Alaska
| Alaska | |||||
| State of Alaska | |||||
|
|||||
| Przydomek: The Last Frontier Ostatnia rubież |
|||||
| Dewiza: North to the Future | |||||
 |
|||||
| Państwo |  Stany Zjednoczone |
||||
| Stolica | Juneau | ||||
| Język urzędowy | brak | ||||
| Mieszkańcy | Alaskan | ||||
| Gubernator | Sean Parnell | ||||
| Największe miasto | Anchorage | ||||
| Powierzchnia • ogółem |
na 1. miejscu 1 717 854 km² |
||||
| Szerokość Długość |
2380 km 1300 km |
||||
| Szerokość geograficzna | 54°40'N do 71°50'N | ||||
| Długość geograficzna | 130°W do 173°E | ||||
| Populacja (2000) |
na 48. miejscu 626 932 |
||||
| Gęstość (2000) |
na 50. miejscu 0,42 os./km² |
||||
| Wejście do Unii • kolejność |
49 |
||||
| Strefa czasowa Czas letni |
UTC-9:00 UTC-8:00 |
||||
| ISO 3166-2 | US-AK | ||||
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|||||
| Strona internetowa | |||||
| Alaska |
|
Ten artykuł jest częścią serii: |
Alaska (wymowa:/əˈlæskə/) – stan USA w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, nieposiadający bezpośredniego połączenia lądowego z główną częścią Stanów Zjednoczonych.
Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu przez Cieśninę Beringa z Rosją.
Dominują góry i wyżyny; szczyt Mount McKinley (6194 m n.p.m.) jest najwyższym punktem Ameryki Północnej; liczne stożki wulkaniczne. Do terytorium należą też Aleuty.
Ma największą powierzchnię spośród wszystkich stanów USA.
Spis treści |
[edytuj] Klimat
W części południowej – umiarkowany chłodny; na Dalekiej Północy – subpolarny; zakres zmian temperatury powietrza w ciągu roku: od -50 °C w zimie do 10 °C w lecie. Zima trwa 9 miesięcy, jest więc długa i bardzo mroźna; w czasie jej trwania wieją silne wiatry osiągające prędkość do 100 km/h, występują również burze śnieżne charakterystyczne dla strefy tundry.
[edytuj] Główne rzeki
[edytuj] Roślinność
W głębi lądu tajga i tundra, w zasięgu oddziaływania Prądu Alaskańskiego iglaste lasy deszczowe strefy umiarkowanej.
[edytuj] Demografia
Alaska ma 609 050 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są:
- język angielski – 87,01%,
- języki eskimo-aleuckie – 4,63%,
- język hiszpański – 2,54%,
- język tagalog – 1,43%,
- język koreański – 0,96%,
- inne języki indiańskie – 0,63%[1].
[edytuj] Religia
- Chrześcijaństwo – 69,0%
- Protestantyzm (różne odłamy) – 47,0%
- Katolicyzm – 14,0%
- Prawosławie – 3,0%
- Inne wyznania chrześcijańskie – < 0,5%
- Inne wierzenia
- Pozostałe religie oraz ateiści – 28%
[edytuj] Geografia
Powierzchnia stanu górzysta. Na południu góry Alaska z najwyższym szczytem Ameryki Północnej – McKinley (6194 m n.p.m.), Góry Świętego Eliasza (Góra Św. Eliasza, 5489 m n.p.m.), Góry Wrangla (Mt Bona, 5044 m n.p.m.), na północy Góry Brooksa (Michelson, 2816 m n.p.m.). W środkowej części stanu płaskowyż rozcięty dolinami rzek. Wzdłuż wybrzeża niziny. Linia brzegowa bardzo dobrze rozwinięta. Liczne półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Archipelag Aleksandra, Kodiak, Nunivak, Wyspa Św. Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa). Obszar aktywny sejsmicznie. Wiele szczytów gór to czynne (m.in. Pavlof, Iliamna) i wygasłe wulkany.
[edytuj] Główne miasta
[edytuj] Dewiza
"North to the Future" (Przez Północ do przyszłości)
[edytuj] Przydomek
"The Last Frontier" – Ostatnia granica
"The Great Land" – Wielki Stan
[edytuj] Symbole
[edytuj] Historia
- 1640 – odkrycie Alaski przez żeglarzy hiszpańskich.
- 1732 – okręt rosyjski wysłany przez dowódcę ekspedycji wojskowej Pawłuckiego (z pochodzenia Polaka) w czasie przejścia przez Cieśninę Beringa obserwuje brzeg Alaski, potwierdzając bliskość Azji i Ameryki.
- 1741 (15 i 16 lipca) – pierwsza morska ekspedycja naukowa pod dowództwem duńskiego badacza w służbie Rosji Vitusa Beringa i Rosjanina Aleksieja Czirkowa.
- 1784 – pierwsza kolonia założona przez rosyjskich handlarzy futer na wyspie Kodiak.
- 1799 – założenie przez Rosjan osady Sitka na Wyspie Baranowa, która od początku swojego istnienia aż do roku 1906 była stolicą Alaski.
- 1799-1867 – teren Alaski pod administracją Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej.
- 1867 (30 marca)[2] – sprzedaż Alaski przez cara Imperium Rosyjskiego Aleksandra II Stanom Zjednoczonym za 7 mln 200 tys. dolarów; jednym z pierwszych amerykańskich urzędników federalnych Alaski został Polak, Włodzimierz Krzyżanowski.
- 1896 – George Carmack, Skookum Jim i Dawson Charlie odkryli złoto nad rzeką Klondike.
- 1897 – początek wielkiej "gorączki złota" wywołanej wiadomością o tonie złota przywiezionej na pokładzie parowca z Alaski do portu Seattle w stanie Waszyngton.
- 1912 – ustanowienie Terytorium Alaski.
- 1958 (9 lipca) – największe zanotowane dotąd tsunami na świecie - megatsunami w zatoce Lituya.
- 1959 (3 stycznia) – wejście Alaski do Unii (jako 49 stanu).
- 1976 - rząd decyduje o zniesieniu podatków i wprowadzeniu dywidend.
[edytuj] System polityczny
Władzę ustawodawczą na szczeblu stanowym sprawuje dwuizbowa Legislatura Alaski, złożona z Izby Reprezentantów i Senatu. Na czele władzy wykonawczej stoi gubernator, wybierany w wyborach bezpośrednich na czteroletnią kadencję.
[edytuj] Przemysł i bogactwa naturalne
Eksploatuje się ropę naftową (jedne z największych złóż na świecie), gaz ziemny, złoto, platynę, rudy miedzi, cyny, niklu, uranu. Zakłady przemysłu petrochemicznego, drzewnego, papierniczego. Rozwinięta hodowla reniferów, lisów, a także leśnictwo, myślistwo i rybołówstwo (połów łososi i śledzi). Komunikacja gł. na południu stanu: samochodowa (fragment Drogi Panamerykańskiej – Alaska Highway), kolejowa, lotnicza. Liczne rurociągi. Główne porty morskie: Valdez, Seward, Sitka. Wojskowe bazy lotnicze.
[edytuj] Uniwersytety i wyższe uczelnie
[edytuj] Podział administracyjny
Amerykański stan Alaska dzieli się na 19 okręgów (ang. borough). Występują dwa rodzaje jednostek terytorialnych:
- okręg (ang. borough),
- okręg niezorganizowany (ang. unorganized borough).
Obecnie zostało utworzonych 18 okręgów oraz 1 okręg typu niezorganizowanego. Okręg niezorganizowany dodatkowo został podzielony przez United States Census Bureau na 11 tzw. obszarów spisu powszechnego (ang. census area) w celu łatwiejszego przeprowadzenia badań statystycznych.
Sześciu okręgom nadano status skonsolidowanych miast-okręgów (ang. consolidated city-borough): Anchorage, Haines, Juneau, Sitka, Wrangell i Yakutat[3].
Dla stanu Alaska kod Federal Information Processing Standard to liczby 02[4].
[edytuj] Linki zewnętrzne
[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ Modern Language Association. Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
- ↑ Kupno Alaski przez Stany Zjednoczone, Bartłomiej Kozłowski, 2006, polska.pl
- ↑ Alaska (ang.). NACO. [dostęp 2011-09-07].
- ↑ Alaska (ang.). US Census Bureau. [dostęp 2011-09-07].
|
|||||||||||||
