Alaska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy stanu USA. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Alaska
State of Alaska
Flaga stanowa Alaski Pięczęć stanowa Alaski
Flaga stanowa Alaski Pieczęć stanowa Alaski
Przydomek: The Last Frontier
Ostatnia rubież
Dewiza: North to the Future
Map of USA AK full.png
Państwo  Stany Zjednoczone
Stolica Juneau
Język urzędowy brak
Mieszkańcy Alaskanie
Gubernator Sean Parnell
Największe miasto Anchorage
Powierzchnia

 • ogółem
 • lądowa
 • wodna
 • % wodna

na 1. miejscu

1 717 854 km²
1 481 347 km²
236 507 km²
13,77 %

Szerokość

Długość
Wzniesienie
 • najwyższe
 • średnie
 • najniższe

2380 km

1300 km
 
6194 m
3060 m
0 m

Szerokość geograficzna 54°40'N do 71°50'N
Długość geograficzna 130°W do 173°E
Populacja (2000)
na 48. miejscu

626 932

Gęstość (2000)
na 50. miejscu

0,42 os./km²

Wejście do Unii

 • kolejność
 • data


49
3 stycznia 1959

Strefa czasowa
Czas letni
UTC-9:00
UTC-8:00
ISO 3166-2 US-AK
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikipodróże Informacje turystyczne w Wikipodróżach
Strona internetowa
Portal Portal Stany Zjednoczone
Alaska
Pieczęć Alaski

Ten artykuł jest częścią serii:
Polityka stanu
Alaska

Alaska (wymowa:/əˈlæskə/ i) – stan USA w północno-zachodniej części Ameryki Północnej, będący eksklawą Stanów Zjednoczonych. Graniczy od wschodu z Kanadą, a od zachodu, przez Cieśninę Beringa, z Rosją. Dominują góry, z najwyższym punktem Ameryki Północnej jakim jest szczyt Mount McKinley (6194 m n.p.m.), oraz wyżyny i liczne stożki wulkaniczne. Do terytorium należą też Aleuty. Alaska ma największą powierzchnię spośród wszystkich stanów USA oraz najmniejszą gęstość zaludnienia. To jedyny stan, który nie dzieli się na hrabstwa, lecz okręgi.

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Powierzchnia stanu jest górzysta. Na południu znajdują się góry Alaska z najwyższym szczytem Ameryki Północnej – McKinley (6194 m n.p.m.), Góry Świętego Eliasza (Góra Świętego Eliasza, 5489 m n.p.m.), Góry Wrangla (Mt Bona, 5044 m n.p.m.), na północy Góry Brooksa (Michelson, 2816 m n.p.m.). W środkowej części stanu płaskowyż jest rozcięty dolinami rzek, natomiast wzdłuż wybrzeża występują niziny. Linia brzegowa jest bardzo dobrze rozwinięta; składają się na nią liczne półwyspy (Alaska, Kenai) i przybrzeżne wyspy (Aleuty, Archipelag Aleksandra, Kodiak, Nunivak, Wyspa Świętego Wawrzyńca, Wyspy Pribyłowa). Obszar ten jest aktywny sejsmicznie, a wiele szczytów gór to czynne (m.in. Pavlof, Iliamna) i wygasłe wulkany.

Klimat[edytuj | edytuj kod]

W części południowej klimat jest umiarkowany chłodny, a na dalekiej północy subpolarny. Zakres zmian temperatury powietrza w ciągu roku: od -51 °C w zimie do +32 °C w lecie. Zima trwa 9 miesięcy, jest więc długa i bardzo mroźna, a w czasie jej trwania wieją silne wiatry, osiągające prędkość do 100 km/h oraz powstają burze śnieżne charakterystyczne dla strefy tundry.

Główne rzeki[edytuj | edytuj kod]

Roślinność[edytuj | edytuj kod]

W głębi lądu tajga i tundra, w zasięgu oddziaływania Prądu Alaskańskiego iglaste lasy deszczowe strefy umiarkowanej z takimi gatunkami jak topole, olchy i wierzby.

Ważniejsze szczyty[edytuj | edytuj kod]

20 szczytów i wierzchołków położonych powyżej 4400 m n.p.m.[1]:

Historia[edytuj | edytuj kod]

Sprzedaż Alaski[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: zakup Alaski.

W drugiej połowie XIX w. należące do Rosji tereny Alaski zostały odsprzedane Stanom Zjednoczonym. Traktat został podpisany po długich negocjacjach w nocy 29/30 marca 1867. Transakcję wartą 7,2 mln dolarów zawarł w imieniu Rosji baron Edward de Stoeckl, a w imieniu USA William Seward, który już dużo wcześniej zabiegał o zakup tych terenów. Traktat został ratyfikowany przez Izbę Reprezentantów dopiero 14 lipca 1868[2].

Kalendarium[edytuj | edytuj kod]

System polityczny[edytuj | edytuj kod]

Władzę ustawodawczą na szczeblu stanowym sprawuje dwuizbowa Legislatura Alaski, złożona z Izby Reprezentantów i Senatu. Na czele władzy wykonawczej stoi gubernator, wybierany w wyborach bezpośrednich na czteroletnią kadencję.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Podział administracyjny stanu Alaska.

Alaska jest jedynym amerykańskim stanem, który dzieli się na okręgi (ang. borough). Jest ich 19. Pozostałe 48 stanów dzieli się na hrabstwa (stan Louisiana dzieli się na parafie – ang. parish). Występują dwa rodzaje jednostek terytorialnych:

  • okręg (ang. borough),
  • okręg niezorganizowany (ang. unorganized borough).

Obecnie zostało utworzonych 18 okręgów oraz 1 okręg typu niezorganizowanego. Okręg niezorganizowany dodatkowo został podzielony przez United States Census Bureau na 11 tzw. obszarów spisu powszechnego (ang. census area) w celu łatwiejszego przeprowadzenia badań statystycznych. Największe okręgi są większe od niektórych poszczególnych stanów USA.

Sześciu okręgom nadano status skonsolidowanych miast-okręgów (ang. consolidated city-borough): Anchorage, Haines, Juneau, Sitka, Wrangell i Yakutat[4].

Dla stanu Alaska kod Federal Information Processing Standard to 02[5].

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Alaska ma 609 050 mieszkańców (2005). Najpowszechniej używanymi językami są[6]:

Główne miasta[edytuj | edytuj kod]

Religia[edytuj | edytuj kod]

Do największych grup religijnych w 2010 roku, należały[7]:

Przemysł i bogactwa naturalne[edytuj | edytuj kod]

Eksploatuje się ropę naftową (jedne z największych złóż na świecie), gaz ziemny, złoto, platynę, rudy miedzi, cyny, niklu, uranu. Zakłady przemysłu petrochemicznego, drzewnego, papierniczego. Rozwinięta hodowla reniferów, lisów, a także leśnictwo, myślistwo i rybołówstwo (połów łososi i śledzi). Komunikacja głównie na południu stanu: samochodowa (fragment Drogi PanamerykańskiejAlaska Highway), kolejowa, lotnicza. Główne porty morskie: Valdez, Seward, Sitka. Istnieją tu także wojskowe bazy lotnicze oraz liczne rurociągi.

Kuchnia Alaski[edytuj | edytuj kod]

Typowa kuchnia Alaski opiera się o dania z owoców morza (krab królewski, krewetki, langusty) i ryb, jak np. łosoś. Innym używanym typem mięsa jest mięso łosi, reniferów, fok, morsów czy ptaków. Przeciętny mieszkaniec Alaski zjada około 0,5 kg mięsa dziennie. Ze względu na warunki klimatyczne na Alasce dalej wykorzystuje się naturalne sposoby na pasteryzację, takie jak suszenie czy fermentacja. Przekąskami często są suszone mięsa ryb lub np. reniferów. Wśród owoców i warzyw najbardziej popularne są jagody oraz borówki, wykorzystywane w sosach i deserach. Wykorzystywane w tutejszej kuchni są również wodorosty i korzenie roślin[8].

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

Symbole[edytuj | edytuj kod]

  • pardwa
  • świerk sitkajski
  • niezapominajka
  • Dewiza – "North to the Future" (Przez Północ do Przyszłości)
  • Przydomek – "The Last Frontier" – Ostatnia Granica (Ostatnia Rubież), "The Great Land" – Wielki Stan

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Zobacz hasło Alaska w Wikisłowniku
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Alasce

Przypisy

  1. Na podstawie informacji portalu Peakbagger (ang.).
  2. Jak handlowano Alaską. ZeŚwiata.pl. [dostęp 2012-12-11].
  3. Kupno Alaski przez Stany Zjednoczone, Bartłomiej Kozłowski, 2006, polska.pl
  4. Alaska (ang.). NACO. [dostęp 2011-09-07].
  5. Alaska (ang.). US Census Bureau. [dostęp 2011-09-07].
  6. Modern Language Association. (ang.) Podane są wszystkie języki używane przez więcej niż 0,5% ogółu ludności.
  7. The Association of Religion (ang.).
  8. Ameryka Północna: Kuchnia Alaski. 2013. [dostęp 2013-24-05].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]