Świdermajer

Sanatorium Gurewicza w stylu "Świdermajer". Otwock

Zabytkowa, drewniana willa letniskowa w stylu nadświdrzańskim znajdująca się na Warszawskiej Białołęce

Świdermajer (styl nadświdrzański) – nazwa drewnianej architektury letniskowej pod Warszawą powstającej na przełomie XIX i XX wieku na tzw. linii otwockiej - w miejscowościach znajdujących się w pobliżu Otwocka, wzdłuż linii kolejowej od Wawra po Śródborów. Twórcą tego stylu budownictwa był Michał Elwiro Andriolli mieszkający od 1886 r. w osadzie Brzegi nad Świdrem.

Styl ma elementy tradycyjnego budownictwa mazowieckiego o lekkiej konstrukcji i bogato zdobionych pawilonów, inspirowanych warszawską Wystawą Rolno-Przemysłową z roku 1885. Andriolli sprowadził do Brzegów kilka eksponowanych na wystawie domów. Bolesław Prus pisał o nich: "Są to cacka, jakich Warszawa jeszcze nie widziała w tej ilości i rozmaitości. Każdy z nich bawi oko piękną formą, sztukaterią, rzeźbieniami, tapicerskimi ozdobami albo żywą barwą."

Główna bryła budynku kształtowana pod wpływem architektury szwajcarskiej, która w Europie stała się bardzo popularna po wystawie światowej w Wiedniu w 1873 r. Andriolli wzbogacił formę o werandy i przedsionki zaczerpnięte z architektury schronisk alpejskich i rosyjskich daczy. Dla stylu charakterystyczne są drewniane ażurowe zdobienia werand i ganków, szpiczaste zwieńczenia dachów.

Nazwa

Nazwę "świdermajer", jako żartobliwie podobną do nazwy biedermeier, uwiecznił Konstanty Ildefons Gałczyński w wierszu "Wycieczka do Świdra":

„	One stoją wśród sosen jak upiory w przedpieklu i mówią smutnym głosem o radościach FIN DE SIÈCLE'U; wzięte z ryciny żywcem: "ŚWIĄTYNIA BOGINI KALI" też z drzewa są, jak skrzypce, na których walce grali. [ ... ] Te wille, jak wójt podaje, Są w stylu "świdermajer"	”
— Gałczyński, "Wycieczka do Świdra"

Linki zewnętrzne

• Strona o stylu świdermajer na tzw. linii otwockiej
• Przykładowy budynek w stylu świdermajer