ALCO RSD-1

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
RSD-1
Spalinowóz RSD-1 w malowaniu dla armii USA
Spalinowóz RSD-1 w malowaniu dla armii USA
Producent Stany Zjednoczone ALCO
Lata budowy 1942-1946
Układ osi Co'Co'
Masa służbowa 121 t[1]
Długość ze zderzakami 16 917 mm[1]
Szerokość 3000 mm
Wysokość 4251 mm[1]
Średnica kół 1016 mm[1]
Zapas paliwa 6056 l
Typ silnika spalinowego ALCO 539T
Moc znamionowa 745 kW / 1000 KM
Rodzaj przekładni elektryczna
Prędkość konstrukcyjna 96 km/h[1]
Nacisk osi na szyny 20 t[1]
System hamulca pnemumatyczny
System ogrzewania brak
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Portal:Portale Kolej
Radziecka lokomotywa Da20-09 w muzeum w Petersburgu.

ALCO RSD-1amerykańska lokomotywa spalinowa o przekładni elektrycznej, produkowany przez firmę ALCO w latach 1942-1946, do prac manewrowych i prowadzenia lokalnych składów towarowych. Znaczna ich część służyła w ZSRR jako seria Da20.

Konstrukcja opierała się na dwóch trójosiowych wózkach w układzie Co'Co'. Lokomotywa była rozwinięciem czteroosiowej lokomotywy ALCO RS-1 (o układzie osi Bo'Bo' i nacisku osi ok. 24 t), opracowanym na zamówienie radzieckie w celu uzyskania lokomotywy o mniejszym nacisku osi, dla eksploatacji na słabszych torach[1]. Montaż sześciu silników trakcyjnych w miejsce czterech, przy niezmienionym generatorze, pogorszył jednak charakterystyki mocy lokomotywy przy większych prędkościach[1]. Wyposażenie elektryczne lokomotywy było wykonywane przez firmę General Electric[1].

Lokomotywy tego typu były eksploatowane w stosunkowo niewielkiej ilości na terenie USA, początkowo przez Armię USA, a także wysyłane do ZSRR w ramach pomocy lend-lease pod koniec II wojny światowej. Do ZSRR dostarczono ogółem na początku 1945 roku 68 lokomotyw, oznaczonych tam jako seria Da20 (ros. Да20 lub ДA20 - D od Diesel, A od Alco, 20 od nacisku na oś w tonach). Po 1947 określano je też samymi literami Da[1]. Dwie dalsze lokomotywy (Da20-41 i Da20-50) zatonęły podczas transportu drogą morską[1]. Do użytku w ZSRR lokomotywy te zaczęły wchodzić od czerwca 1945, początkowo kierowane na linie na terenie Turkmenistanu. Większość wycofano z użytku dopiero w latach 80.[1] Amerykańskie RSD-1 eksploatowane były od 1943 na Kolei Trans-Irańskiej, a następnie przeniesione od 1950 na Alaskę.

Ciekawostką jest, że lokomotywa Da20-27 ciągnęła pociąg z radziecką delegacją rządową na konferencję w Poczdamie[1]. Lokomotywa została uznana w ZSRR za udaną i 7 sierpnia 1945 na posiedzeniu u Stalina podjęto decyzję o skopiowaniu konstrukcji, co doprowadziło do powstania serii TE1 (wcześniej w ZSRR nie produkowano nowoczesnych spalinowozów)[1]. Rozwiązania techniczne w nich zastosowane stały się także bazą dla produkcji dalszych serii lokomotyw radzieckich TEM1 i TEM2 (eksportowanych również do Polski).

Do dnia dzisiejszego na terenie USA ocalało ok. 7 egzemplarzy tego spalinowozu.

Opis[edytuj | edytuj kod]

Lokomotywa posiadała silnik wysokoprężny z turbosprężarką, o mocy 1000 KM przy 740 obr/min, umieszczony blisko środka lokomotywy. Średnica cylindrów wynosiła 317,5 mm, skok tłoka 330,2 mm, masa silnika: 15 300 kg[1]. Na wale silnika umieszczona była główna prądnica typu GT-353-C3, o mocy nominalnej 700 kW (napięcie od 380 do 900 V) i masie 4180 kg[1]. Prądnica służyła też jako rozrusznik silnika. Za pomocą przekładni multiplikującej, wał silnika napędzał też agregat GMG-139A, złożony ze wzbudnika wytwarzającego prąd stały (moc 5 kW, napięcie do 70 V) i pomocniczej prądnicy (moc 5 kW, napięcie do 75 V)[1].

Sześć silników trakcyjnych prądu stałego GE-731D miało moc po 99 kW (napięcie 130-268 V, natężenie 740 A)[1]. Silniki były podłączone szeregowo lub w dwóch równoległych grupach, przejście z jednego schematu na drugi następowało automatycznie w zależności od prędkości. Pełną moc prądnica główna osiągała przy prędkościach do 20-25 km/h, a na skutek ogranicznika wzbudzania, przy prędkości 60 km/h można było osiągać tylko ok. 55% mocy[1].

W służbie radzieckiej w lokomotywach demontowano bufory i były one wyposażone w sprzęg SA-3.

Przypisy

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 1,13 1,14 1,15 1,16 1,17 1,18 W. Rakow, Łokomotiwy..., s.371-374.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Witalij A. Rakow, Łokomotiwy otieczestwiennych żeleznych dorog 1845-1955, Moskwa 1995, ISBN 5-277-00821-7 (ros.)