ALCO RSD-1

RSD-1
Spalinowóz RSD-1 w malowaniu dla armii USA
Producent	ALCO
Lata budowy	1942-1946
Układ osi	Co'Co'
Masa służbowa	121 t
Długość ze zderzakami	16 917 mm
Szerokość	3000 mm
Wysokość	4251 mm
Średnica kół	1016 mm
Zapas paliwa	6056 l
Typ silnika spalinowego	ALCO 539T
Moc znamionowa	745 kW / 1000 KM
Rodzaj przekładni	elektryczna
Prędkość konstrukcyjna	96 km/h
Nacisk osi na szyny	20 t
System hamulca	pnemumatyczny
System ogrzewania	brak
Multimedia w Wikimedia Commons
Portal Kolej

Radziecka lokomotywa D^a20-09 w muzeum w Petersburgu.

ALCO RSD-1 – amerykańska lokomotywa spalinowa o przekładni elektrycznej, produkowany przez firmę ALCO w latach 1942-1946, do prac manewrowych i prowadzenia lokalnych składów towarowych. Znaczna ich część służyła w ZSRR jako seria D^a20.

Konstrukcja opierała się na dwóch trójosiowych wózkach w układzie Co'Co'. Lokomotywa była rozwinięciem czteroosiowej lokomotywy ALCO RS-1 (o układzie osi Bo'Bo' i nacisku osi ok. 24 t), opracowanym na zamówienie radzieckie w celu uzyskania lokomotywy o mniejszym nacisku osi, dla eksploatacji na słabszych torach. Montaż sześciu silników trakcyjnych w miejsce czterech, przy niezmienionym generatorze, pogorszył jednak charakterystyki mocy lokomotywy przy większych prędkościach. Wyposażenie elektryczne lokomotywy było wykonywane przez firmę General Electric.

Lokomotywy tego typu były eksploatowane w stosunkowo niewielkiej ilości na terenie USA, początkowo przez Armię USA, a także wysyłane do ZSRR w ramach pomocy lend-lease pod koniec II wojny światowej. Do ZSRR dostarczono ogółem na początku 1945 roku 68 lokomotyw, oznaczonych tam jako seria D^a20 (ros. Д^а20 lub Д^A20 - D od Diesel, A od Alco, 20 od nacisku na oś w tonach). Po 1947 określano je też samymi literami D^a. Dwie dalsze lokomotywy (D^a20-41 i D^a20-50) zatonęły podczas transportu drogą morską. Do użytku w ZSRR lokomotywy te zaczęły wchodzić od czerwca 1945, początkowo kierowane na linie na terenie Turkmenistanu. Większość wycofano z użytku dopiero w latach 80. Amerykańskie RSD-1 eksploatowane były od 1943 na Kolei Trans-Irańskiej, a następnie przeniesione od 1950 na Alaskę.

Ciekawostką jest, że lokomotywa D^a20-27 ciągnęła pociąg z radziecką delegacją rządową na konferencję w Poczdamie. Lokomotywa została uznana w ZSRR za udaną i 7 sierpnia 1945 na posiedzeniu u Stalina podjęto decyzję o skopiowaniu konstrukcji, co doprowadziło do powstania serii TE1 (wcześniej w ZSRR nie produkowano nowoczesnych spalinowozów). Rozwiązania techniczne w nich zastosowane stały się także bazą dla produkcji dalszych serii lokomotyw radzieckich TEM1 i TEM2 (eksportowanych również do Polski).

Do dnia dzisiejszego na terenie USA ocalało ok. 7 egzemplarzy tego spalinowozu.

Opis

Lokomotywa posiadała silnik wysokoprężny z turbosprężarką, o mocy 1000 KM przy 740 obr/min, umieszczony blisko środka lokomotywy. Średnica cylindrów wynosiła 317,5 mm, skok tłoka 330,2 mm, masa silnika: 15 300 kg. Na wale silnika umieszczona była główna prądnica typu GT-353-C3, o mocy nominalnej 700 kW (napięcie od 380 do 900 V) i masie 4180 kg. Prądnica służyła też jako rozrusznik silnika. Za pomocą przekładni multiplikującej, wał silnika napędzał też agregat GMG-139A, złożony ze wzbudnika wytwarzającego prąd stały (moc 5 kW, napięcie do 70 V) i pomocniczej prądnicy (moc 5 kW, napięcie do 75 V).

Sześć silników trakcyjnych prądu stałego GE-731D miało moc po 99 kW (napięcie 130-268 V, natężenie 740 A). Silniki były podłączone szeregowo lub w dwóch równoległych grupach, przejście z jednego schematu na drugi następowało automatycznie w zależności od prędkości. Pełną moc prądnica główna osiągała przy prędkościach do 20-25 km/h, a na skutek ogranicznika wzbudzania, przy prędkości 60 km/h można było osiągać tylko ok. 55% mocy.

W służbie radzieckiej w lokomotywach demontowano bufory i były one wyposażone w sprzęg SA-3.

Bibliografia

• Witalij A. Rakow, Łokomotiwy otieczestwiennych żeleznych dorog 1845-1955, Moskwa 1995, ISBN 5-277-00821-7 (ros.)