Żarłacz białopłetwy
| Żarłacz białopłetwy | |
| Carcharhinus longimanus[1] | |
| (Poey, 1861) | |
 |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | chrzęstnoszkieletowe |
| Podgromada | spodouste |
| Rząd | żarłaczokształtne |
| Rodzina | żarłaczowate |
| Rodzaj | Carcharhinus |
| Gatunek | żarłacz białopłetwy |
| Synonimy | |
|
|
| Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2] | |
 |
|
| Zasięg występowania | |
 |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Multimedia w Wikimedia Commons |
|
Żarłacz białopłetwy[potrzebne źródło] (Carcharhinus longimanus) – kosmopolityczny gatunek dużych, drapieżnych ryb chrzęstnoszkieletowych z rodziny żarłaczowatych (Carcharhinidae). Są poławiane przez ludzi jako ryby konsumpcyjne. W swoim środowisku są niebezpieczne dla człowieka.
Spis treści |
Występowanie [edytuj]
Żarłacz białopłetwy był jednym z trzech najliczniej występujących (obok żarłacza błękitnego i żarłacza jedwabistego) i jednocześnie jednym z najszerzej rozprzestrzenionych gatunków rekinów. Obecnie jego liczebność znacznie spadła[2]. Występuje w wodach strefy tropikalnej i subtropikalnej wszystkich oceanów pomiędzy 30°N and 35°S, zwykle daleko od brzegów[2]. Spotykany jest na głębokościach 0–230 m, najczęściej do około 150 m[3], ale notowano jego pojawianie się w płytkich wodach przybrzeżnych, zwykle wokół oceanicznych wysp[4].
Budowa [edytuj]
Krępe ciało o przeciętnej długości około 270 cm (wg innych źródeł 2,3 m dla samic, 2,1 dla samców[5]), maksymalnie 396 cm długości całkowitej[3]. Maksymalna odnotowana masa ciała wynosi 167,4 kg[3]. Pierwsza płetwa grzbietowa wysoka i zaokrąglona, a druga jest przesunięta do nasady ogona. Płetwy piersiowe są bardzo duże – długie i szerokie. Ubarwienie zmienia się w zależności od obszaru występowania. Grzbiet jest zwykle szary, z brązowym zabarwieniem, spód ciała białawy. Końce pierwszej płetwy grzbietowej, płetw piersiowych i dolnego płata ogonowego (czasami również płetw brzusznych i górnego płata ogonowego) są zazwyczaj białe lub biało cętkowane (stąd epitet gatunkowy białopłetwy), ale zdarzają się osobniki, u których ta cecha nie występuje. Pysk jest stosunkowo krótki, oczy małe, okrągłe, osłonięte błonami migawkowymi.
Tryb życia [edytuj]
W wodach pelagialnych porusza się wolno, z szeroko rozłożonymi płetwami piersiowymi. Pływa samotnie, w stadach lub w towarzystwie innych gatunków zwierząt morskich – ryb, waleni lub żółwi. W pobliżu żarłacza często widywane są towarzyszące mu podnawki, koryfeny oraz ryby zwane pilotami. W wodach otaczających Hawaje zaobserwowano żarłacze białopłetwe pływające blisko stad grindwala krótkopłetwego. Przypuszcza się, że rekiny korzystają ze szczególnych zdolności waleni do wyszukiwania kałamarnic, którymi żywią się obydwa gatunki. W diecie Carcharhinus longimanus znajduje się większość kręgowców morskich włącznie z ptakami i ssakami, większe bezkręgowce oraz padlina. Napotkawszy inny gatunek rekinów w pobliżu swojej zdobyczy staje się agresywny.
Najdłuższy odnotowany wiek wynosi 22 lata.
Rozród [edytuj]
Żarłacze białopłetwe są żyworodne. Dojrzałość płciową osiągają w wieku 6–7 lat, samce przy długości ciała około 1,8 m, samice są nieco dłuższe[4]. Embriony rozwijają się wewnątrz organizmu matki, w łożysku woreczka żółtkowego przytwierdzonym do ściany macicy. Po około rocznym okresie ciąży samica rodzi w jednym miocie 6 do 15 młodych o długości urodzeniowej 60–65 cm[4] (wg innych źródeł do 75 cm [5]). Liczba młodych jest proporcjonalna do rozmiarów samicy.
Znaczenie dla człowieka [edytuj]
Poławiany w całym zasięgu swojego występowania. W dużych ilościach jest chwytany przypadkowo, wraz z innymi rybami pelagicznymi. Mięso tego rekina jest sprzedawane świeże, mrożone, wędzone i solone. Płetwy, z których robiona jest zupa, są cenione ze względu na ich duże rozmiary. Jego wątroba zawiera wiele witamin. Skóra jest wykorzystywana do szycia ubrań.
Żarłacz białopłetwy jest aktywnym pływakiem żerującym w dzień i w nocy, zdecydowanie atakującym swoje ofiary. Uważa się, że jest potencjalnie niebezpieczny dla człowieka przebywającego w wodzie. Często jest pierwszym rekinem widzianym na miejscu morskich katastrof. Prawdopodobnie rekiny z tego gatunku uczestniczyły w wielu atakach na ludzi, którzy znaleźli się w wodzie na skutek wypadków lotniczych lub morskich.
W klasyfikacji IUCN został uznany za gatunek zagrożony wyginięciem (kategoria VU), a w północno-zachodniej i zachodnio-środkowej części Atlantyku za krytycznie zagrożony (kategoria CR)[2].
Przypisy
- ↑ Carcharhinus longimanus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Carcharhinus longimanus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Carcharhinus longimanus. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 18 kwietnia 2010]
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Cathleen Bester: Oceanic whitetip shark (ang.). Florida Museum of Natural History. [dostęp 18 kwietnia 2010].
- ↑ 5,0 5,1 Leonardo Compagno et al, 1999. Rekiny. Cibet, ISBN 83-85749-21-7
Bibliografia [edytuj]
- Cathleen Bester: Oceanic whitetip shark (ang.). Florida Museum of Natural History. [dostęp 18 kwietnia 2010].
- Carcharhinus longimanus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.) [dostęp 18 kwietnia 2010]
- Leonardo Compagno et al, 1999. Rekiny. Cibet, ISBN 83-85749-21-7.
Zobacz też [edytuj]
