Mikołów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Mikołów
Herb
Herb Mikołowa
Państwo  Polska
Województwo  śląskie
Powiat mikołowski
Gmina gmina miejska
Aglomeracja górnośląska
Data założenia przed 1222 (pierwsza pisemna wzmianka)
Prawa miejskie 1547
Burmistrz Marek Balcer
Powierzchnia 79,21[1] km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

39 597[2]
500 os./km²
Strefa numeracyjna
(+48) 32
Kod pocztowy 43-190 do 43-197
Tablice rejestracyjne SMI
Położenie na mapie województwa śląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa śląskiego
Mikołów
Mikołów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Mikołów
Mikołów
Ziemia 50°09′49″N 18°54′14″E/50,163611 18,903889Na mapach: 50°09′49″N 18°54′14″E/50,163611 18,903889
TERC
(TERYT)
2243308021
Urząd miejski
Rynek 16
43-190 Mikołów
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Mikołów w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP

Mikołów (śl. Mikołůw, niem. Nikolai / Nicolai, czes. i słow.: Mikulov) – miasto położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w południowej części Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Jest siedzibą powiatu mikołowskiego. Graniczy bezpośrednio ze stolicą województwa - Katowicami oraz Łaziskami Górnymi, Ornontowicami, Orzeszem, Paniówkami, Rudą Śląską, Tychami, Wyrami. Patronem miasta jest święty Wojciech[3].

Według danych z 31 grudnia 2012 roku miasto miało 39 597 mieszkańców[2].

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Jest to miasto położone na Wyżynie Śląskiej, graniczy bezpośrednio od wschodu z Katowicami, od południa z Tychami, gminą Wyry, Łaziskami Górnymi i Orzeszem, od zachodu z gminą Ornontowice i gminą Gierałtowice, a od północy z Rudą Śląską. Współrzędne geograficzne centrum miasta wynoszą: 50º 10' szerokości geograficznej północnej i 18º 54' długości geograficznej wschodniej.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa katowickiego.

Według danych z 1 stycznia 2013 powierzchnia miasta wynosiła 79,21 km²[1]. Miasto stanowi 34% powierzchni powiatu.

Według danych z 27 czerwca 2013 r. powierzchnia gruntów leśnych w Mikołowie wynosiła 22,4 km²[4]

Sąsiednie gminy: Gierałtowice, Katowice, Łaziska Górne, Ornontowice, Orzesze, Ruda Śląska, Tychy, Wyry.

Podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

  • Sołectwa:[5]
  • Dzielnice:
    • Centrum
    • Dąbrowa
    • Gniotek
    • Goj
    • Gronie
    • Jamna
    • Kamionka
    • Kałuże
    • Kąty
    • Kolonia Huta
    • Kolonia Wojewódzka
    • Nowy Świat
    • Pelcówka
    • Regielowiec
    • Reta
    • Rusinów
    • Sośnia Góra
    • Stara Huta
    • Stracona Wioska
    • Wygoda
    • Wymyślanka
  • Osiedla:
    • 30-lecia PRL
    • Adama Mickiewicza
    • C.K. Norwida
    • Grunwaldzkie
    • Jana Kochanowskiego
    • Józefa Piłsudskiego
    • Juliusza Słowackiego
    • Leśna Bryza
    • Słoneczna Polana
    • Wojciecha Korfantego

Historia[edytuj | edytuj kod]

Mikołów Rynek w Mikołowie Marketplace Panorama.jpg
Mikołów, widok na fontannę na rynku
Mikołów, ul. Jana Pawła II (dawnej 1 Maja)
Bazylika Mniejsza pw. św. Wojciecha w Mikołowie

Nazwa miasta pochodzi najprawdopodobniej od imienia Mikołaj, nie jest jednak pewne, czy pochodzi od św. Mikołaja (najstarszy kościółek, a właściwie kapliczka, poświęcona jest św. Mikołajowi), czy też od jakiegoś dziedzica imieniem Mikołaj (po ludowemu Mikula), bogatego właściciela mieszkającego w tej okolicy w czasach powstania osady. Za drugą możliwością przemawiają dawne nazwy miasta - Miculow, Mikulau, Mikulow, Mikułów (w księgach kościelnych ta ostatnia nazwa występuje do 1824).

Istnieje również stare podanie opowiadające o początkach tego miasta, nie poparte jednak żadnymi dowodami historycznymi. Podanie opowiada o handlarzach bydłem, którzy zatrzymali się w tych okolicach na odpoczynek. W trakcie nocy nagle zachorowało całe bydło. Przerażeni handlarze zaczęli się modlić i ślubować św. Mikołajowi wybudowanie kaplicy, jeżeli święty sprawi, że bydło wyzdrowieje. Bydło rzeczywiście wyzdrowiało, a handlarze zbudowali ślubowaną kaplicę ku czci św. Mikołaja.

Najważniejsze daty[edytuj | edytuj kod]

  • 1222 - pierwsza historyczna wzmianka o Mikołowie - w dokumencie wydanym przez księcia opolskiego Kazimierza dla biskupa wrocławskiego Wawrzyńca, gdzie jako świadek wymieniony jest hrabia Andrzej, kasztelan z Mikołowa (oryg. comes Andreas, castellanus de Miculow). Świadczy to o tym, iż Mikołów pełnił już funkcje w administracji państwowej jako gród i siedziba kasztelanii.
  • 1228 - wzmianka o Mikołowie pojawiła się w dokumencie księcia opolskiego Kazimierza, stanowiącym umowę z wojewodą Klemensem, gdzie jako świadek, po raz kolejny, pojawia się kasztelan mikołowski Andrzej. Podobne wzmianki, w których występuje ów Andrzej znajdujemy również w dokumentach z lat 1232 i 1234.
  • 1258 - w dokumentach księcia opolskiego Władysława dwukrotnie pojawia się kasztelan mikołowski imieniem Jan, syn Wernera.
  • 1265-1280 - rozbudowa miasta przez Jana z Grabia.
  • 1266 - 1 marca pierwsza wzmianka o kościele św. Wojciecha w Mikołowie - biskup krakowski Paweł przebywający w Sławkowie nadał kościołowi św. Wojciecha w Mikołowie dziesięciny ze wsi Przeczyce, Toporowice i Targoszyce. Mikołów należał w tych czasach do dekanatu Sławkowskiego.
  • 1349 - 1350 - epidemia czarnej ospy[6], umiera 1/3 mieszkańców miasta.
  • 1375 - książę raciborski Jan I sprzedaje miasto Mikołów i Pszczynę z okolicami księciu opolskiemu Władysławowi.
  • ok. [1500]] - początki[6] górnictwa
  • 1545 - król czeski Ferdynand I nadaje miastu Mikołów prawo do urządzania jarmarków i targów tygodniowych.
  • 1547 - 27 lipca nadanie miastu Mikołów ordynacji miejskiej przez pana ziemi pszczyńskiej Jana Turzo.
  • 1580 - do Mikołowa przybywa pierwszy pastor.
  • 1630 - parafia mikołowska wraca w ręce katolików (proboszczem zostaje Tomasz Aleksander Czarniecki).
  • 1645 - miasto dotknęła klęska pożaru - świadczy o tym dokument z tegoż roku, w którym miasto Mikołów prosi urząd podatkowy we Wrocławiu o umorzenie 500 florenów zaległości podatkowych.
  • 1760 - po raz pierwszy w dokumentach pojawia się dzisiejsza nazwa miasta Mikołów.
  • 1794 - 20 maja największy pożar w historii miasta, centralna część miasta uległa zniszczeniu - pożar wybuchł w domu kowala Marcina Kozaka znajdującym się na rynku miasta.
  • 1840 - L. Froehlich zakłada w Mikołowie fabrykę łyżek (przetrwała do końca stulecia).
  • 1842 - otwarto fabrykę wyrobów żelaznych i części maszyn pod nazwą huta "Maria Ludwika".
  • 1845 - Tomasz Nowacki zakłada w Mikołowie drukarnię.
  • 1848 - w Mikołowie miała miejsce epidemia tyfusu, zmarło wówczas 20% ogółu ludności.
  • 1856 - powstaje dworzec kolejowy w Mikołowie.
  • 1858 - powstaje huta[6] "Waltera", późniejsza Fabryka Palenisk Mechanicznych.
  • 1861 - 25 września konsekracja nowego kościoła pw. św. Wojciecha.
  • 1872 - zburzenie starego ratusza i wybudowanie nowego ratusza w Mikołowie.
  • 1874 - Karol Miarka rozpoczyna działalność wydawniczą w Mikołowie.
  • 1908 - ukończenie budowy wodociągów miejskich, na które wydano ok. 250 tys. marek.
  • 1919 - 17 sierpnia walki w mieście podczas I powstania śląskiego.
  • 1921 - plebiscyt na Górnym Śląsku - w Mikołowie większość głosów pada za Niemcami (3059 do 2434).
  • 1922 - 29 czerwca Mikołów wraz z częścią Górnego Śląska przyłączony do Polski.
  • 1939 - 3 września wkroczenie wojsk niemieckich do miasta Mikołów.
  • 1945 - 28 stycznia wkroczenie Armii Radzieckiej.
  • 1954 - Mikołów zostaje włączony do powiatu tyskiego.
  • 1975 - do Mikołowa przyłączono Śmiłowice, Mokre oraz Paniowy.
  • 1994 - 30 grudnia przyłączenie Bujakowa[7].
  • 1998 - powstaje powiat mikołowski obejmujący Mikołów, Łaziska Górne, Orzesze, Wyry oraz Ornontowice.
  • 1998 - ogłoszenie św. Wojciecha patronem Mikołowa[8].
  • 2002 - przebudowa rynku w Mikołowie.
  • 2008 - Kościół św. Wojciecha staje się Bazyliką Mniejszą w Mikołowie
  • 2009 - poświęcenie kościoła pw. św. Antoniego Padewskiego w Mikołowie Recie-Goju
Informacje pochodzące ze "Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich", Warszawa 1885.
Quote-alpha.png
Mikułów al. Mikołów, niem. Nicolai, miasto okręgowe w pow. pszczyńskim na Szląsku górnym, leży na wzniesieniu 1116 st. par., na połowie drogi pomiędzy Oświęcimiem (w Galicyi) a Gliwicami, o 14 kil. od Katowic. Posiada dwa kościoły katolickie, kościół ewangielicki, synagogę, szkołę katolicką 5-klasową (529 uczniów), ewang. 1-klas. (60 ucz.) i żydowską prywatną (104 ucz.). Co do władz M. posiada: urząd miejski, urząd policyjny okręgowy, urząd pocztowy, dwóch sądziów okręgowych. Z zakładów przemysłowych istnieją tu: huty żelazne (Nicolai Hutte, Walther H., Maria Louisen H., Frohlische Loffelschmiede), wielki młyn amerykański. Kolej żelazna łącząca Racibor z Katowicami przerzyna grunta należące do miasta, na których mieści się stacya. Ludność miasta z 2752 mk. w 1834 r., wzrosła do 3059 w 1840 r., doszła do 4479 w 1861 r. Mówi ona zesputą polszczyzną. Wychodzą tu dwa pisma peryodyczne polskie dla ludu nakładem Miarki: "Katolik" i "Monika". Początkiem miasta miało być obozowisko urządzone tu przez mołdawskich handlarzy bydła. Oni to wznieśli drewniany kościółek ś. Mikołaja (Nikołajek zwany) w miejscu, gdzie dziś stoi murowana kaplica na płn. od miasta przy drodze do st. dr. żel. Pożar ratusza w 1794 r. zniszczył archiwum miejskie, stąd przeszłość M. mało jest znaną. W Kod. dypl. Muczk. i Rzyszcz. wspomniany jest M. w dok. z 1228 r. Dochował się też dokument, w którym Mieczysław (Mieszko), ks. Opolski, jako władzca Pszczyny, potwierdza (w Rybniku 1287 r.) nadania poczynione przez Jana z Grabi kościołowi ś. Wojciecha w M. W 1547 r. baron Hans Turzo, pan na Betlemfalva i na Pszczynie, nadał M. miejską organizacyę, samorząd, sądownictwo i łączne z tem przywileje uprawy wina, warzenia piwa, tworzenia cechów, targi i jarmarki. W tej epoce M. stał się ważnem targowiskiem dla handlu bydłem, solą i wódką. Najście Szwedów w 1630 r. zadało ciężką klęskę miastu. Spustoszyli oni prócz miasta i klasztor zakonnic pod miastem stojący. O przeszłych stosunkach miasta świadczy dotąd nazwa jednej z ulic (Krakowska) i tak zwana Skotnica, będąca zapewne miejscem dawnego targowiska na bydło. Do mieszczan należy obecnie 4662 mr. ziemi, w tem 4029 mr. roli, 52 mr. ogr., 352 mr. łąk, 137 mr. pastw. i 122 zagajników. Klimat tu dość ostry skutkiem wzniesionego położenia i silnych wiatrów od Karpat wiejących. Par. kat. mikułowska posiada od 1861 r., prócz starego, nowy murowany kościół z dwoma wieżami i liczy 13926 parafian (1869 r.). Do parafii należą miejscowości: Gostyń, Wyrów, Łaziska (górne, dolne i średnie), Śmiłowica, Kamionka, Wilkowy, Panewnik, Piotrowice, Podlesie, Zarzycze, Lgota, Althammer. W obrębie parafii mieszka 745 ew. i 540 żydów. Dekanat mikułowski dyec. wrocławskiej miał 1869 r. 45158 kat., 1435 ew., 530 izr. i 8 parafii: Berun, Boischow, Chełm W., Lendzin, Mokra, M., Tychy, Woszczyce.

Żydzi w Mikołowie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza żydowska rodzina zamieszkała w mieście w 1640, po wydaniu, kilkanaście lat wcześniej, edyktu cesarskiego, łagodzącego politykę Habsburgów wobec Żydów. Spis ludności żydowskiej z 1691 r. wspomina o mieszkających w Mikołowie Żydach. Przez wiele lat byli oni jednak stosunkowo nieliczni - w 1758 r. miało tutaj żyć zaledwie 6 osób tego wyznania.

W latach 70. XVIII wieku władze pruskie nakazały początkowo przesiedlić wszystkich Żydów na prawą stronę Odry i to tylko na tereny wiejskie, następnie zmieniono zdanie i przyszło polecenie osiedlenia ich w miastach - w 1780 r. Mikołów został jednym z pięciu miast przesiedleńczych. W 1787 roku i to zarządzenie odwołano w obawie o skutki gospodarcze, ale liczba żydowskich mieszkańców w ówczesnym Nikolei wzrosła do 84 osób.

W 1816 r. Mikołów wybudował synagogę, a w 1854 powstała gmina żydowska, jednak była ona na tyle mała, że aż do 1931 r. funkcję rabinów pełnili kantorzy. W 1861 r. mieszkało w mieście 504 Żydów (ok. 11% społeczeństwa), istniała też żydowska szkoła, do której uczęszczało ponad 100 uczniów. W 1872 r. miejscowa gmina żydowska weszła w skład Związku Górnośląskich Gmin Synagogalnych (Oberschlesische Synagogen-Gemeinden).

Na przełomie wieków liczba Żydów spadła w wyniku emigracji do Stanów Zjednoczonych i Palestyny - spis z 1900 r. wykazał 192 osoby (na 6638 ogółu mieszkańców) a w 1910 r. 175 osób. W Mikołowie działał Izraelicki Związek Pielęgnowania Chorych i Izraelicki Związek Pogrzebowy "Chewra Kadisza".

W czasie plebiscytu większość Żydów głosowała za pozostawieniem miasta w Niemczech - mimo ogólnego zwycięstwa tej opcji w Mikołowie miasto włączono w granice Polski. Poskutkowało to emigracją wielu Żydów na Zachód. Z drugiej strony nastąpił napływ żydowskich obywateli z głębi Polski - głównie z Zagłębia Dąbrowskiego. Ich przyjazd spotykał się jednak z niechęcią zarówno władz miejskich jak i zamieszkałych już w mieście członków gminy żydowskiej - przyczyną były obawy gospodarcze, negatywny wizerunek Kongresówki w oczach mieszkańców Śląska oraz obawy o wzrost tendencji propolskich[9].

W 1931 r. wybrano pierwszego rabina - został nim Ajzyk Chameides, który jednak dojeżdżał do Mikołowa z Katowic. Liczba Żydów mikołowskich wzrosła z 74 (1928 r.) do 243 osób[10].

Po 1933 r. ruszyła następna fala żydowskich emigrantów - tym razem przyjeżdżali oni z rządzonych przez nazistów Niemiec na polski Górny Śląsk. Liczba uchodźców była na tyle duża, że Zwierzchność Gmin Izraelickich w Katowicach przeprowadziła zbiórkę pieniężną, aby ich wspomóc. W 1938 r. po anszlusie Austrii wielu Żydów kolejny raz opuszczało Śląsk - obawiając się rychłego wybuchu wojny polsko-niemieckiej emigrowali na Zachód.

Po zajęciu tych terenów przez III Rzeszę mikołowskich żydów wywieziono do getta w Sosnowcu, skąd większość 12 maja 1942 r. trafiła do obozu w Auschwitz-Birkenau[11].

Po II wojnie światowej społeczność żydowska już się w Mikołowie nie odrodziła - stary cmentarz żydowski został zabudowany, synagogę wysadzono w powietrze w 1972 r.. Jedyną pamiątką jest nowy cmentarz żydowski.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Mikołow, stary kościół
Mikołów, kapliczka św. Mikołaja
Mikołów - Borowa Wieś, kościół św. Mikołaja

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się:[12]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

30 czerwca 2004[14] 31 grudnia 2010[15]
Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób  % osób  % osób  % osób  % osób  % osób  %
populacja 38 264 100 19 722 51,5 18 542 48,5 39 196 100 18 982 48,43 20 214 51,57
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)
485 250 235 495 240 255

Według danych z 2005 gmina miejska Mikołów miała 38 057 mieszkańców[14], z czego 28 396 osób zamieszkuje w centralnych dzielnicach miasta, natomiast 9 661 pozostałe pięć sołectw wchodzących w skład Mikołowa: Borowa Wieś, Bujaków, Mokre, Paniowy i Śmiłowice[potrzebne źródło].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Przez większą część swojej historii Mikołów był miastem handlowym, a w XX wieku miastem przemysłowym. W ubiegłym wieku w Mikołowie powstało wiele dużych zakładów przemysłowych, m.in. MiFaMa (Mikołowska Fabryka Maszyn), FPM (Fabryka Palenisk Mechanicznych), Wiromet. W Mikołowie mieści się jedyna w Polsce i jedna z dwóch w Europie Kopalnia Doświadczalna "Barbara". W Mikołowie znajduje się wzgórze Gronie, od którego pochodzi nazwa piwa Tyskie Gronie (na wzgórzu tym znajduje się ujęcie wody dla browaru).

Wspólnoty religijne[edytuj | edytuj kod]

Na terenie Mikołowa działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły i wspólnoty religijne:

Kultura[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

  • Aqua Plant - kryta pływalnia z dwoma basenami, jacuzzi oraz dwiema saunami.
  • Rajd Mikołowski - okręgowy rajd samochodowy rozgrywany w ostatni weekend kwietnia, połączony z wystawą pojazdów zabytkowych
  • Mikołowski Bieg Uliczny - cykliczna impreza odbywająca się pod koniec września
  • Mikołowski Rodzinny Rajd Rowerowy - rajd odbywający się na terenie powiatu mikołowskiego
  • Otwarte Mistrzostwa Mikołowa w Kolarstwie Górskim XC - mistrzostwa odbywające się co roku w czerwcu

Kluby sportowe[edytuj | edytuj kod]

  • AKS Mikołów - klub piłkarski (obecnie w IV lidze), klub szachowy, sekcja szermiercza szpada, sekcja tenisa stołowego
  • allinone Mikołów - klub bilardowy (obecnie w II lidze bilardowej, grupa 4)
  • KS Kamionka Mikołów - klub piłkarski (obecnie w klasie "B", grupa Katowice)
  • KS Burza Borowa Wieś - sekcja akrobatyki, piłki nożnej, siatkówki, tenisa stołowego
  • LKS 45 Bujaków - klub piłkarski (obecnie w klasie "B", grupa Zabrze), sekcja tenisa stołowego (obecnie Liga okręgowa mężczyzn i II Liga kobiet)
  • Orzeł Mokre - klub piłkarski (obecnie w klasie "A")
  • LKS Strażak Mikołów - klub piłkarski (obecnie w klasie "A"), sekcja speedrowerowa (obecnie walczą o medale Drużynowych Mistrzostw Okręgu Południowego PFKS)
  • Orkan KS Kamionka - klub skata (obecnie w II lidze)
  • SSiSW Kong Sao
  • UKS Satori - klub karate, reprezentujący powiat mikołowski na arenie krajowej i międzynarodowej wg zasad Karate WKF i WUKF
  • UKS Silesia Mikołów - klub koszykówki
  • UKS Trójka Mikołów

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Szlaki turystyczne
szlak turystyczny niebieski Szlak Obrońców Polskiej Granicy

  • Trasa: Zabrze – Mikołów - Tychy

szlak turystyczny zielony Szlak Krawędziowy GOP

  • Trasa: Gliwice – Mikołów - Chełm Śląski

szlak turystyczny czerwony Szlak Bohaterów Wieży Spadochronowej

  • Trasa: Katowice – Mikołów - Chudów

szlak turystyczny żółty Szlak Okrężny Wokół Gliwic

szlak turystyczny żółty Szlak Historii Górnictwa Górnośląskiego

  • Trasa: Łubianki – Mikołów - Rybnik

SAD logo.pngSzlak architektury drewnianej

  • Trasa: Bielsko-Biała – Mikołów - Żywiec

Media[edytuj | edytuj kod]

Czasopisma miejskie:

  • Gazeta mikołowska
  • Aktualności

Telewizja internetowa:

  • Mikołów TV

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Lista miast partnerskich Mikołowa[17]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
Wikimedia Commons

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2013 r.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-07-26. ISSN 1505-5507.
  2. 2,0 2,1 Stan i struktura ludności oraz ruch naturalny w przekroju terytorialnym w 2012 r. Stan w dniu 31 XII.. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny, 2013-06-05. ISSN 2083-3342.
  3. Historia parafii mikołowskiej
  4. Bank Danych Lokalnych - Leśnictwo (pol.). GUS. [dostęp 2013-12-03].
  5. B. Bromboszcz, R. Szendzielarz, "Mikołów z perspektywy 150 lat", Miejska Biblioteka Publiczna w Mikołowie, 2009 Rady sołeckie i rady dzielnic (pol.). [dostęp 2011-07-26].
  6. 6,0 6,1 6,2 Barbara M. Buszman, Józef P. Buszman: Przewodnik krajoznawczy - Powiat Mikołowski. Wyd. I. Katowice: Eco Consensus sp. z o.o., 2006, s. 43. ISBN 83-920987-2-2.
  7. Dz. U. z 1994 r. Nr 132, poz. 671
  8. Historia parafii mikołowskiej
  9. Wirtualny Sztetl Historia cz.1
  10. Wirtualny Sztetl Demografia
  11. Wirtualny Sztetl - Historia cz.2
  12. Bank Danych Regionalnych GUS - Szkolnictwo
  13. Bank Danych Regionalnych GUS - Wychowanie przedszkolne
  14. 14,0 14,1 Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2010-09-14].
  15. Baza Demograficzna – Tablice predefiniowane – Wyniki badań bieżących; Stan i struktura ludności; Ludność według płci i miast (pol.). GUS. [dostęp 2011-07-26].
  16. Dane według raportów wyszukiwarki zborów (www.jw.org) z 22 maja 2014.
  17. Współpraca międzynarodowa. Urząd Miasta Mikołów. [dostęp 2011-06-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Konstanty Prus, "Z przeszłości miasta Mikołów i jego okolicy", Mikołów 1932.
  • Jan Kantyka, Alojz Targ, "Mikołów - zarys rozwoju miasta", Katowice 1972.
  • W. Galasińska-Hrebenda, Grodzisko w Mikołowie [w:] Informator Konserwatora Zabytków Archeologicznych na województwo katowickie za lata 1966-1970, Katowice 1971.
  • Z. Musioł, O dawnym grodzie mikołowskim, "Zaranie Śląskie" 1929, z. 2.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]