artystyczne[edytuj]

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. T. Leszetyckiego w Łańcucie (ul. 3 Maja 19)
  • Szkoła Muzyczna I i II st. Łańcuckiego Towarzystwa Muzycznego (z uprawnieniami szkoły publicznej) (ul. 3 Maja 19)

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj]

Kościół farny św. Stanisława
Kościół św. Józefa

Katolicyzm[edytuj]

W Łańcucie mają swoją siedzibę dwa dekanaty należące do archidiecezji przemyskiej:

Protestantyzm[edytuj]

Inne[edytuj]

Sport[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  2. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.). Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009. ISSN 1734-6118. (pol.)
  3. Ut testat Metrika Koronna, 1658, „quod Saxones alias Głuszy Niemcy około Krosna i Łańcuta osadzeni są iure feudali alias libertate saxonica”, [w:] Ks. dr Henryk Borcz. Parafia Markowa w okresie staropolskim. Markowa sześć wieków. 2005 str. 72-189.
  4. Prof. Stanisław Rospond. Słownik etymologiczny miast i gmin. Ossolineum. 1984. ISBN 83-04-01090-9.
  5. Marcin Kromer: Historia Polski l.12.
  6. Polska z Miodkiem - (34) Łańcut, Rzeszów. TVP Polonia, 20.12.1015, godz. 17:25 (powtórka: 21.12.2015, godz. 00:40).
  7. Prof. Barbara Czopek-Kopciuch: Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim, 1995, ISBN 83-85579-33-8.
  8. Polonia Regnum, et Silesia Ducatus. Mapa Matthausa Meriana z 1650, na podstawie map Willema Blaeu Janszoona (1571–1638).
  9. [1] Jeńcy bolszewiccy w Polsce.
  10. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  11. GUS – Ludność Polski 2008.
  12. http://www.polskawliczbach.pl/Lancut, w oparciu o dane GUS.
  13. Fabryka śrub na giełdzie (pol.). 2004-12-29. [dostęp 2010-05-16].
  14. Firma – Historia (pol.). [dostęp 2010-05-16].
  15. Koelner – O spółce. [dostęp 2010-05-11].
  16. Odznaczenia jubileuszowe. „Nowa Reforma”, s. 5, Nr 277 z 3 grudnia 1898. 
  17. http://www.umlancut.bip.doc.pl/index.php?wiad=23187.
  18. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 2 stycznia 2015.

Linki zewnętrzne[edytuj]