Łańcut

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Łańcut
Zamek Lubomirskich i Potockich
Zamek Lubomirskich i Potockich
Herb Flaga
Herb Łańcuta Flaga Łańcuta
Państwo  Polska
Województwo  podkarpackie
Powiat łańcucki
Gmina gmina miejska
Aglomeracja rzeszowska
Burmistrz Stanisław Gwizdak
Powierzchnia 19,42[1] km²
Populacja (2013)
• liczba ludności
• gęstość

18 143
934 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 17
Kod pocztowy 37-100
Tablice rejestracyjne RLA
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Mapa lokalizacyjna województwa podkarpackiego
Łańcut
Łańcut
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Łańcut
Łańcut
Ziemia 50°04′05″N 22°13′47″E/50,068056 22,229722
TERC
(TERYT)
3182410011
Urząd miejski
pl. Sobieskiego 18
37-100 Łańcut
Strona internetowa
Glorieta w parku zamkowym

Łańcutmiasto w województwie podkarpackim, na granicy Podgórza Rzeszowskiego i Pradoliny Podkarpackiej. Siedziba władz powiatu i gminy.

Historyczne nazwy miasta Landshut, Lanczuth (1375), Landssuth (1381), Lanchth (1384), Lanczuth (1494), jeszcze w roku 1650 Landshut[2].

Łańcut należy do województwa podkarpackiego i leży 16 km na wschód od jego stolicyRzeszowa. Przez tereny miasta przebiega szlak tranzytowy JędrzychowiceKorczowa (E40), który łączy zachód Europy z Ukrainą.

Według danych z 31 grudnia 2008 roku[3] Łańcut miał 18 025 mieszkańców.

Historia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Historia Łańcuta.

Miasto założone zostało przez króla Kazimierza Wielkiego. Lokacja miasta na prawie magdeburskim nastąpiła w roku 1349 z nadania księcia Władysława Opolczyka w dolinie rzeki Wisłok.

Król sprowadził tu kolonistów niemieckich (zob. Głuchoniemcy[4]) z miejscowości Landshut (= strażnica kraju) w Bawarii[5][6]. W pobliżu Łańcuta założono w roku 1450 niemiecką wieś Helwigau. Ludność niemiecka z okolic Łańcuta i Albigowej zachowała swoją odrębność językową do I. poł. XVIII wieku[7].

W XV wieku wybudowano tu zamek początkowo drewniany, który do XVI wieku dawał odpór najazdom tatarskim.

W latach 1918-1921, podczas wojny polsko-bolszewickiej, Łańcut był miejscem przetrzymywania jeńców z Ukraińskiej Armii Halickiej (powstał tu pierwszy obóz w Polsce).[8].

Podczas II wojny światowej niemiecka administracja okupacyjna tzw. Generalnego Gubernatorstwa ponownie wprowadziła w roku 1941 dla miasta nazwę Landshut.

Struktura powierzchni[edytuj | edytuj kod]

Według danych z roku 2002[9] Łańcut ma obszar 19,43 km², w tym:

  • użytki rolne: 59%
  • użytki leśne: 2%

Miasto stanowi 4,3% powierzchni powiatu.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Dane z 31 grudnia 2008 r.[10]:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  %
populacja 18 025 100 9493 52,67 8532 47,33
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
928,0 488,8 439,2

Liczba ludności[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Łańcuta.

Zabytki i atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

Zabytki i atrakcje turystyczne Łańcuta

Widok zamku od strony Ogrodu Włoskiego
Ogród Różany
Zameczek romantyczny
Stary kort tenisowy
Oranżeria (1799-1802) - wejście
Kolekcja powozów z XIX i początku XX w.
Ogród Włoski - rzeźba Bachus na panterze

Przemysł[edytuj | edytuj kod]

  • Fabryka śrub „Śrubex” SA[11] obecnie „Koelner” SA[12][13]
  • Łańcucka Fabryka Wódek „Polmos Łańcut
  • Zakład Poligraficzny „Techgraf”
  • Zakłady odzieżowe „Vipo
  • Lancerto S.A.

Handel[edytuj | edytuj kod]

Łańcut jest ośrodkiem usługowym dla mieszkańców regionu.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przez Łańcut przebiega linia kolejowa Kraków - Medyka o znaczeniu międzynarodowym ze stacją kolejową.

Ludzie związani z Łańcutem[edytuj | edytuj kod]

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Liceum Ogólnokształcące nr 1

Obecnie w Łańcucie działają 3 szkoły podstawowe, 2 gimnazja, 4 licea ogólnokształcące oraz 4 profilowane, 6 szkół zawodowych i technicznych. Działają również szkoła artystyczna oraz szkoła policealna. W Łańcucie istnieje również Uniwersytet Trzeciego Wieku.

Szkoły podstawowe[edytuj | edytuj kod]

  • Szkoła Podstawowa nr 2 im. ks. Jana Twardowskiego (ul. Kościuszki 17)
  • Szkoła Podstawowa nr 3 im. 10 Pułku Strzelców Konnych (ul. 29 Listopada 21)
  • Szkoła Podstawowa nr 4 im. Jana Pawła II w Łancucie (ul. Kochanowskiego 6)

Szkoły gimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

W roku szkolnym 2006/2007 do gimnazjów w Łańcucie uczęszczało 841 osób[14].

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 im. Stefana Kardynała Wyszyńskiego (ul. Józefa Piłsudskiego 7)
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 (ul. Jana Kochanowskiego 6)

Szkoły ponadgimnazjalne[edytuj | edytuj kod]

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Henryka Sienkiewicza
  • Zespół Szkół Nr 1 im. Janusza Korczaka (ul. Grunwaldzka 11)
  • Medyczna Szkoła Policealna (ul. Grunwaldzka 11)
  • Zespół Szkół Nr 2 im. Jana Kochanowskiego (ul. Podzwierzyniec 41)
  • Zespół Szkół nr 3 im. M. Kopernika
  • Zespół Szkół Technicznych (ul. Armii Krajowej 51)

Szkoły artystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Państwowa Szkoła Muzyczna I stopnia im. T. Leszetyckiego w Łańcucie (ul. 3 Maja 19)
  • Szkoła Muzyczna I i II st. Łańcuckiego Towarzystwa Muzycznego (z uprawnieniami szkoły publicznej) (ul. 3 Maja 19)

Kościoły i związki wyznaniowe[edytuj | edytuj kod]

Kościół farny św. Stanisława
Kościół św. Józefa

Katolicyzm[edytuj | edytuj kod]

W Łańcucie mają swoją siedzibę dwa dekanaty należące do archidiecezji przemyskiej:

Protestantyzm[edytuj | edytuj kod]

Inne[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  2. Polonia Regnum, et Silesia Ducatus. Mapa Matthausa Meriana z 1650, na podstawie map Willema Blaeu Janszoona (1571-1638).
  3. Lucyna Nowak, Joanna Stańczyk, Agnieszka Znajewska: [web.archive.org/web/20131029204614/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/PUBL_L_ludnosc_stan_struktura_31_12_2008.pdf Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym (Stan w dniu 31 XII 2008 r.)]. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2009. ISSN 1734-6118. (pol.)
  4. Ut testat Metrika Koronna, 1658, „quod Saxones alias Głuszy Niemcy około Krosna i Łańcuta osadzeni są iure feudali alias libertate saxonica”, [w:] Ks. dr Henryk Borcz. Parafia Markowa w okresie staropolskim. Markowa sześć wieków. 2005 str. 72-189.
  5. Prof. Stanisław Rospond. Słownik etymologiczny miast i gmin. Ossolineum. 1984. ISBN 83-04-01090-9.
  6. Marcin Kromer. Historia Polski l.12.
  7. Prof. Barbara Czopek-Kopciuch. Adaptacje niemieckich nazw miejscowych w języku polskim. 1995. ISBN 83-85579-33-8.
  8. [1] Jeńcy bolszewiccy w Polsce.
  9. Portal Regionalny i Samorządowy REGIOset (pol.). regioset.pl. [dostęp 2010-09-14].
  10. GUS – Ludność Polski 2008.
  11. Fabryka śrub na giełdzie (pol.). 2004-12-29. [dostęp 2010-05-16].
  12. Firma – Historia (pol.). [dostęp 2010-05-16].
  13. Koelner – O spółce. [dostęp 2010-05-11].
  14. http://www.umlancut.bip.doc.pl/index.php?wiad=23187.
  15. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 2 stycznia 2015.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]