Ryby chrzęstnoszkieletowe
Z Wikipedii
| Chrzęstnoszkieletowe | |
 Rekin tygrysi (Odontaspis ferox) |
|
| Systematyka | |
| Domena | eukarioty |
| Królestwo | zwierzęta |
| Typ | strunowce |
| Podtyp | kręgowce |
| Gromada | chrzęstnoszkieletowe |
| Nazwa systematyczna | |
| Chondrichthyes | |
| Huxley, 1880 | |
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Ryby chrzęstnoszkieletowe, ryby chrzęstne (Chondrichthyes) – gromada kręgowców wodnych – tradycyjnie zaliczanych do ryb właściwych (Pisces) – obejmująca chimery, płaszczki i rekiny, łącznie ponad 1 000 gatunków. Żywią się pokarmem zwierzęcym. Większość gatunków ryb chrzęstnych żyje w wodach morskich. Rekiny znane są z zapisów kopalnych datowanych na ponad 400 mln lat, płaszczki pojawiły się prawdopodobnie 200 mln lat temu.
Spis treści |
[edytuj] Cechy charakterystyczne
- szkielet oraz czaszka zbudowane z chrząstek, bez kości
- szczeliny skrzelowe w liczbie 1–7 (najczęściej 5) na każdym z boków ciała, bez pokrywy skrzelowej
- płetwy piersiowe ustawione poziomo
- heterocerkalna płetwa ogonowa
- ciało nagie, bądź pokryte łuskami plakoidalnymi
- zęby osadzone w tkance łącznej, wymieniane okresowo
- brak pęcherza pławnego
- ruchome lub nieruchome powieki
- złożony układ rozrodczy, zapłodnienie wewnętrzne, u samców obecne pterygopodium, ryby jajorodne (jaja w twardych otoczkach) lub jajożyworodne
- poza nielicznymi wyjątkami żyją w wodach słonych
Od bezszczękowców różnią się dobrze rozwiniętymi szczękami, parzystymi nozdrzami i obecnością płetw parzystych. Od ryb kostnoszkieletowych odróżnia je przede wszystkim budowa szkieletu, łusek i zębów.
[edytuj] Ślady kopalne
Najstarsze ślady kopalne chrzęstnoszkieletowych są bardzo ubogie - ograniczają się do łusek pochodzących z terenów obecnej Ameryki Północnej z okresu ok. 455 mln lat temu i nie przez wszystkich paleontologów są akceptowane, ponieważ znacznie różnią się od łusek współczesnych rekinów. Paleontolodzy są zgodni co do tego, że chrzęstnoszkieletowe pojawiły się na początku syluru. Najstarszy znany rodzaj nazwano Elegestolepis. Najstarsze znalezione zęby rekina (z rodzaju Leonodus) pochodzą z okresu ok. 400 mln lat temu.
Główne dwa kierunki rozwojowe chrzęstnoszkieletowych to sprawnie pływające rekiny o wydłużonym ciele oraz prowadzące przydenny tryb życia płaszczki o charakterystycznym dyskoidalnym kształcie ciała. Odrębną gałąź stanowią chimery.
| Ryby chrzęstnoszkieletowe | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
|
||||||
W oceanach żyją też ryby, które zachowały cechy pośrednie pomiędzy rekinami, a płaszczkami. Należą do nich piłonosy, ryby piły oraz ryby przypominające kształtem gitarę (z ang. guitar-fish)
[edytuj] Systematyka
Do roku 2007 opisano naukowo ponad tysiąc gatunków ryb chrzęstnoszkieletowych z 1170 odkrytych[1]. Tradycyjny podział na rekiny i płaszczki nie odzwierciedla w pełni relacji pokrewieństwa i ewolucji ryb chrzęstnoszkieletowych. Współcześnie żyjące gatunki dzielone są na dwie podgromady[2]:
- spodouste (Elasmobranchii) – obejmuje rekiny i płaszczki
- zrosłogłowe (Holocephali) – obejmuje chimery
|
|||||||||||
Przypisy
- ↑ Peter R. Last, The state of chondrichthyan taxonomy and systematics. Marine and Freshwater Research 58:7-9. (pdf) (en)
- ↑ Chondrichthyes. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 10 stycznia 2009]
[edytuj] Bibliografia
- Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
- Ryby : encyklopedia zwierząt. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN : Dorota Szatańska, 2007. ISBN 978-83-01-15140-9 (seria).
- Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
