ATEX

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

ATEX (od fr. Atmosphères Explosibles) - dyrektywa Unii Europejskiej (akt prawny), definiująca wymagania zasadnicze, jakie musi spełniać każdy produkt, przeznaczony do stosowania w strefach zagrożonych wybuchem. Wymagania szczegółowe podane są w normach powiązanych z tą dyrektywą, natomiast wymagania, które nie są objęte ani dyrektywą ani normami mogą być przedmiotem regulacji wewnętrznych obowiązujących w poszczególnych krajach członkowskich. Regulacje te nie mogą jednak być sprzeczne z dyrektywą, oraz nie mogą zaostrzać jej wymagań. Ponieważ dyrektywa ATEX 94/9/WE wymaga znakowania CE, więc każdy produkt "ATEXowy", który został oznaczony symbolem Ex musiał wcześniej uzyskać od producenta znak CE i przejść procedurę oceny zgodności z obowiązkowym udziałem "strony trzeciej" (jednostki notyfikowanej).

Historia[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ niejednolite przepisy dotyczące bezpieczeństwa w poszczególnych krajach Unii Europejskiej stanowiły znaczne utrudnienia w swobodnym przepływie towarów pomiędzy państwami członkowskimi, postanowiono ujednolicić te przepisy. W przypadku urządzeń przeznaczonych do pracy w strefach zagrożonych wybuchem dnia 23 marca 1994 r. Parlament Europejski i Rada Unii Europejskiej wydały dyrektywę 94/9/EC ATEX , która weszła w życie 1 lipca 2003 roku, oraz dyrektywę 1999/92/EC ATEX137 - zwaną również ATEX USERS (z 16 grudnia 1999 r.) dotyczącą minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa pracy, w miejscach pracy, w których może wystąpić atmosfera wybuchowa. Pierwsza dyrektywa została wprowadzona do polskiego prawodawstwa rozporządzeniem już w 2003 roku (które weszło w życie wraz z wejściem Polski do Unii Europejskiej w dniu 1 maja 2004 r.), ale obecnie obowiązujące rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 22 grudnia 2005 r. obowiązuje od 1 stycznia 2006 r. Druga dyrektywa została wprowadzona przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej 29 maja 2003 r. (z późn. zm.) i zaczęła obowiązywać 25 lipca 2003 r. 31 października 2010 r. weszło w życie nowe, zmienione rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 8 lipca 2010 roku w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy, związanych z możliwością wystąpienia atmosfery wybuchowej w miejscu pracy (Dz. U. Nr 138, poz. 931), które zastąpiło rozporządzenie z 2003r.

W II połowie 2011 roku w Radzie Unii Europejskiej rozpoczną się prace mające na celu ujednolicenie dyrektywy 94/9/WE z wymaganiami Nowych Ram Prawnych Decyzji 768/2008/WE.

Oznaczenia[edytuj | edytuj kod]

ATEX-example.svg
1 Oznaczenie CE
2 Numer identyfikacyjny jednostki certyfikującej
3 Symbol wykonania przeciwwybuchowego
4 Grupa wybuchowości
5 Kategoria urządzenia
6 Rodzaj ochrony przeciwwybuchowej
7 Podgrupa wybuchowości
8 Klasa temperatur

Klasyfikacja stref zagrożonych wybuchem[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja ta została zdefiniowana w Załączniku nr I do dyrektywy 1999/92/EC ATEX137 z dnia 16.12.1999 "O minimalnych wymaganiach zwiększających bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracowników potencjalnie narażonych przy pracy w obszarach z atmosferą wybuchową". Przestrzenie, w których występuje zagrożenie wybuchem zostały podzielone na strefy zagrożenia. Oznaczenie strefy zagrożenia informuje nas zarówno o rodzaju zagrożenia, jak i jego intensywności. Za zaklasyfikowanie przestrzeni do odpowiedniej strefy są odpowiedzialni: inwestor, projektant obiektu budowlanego oraz jego użytkownik końcowy.

Rodzaj

zagrożenia

Opis

zagrożenia

Oznaczenie

strefy

Kategoria

urządzenia

Występowanie

atmosfery wybuchowej

G Gazy, ciecze i ich opary 0 1 Ciągłe, zagrożenie utrzymuje się przez długi czas
1 2 Sporadyczne, zagrożenie może się pojawić w normalnych warunkach
2 3 Rzadkie, nie występuje w warunkach normalnej pracy, jeżeli wystąpi, to przez krótki okres
D Palne pyły 20 1 Ciągłe, zagrożenie utrzymuje się przez długi czas
21 2 Sporadyczne, zagrożenie może się pojawić w normalnych warunkach
22 3 Rzadkie, nie występuje w warunkach normalnej pracy, jeżeli wystąpi, to przez krótki okres

Grupy urządzeń przeciwwybuchowych[edytuj | edytuj kod]

Informacje ogólne

Grupa Opis grupy Podgrupa Opis podgrupy
I Urządzenia przeznaczone do pracy w podziemiach kopalnianych, oraz naziemnych częściach kopalń zagrożonych wybuchem brak Zagrożenie wybuchem metanu, lub pyłu węglowego
II Urządzenia przeznaczone do pracy na powierzchni w obszarach zagrożonych wybuchem gazów, par, mgieł lub pyłów A Grupa propanowa (np. aceton, alkohol metylowy, alkohol etylowy)
B Grupa etylenowa (np. etylen, siarkowodór)
C Grupa wodorowa (np. acetylen, wodór hydrazyna}

Rodzaje zabezpieczeń mechanicznych[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja IP[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja IP określona przez normę EN 60529. Klasyfikacja ta określa stopień ochrony mechanicznej obudowy oraz sposób jej testowania. W klasyfikacji tej występują dwie cyfry: pierwsza z nich określa stopień ochrony obudowy przed wnikaniem ciał stałych, druga cieczy.

Klasyfikacja IK[edytuj | edytuj kod]

Klasyfikacja IK określona przez normę EN 50102. Klasyfikacja ta określa stopień ochrony obudowy przed uderzeniami (udarami mechanicznymi)

Rodzaje zabezpieczeń elektrycznych[edytuj | edytuj kod]

Informacje ogólne

Klasy temperatur[edytuj | edytuj kod]

Informacje ogólne

Klasa

temperatur

Maksymalna

temperatura powierzchni [°C]

Temperatura

zapłonu gazu [°C]

T1 450 >450
T2 300 300÷450
T3 200 200÷300
T4 135 135÷200
T5 100 100÷135
T6 85 85÷100

Jednostki notyfikowane i certyfikujące ATEX[edytuj | edytuj kod]

Krajowe[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

  • Fizyczno-Techniczny Instytut Doświadczalny (cz.Fyzikálně Technický Zkušební Ŭstav) (Czechy, Ostrava)
  • FSA - Forschungsgesellschaft für angewandte Systemsicherheit und Arbeitsmedizin (Niemcy, Mannheim)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]