Świergotek rdzawogardły
| Świergotek rdzawogardły | |
| Anthus cervinus[1] | |
| (Pallas, 1811) | |
.jpg&filetimestamp=20090111151854) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | ptaki |
| Podgromada | Neornithes |
| Nadrząd | neognatyczne |
| Rząd | wróblowe |
| Podrząd | śpiewające |
| Rodzina | pliszkowate |
| Rodzaj | Anthus |
| Gatunek | świergotek rdzawogardły |
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Świergotek rdzawogardły, świergotek rdzawogardlisty (Anthus cervinus) – gatunek małego ptaka z rodziny pliszkowatych (Motacillidae).
Spis treści |
[edytuj] Występowanie
Zamieszkuje północną część Europy i Azji. Świergotek rdzawogardły jest ptakiem wędrownym. Jego przyloty można zaobserwować późną wiosną - w kwietniu i maju. We wrześniu i październiku odlatuje z dalekiej północy daleko na południe do wschodniej Afryki i południowej Azji. W okresie migracji pojedyncze osobniki i stadka obserwuje się nad brzegami stawów i rzek oraz na łąkach w środkowej i południowej Europie.
W Polsce regularnie, ale skrajnie nielicznie pojawia się na przelotach[3]. Częściej widywano go na wybrzeżu niż wgłębi lądu pojedynczo lub w małych grupach.
[edytuj] Charakterystyka
[edytuj] Cechy gatunku
Ptak o dość krępym ogonie i krótkim ogonie. Świergotek rdzawogardły ma cienki dziób (u dorosłych jest dwubarwny), białą obrączkę wokół oczu i białe brwi, białe gardło i ciemną smugę na policzku. Wierzch ciała ciemnobrązowy z czarnymi i białawymi plamkami, gęste kreskowania na spodzie ciała, skrzydła prawie czarne z białawymi lotkami. W kierunku wnętrza skrzydła lotki pierwszego rzędu od drugiej do piątej stają się wyraźnie krótsze. Spód ciała żółtawy z ciemnymi smugami. Kuper plamkowany. Ogon czarny z białymi zewnętrznymi sterówkami, różowe nogi. Dymorfizm płciowy widać po cynamonowoczerwonym zabarwieniu w szacie godowej samca. Wiosną i latem gardło wraz z brwiami stają się różowawe. W locie widać u dorosłego ptaka czerwonoceglaste podgardle i piaskowo-pomarańczowe policzki, a u niektórych, zwykle samic, taką barwę ma też czoło i część piersi. W szacie spoczynkowej i u osobników młodych nie widać rdzawego gardła, toteż w tym okresie trudno w terenie odróżnić go od innych świergotków. Młode są szare z gęsto plamkowaną płową piersią i jasnymi liniami na grzbiecie.
- Świergotek rdzawogardły jest podobny do świergotka łąkowego jesienią i zimą, ma jednak wyraźniejsze plamkowanie grzbietu i czarne plamkowanie pokryw podogonowych. Wielkością i postawą przypomina też świergotka drzewnego.
Często siada na krzewach, przewodach elektrycznych i płotach.
[edytuj] Głos
Świergotka rdzawogardłego można odróżnić w stadzie wędrujących świergotków łąkowych po jego głosie (wzbijając się do góry wydaje dwusylabowe, ostro zaznaczone, a potem niewyraźne "di-er" lub wysokie, przeszywające, piskliwe "si-er" lub gwałtowne i milknące "psiii", podobne do głosu potrzosa). Piosenka jest głośna, a samiec wykonuje ją w locie.
[edytuj] Wymiary średnie
- długość ciała
- około 13 cm
[edytuj] Masa ciała
17–28 g
[edytuj] Biotop
To typowy gatunek arktyczny. Zasiedla północne bagna i podmokła, krzewiasta tundra – podmokłe trawiaste obszary, mokre łąki, porośnięte karłowatą brzozą i wierzbą, mokradła porośnięte turzycami. Gnieździ się w kępach krzewów w pobliżu lapońskich domów i zagród. W czasie wędrówek spotyka się świergotki rdzawogardłe na wybrzeżu i terenach otwartych takich jak pola ze świetlistymi zadrzewieniami. W miejscach wypoczynku, ale i na lęgowiskach, towarzyszą mu często świergotki łąkowe.
[edytuj] Okres lęgowy
Ze względu na północne warunki klimatyczne okres lęgowy jest opóźniony.
[edytuj] Gniazdo
Zbudowane ze źdźbeł traw i mchu, wyłożone miękką trawą, a czasem włosiem. Jest ukryte przez samice w trawie i karłowatych krzewach, podobnie jak u innych świergotków.
[edytuj] Jaja
Jeden okres lęgowy w ciągu roku; przypada na czerwiec i lipiec. Składa 4–6 jaj, podobnych do jaj świergotka łąkowego, ale z większymi i ciemniejszymi plamami.
[edytuj] Wysiadywanie
Samica wysiaduje je około 13 dni i po około 13 dniach młode opuszczają gniazdo, choć nie są jeszcze wtedy w pełni zdolne do lotu. W tym momencie samiec pomaga w ich karmieniu. Opiekują się potomstwem zatem oboje rodzice. Przy zakłóceniu spokojnego odchowywania młode mogą przedwcześnie opuścić chroniące je lęgowisko i łatwo wtedy ziębną i chorują. Poza tym są łatwym łupem dla drapieżników.
[edytuj] Pożywienie
Świergotek rdzawogardły żywi się głównie owadami, które żyją w podłożu, choć mogą też łapać inne nadziemne zwierzęta.
[edytuj] Ochrona
Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[4].
[edytuj] Bibliografia
- Andrzej G. Kruszewicz: Ptaki Polski. Encyklopedia ilustrowana. Warszawa: MULTICO, 2007, s. 197. ISBN 978-83-7073-474-9.
- Karel Štastný: Ptaki śpiewające. Warszawa: Polska Oficyna Wydawnicza "BGW", 1993. ISBN 83-70663-80-X.
- Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.
Przypisy
- ↑ Anthus cervinus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ Anthus cervinus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ Ludwik Tomiałojć, Tadeusz Stawarczyk: Awifauna Polski. Rozmieszczenie, liczebność i zmiany. Wrocław: PTPP "pro Natura", 2003, s. 550. ISBN 83-919626-1-X. Wg skali przyjętej przez autorów, dla okresu zimowego skrajnie nieliczny oznacza zagęszczenie mniejsze niż 0,2 osobnika na 100 km2.
- ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237
