Gliwice

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 50°17'N 18°40'E / 50.283, 18.667

Gliwice
Panorama miasta
Gliwicka starówka
Herb Flaga
Herb Gliwic Flaga Gliwic
Dewiza: Stare miasto, nowy świat...
Województwo śląskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
• rodzaj		 Gliwice
miejska
Prawa miejskie 1250
prezydent Zygmunt Frankiewicz
Powierzchnia 134,20 km²
Położenie (punkt) 50° 17' N
18° 40' E
Wysokość 200-278 m n.p.m.
Ludność (2008)
• liczba
• gęstość
• aglomeracja
196 669[1]
1 465,5 os./km²
3 487 000 (GZW)
Strefa numeracyjna
 (+48) 032
Kod pocztowy 44-100 do 44-164
Tablice rejestracyjne SG
Położenie na mapie Polski
"Tło mapy lokalizacyjnej, z zaznaczonymi granicami"
"Gliwice"
Gliwice
TERC10
(TERYT)		 2466011
SIMC10 0940000
Miasta partnerskie Niemcy Bottrop
Niemcy Dessau-Roßlau
Anglia Doncaster
Słowacja Kežmarok
Szwecja Nacka
Węgry Salgótarján
Francja Valenciennes
Urząd miejski 3
ul. Zwycięstwa 21 44-100 Gliwice
tel. 032 231 30 41; faks 032 231 27 25
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Gliwice - Położenie miasta w Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Silesia
Gliwice - Podział miasta
Gliwice - Rynek z ratuszem.
Gliwice - Ratusz na rynku.
Gliwice - Rzeka Kłodnica.
Gliwice - Wieża ciśnień
Gliwice - Zamek Piastowski
Gliwice - Mury obronne
Gliwice - Ruiny bramy Czarnej (Raciborskiej)
Gliwice - Wojewódzki Sąd Administracyjny

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice, dawniej Glywice lub Gleywitze) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Miasto przyłączono do Polski w 1945 roku. W latach 1945-1950 należało do województwa śląskiego, zwanego również śląsko-dąbrowskim. W latach 1950-1998 miasto należało do województwa katowickiego.

Miasto Gliwice według ostatnich danych zajmuje 17 miejsce na liście największych miast Polski według powierzchni, 18 miejsce na liście największych miast Polski według ludności oraz 4 miejsce na liście największych miast województwa śląskiego według ludności.[2]

Spis treści

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Miasto Gliwice jest położone w południowo-zachodniej Polsce, w zachodniej części województwa śląskiego i Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP), na Wyżynie Katowickiej nad rzeką Kłodnicą.

Miasto sąsiaduje z miastem Zabrze oraz powiatem gliwickim i tarnogórskim.

[edytuj] Powierzchnia

  • 1995 - 133,85 km²
  • 2006 - 133,88 km²

[edytuj] Demografia

 Osobny artykuł: Ludność Gliwic.
  • Wykres liczby ludności Gliwic na przestrzeni ostatnich 140 lat

Największą populację Gliwice odnotowały w 1988 r. – wg danych GUS 223 403 mieszkańców.

[edytuj] Podział administracyjny

[edytuj] Dzielnice

W dniu 14 września 2006 roku Rada Miejska na wniosek Prezydenta miasta zadecydowała o nowym podziale administracyjnym miasta. Gliwice zostały podzielone na 18 dzielnic o statusie osiedli, jednak ta uchwała Rady Miasta nie weszła w życie, gdyż została zakwestionowana przez wojewodę śląskiego z powodów formalnych. W lipcu 2007 roku Rada Miejska podjęła decyzję o przeprowadzeniu społecznych konsultacji w sprawie nowego podziału miasta. W dniu 22 lutego 2008 roku weszły w życie uchwały Rady Miejskiej w sprawie utworzenia 20 dzielnic o statusie osiedli, które mają stanowić jednostki pomocnicze miasta.

[edytuj] Osiedla mieszkaniowe

[edytuj] Nazwa

Dawniej historycy, głównie niemieccy, wiązali pochodzenie nazwy Gliwice/Gleiwitz (pisane również dawniej: Glywice czy Glewitze; łac. Glivitium) od czeskiego pojęcia chlewa (oboczność g do h). Taką tezę postawił między innymi autor pierwszej monografii miasta niemiecki autor Beno Nietsche. Stąd można stwierdzić, że XIII-wieczna nazwa miejscowa została powiązania z czeskim pochodzeniem. Twierdzenie Beno Nietschego zostało zweryfikowane przez niemieckich i polskich językoznawców i zastąpione dwiema innymi koncepcjami:

  1. Gliw albo Gliwa – to imię osobowe, które występowało na terenie Śląska w średniowieczu. W tym przypadku Gliwice posiadają nazwę patronimiczną utworzoną od imienia właściciela ziemi lub jej dzierżawcy, względnie założyciela, zasadźcy Gliwic.
  2. Gliw – w językach słowiańskich oznacza często teren gliniasty, obszar podmokły, wilgotny. Ciekawostką jest fakt, że w językach słoweńskim, chorwackim i serbskim termin glive / gljive oznacza grzyby, zaś gljivice - małe grzybki. Według tej wykładni nazwa Gliwic jest nazwą topograficzną, utworzoną od właściwości obszaru na którym założono miasto.

Jedna i druga teza ma swoich zwolenników i przeciwników, choć językoznawcy raczej skłonni się przychylać się do drugiej, topograficznej wykładni. W wielu opracowaniach niemieckich można się jeszcze spotkać z tezą wcześniejszą, powielaną bezpośrednio od Beno Nietschego.

[edytuj] Historia

 Osobny artykuł: Historia Gliwic.
 Ta sekcja zawiera jedynie listę źródeł lub linki zewnętrzne, więc jej weryfikowalność pozostaje częściowo niejasna, z powodu niewystarczającej liczby przypisów umieszczonych w tekście artykułu.

Kalendarium:

[edytuj] Architektura

Gliwice - Poczta główna
Gliwice - Radiostacja gliwicka
Gliwice - Fontanna z trzema faunami (Diabełki)
Gliwice - Dom przedpogrzebowy na cmentarzu żydowskim
Gliwice - Zabytkowy Hotel Diament przy ulicy Zwycięstwa

[edytuj] Budynki

[edytuj] Fontanny, pomniki, rzeźby

[edytuj] Miejsca

[edytuj] Inne obiekty

[edytuj] Cmentarze

  • Cmentarz Centralny - ul. Kozielska
  • Cmentarz Lipowy - ul. Okrzei
  • Cmentarz Starokozielski - ul. Kozielska www.wnmp.prv.pl
  • Cmentarz św. Wojciecha - ul. św. Wojciecha, dzielnica Szobiszowice
  • Cmentarz komunalny - ul. św. Jacka, dzielnica Ligota Zabrska
  • Cmentarz parafialny - ul. Dolnej Wsi, dzielnica Wójtowa Wieś
  • Cmentarz parafialny - ul. Cmentarna, dzielnica Sośnica
  • Cmentarz parafialny - ul. Snopowa, dzielnica Bojków
  • Cmentarz wojenny żołnierzy Armii Czerwonej - ul. Sobieskiego
  • Cmentarz wojenny żołnierzy francuskich - ul. Kozielska 29
  • Cmentarz żydowski - ul. Poniatowskiego, dzielnica Zatorze
  • Cmentarz Hutniczy

[edytuj] Muzea

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

Gliwice - Katedra św. Apostołów Piotra i Pawła
Gliwice - Kościół Wszystkich Świętych
Gliwice - Kościół św. Barbary
Gliwice - Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
Gliwice Czechowice - Kaplica św. Jana Nepomucena z około 1900 roku.

[edytuj] Kościoły katolickie

[edytuj] Kościoły protestanckie

[edytuj] Inne

[edytuj] Edukacja

 Osobny artykuł: Szkoły w Gliwicach.

W Gliwicach znajdują się liczne placówki oświatowe publiczne i niepubliczne:

W mieście znajdują się również placówki oświatowe innego typu takie jak: szkoły sportowe, szkoły nauki języków obcych, centra kultury, itp.

[edytuj] Nauka

Centrum Onkologii - Instytut im. Marii Skłodowskiej-Curie oddział w Gliwicach

Na terenie miasta znajduje się wiele instytutów naukowo-badawczych. Część z nich to samodzielne instytucje, część należy do sieci Polskiej Akademii Nauk, a część to jednostki badawcze Politechniki Śląskiej.

Instytuty:

[edytuj] Rozrywka

Gliwice - Gliwicki Teatr Muzyczny
Gliwice - Plac Krakowski

[edytuj] Kina

[edytuj] Teatry

[edytuj] Chóry

[edytuj] Miejsca

[edytuj] Festiwale

[edytuj] Rekreacja

Gliwice - Wnętrze Palmiarni Miejskiej.

Około 12% powierzchni Gliwic stanowią tereny rekreacyjne. Gliwice należą również do najbardziej "zielonych" miast w Górnośląskim Okręgu Przemysłowym.

[edytuj] Parki

  • Park Bolesława Chrobrego
  • Park Fryderyka Chopina
  • Park Leśny
  • Park Plac Grunwaldzki
  • Park Starokozielski
  • Park Szwajcaria

[edytuj] Kąpieliska

[edytuj] Inne

[edytuj] Turystyka

Amatorzy turystyki mogą na terenie Gliwic korzystać z pieszych szlaków turystycznych, rowerowych szlaków turystycznych lub ścieżek rowerowych.

[edytuj] Szlaki turystyczne

Znakowane:

Pozostałe:

[edytuj] Ścieżki rowerowe

21 tras rowerowych o długości około 60 km

[edytuj] Komunikacja miejska

Gliwice - Tramwaj na wiadukcie wzdłuż ulicy Chorzowskiej

Komunikację miejską na terenie miasta organizuje KZK GOP.

[edytuj] Tramwaje

 Osobny artykuł: Tramwaje w Gliwicach.

[edytuj] Autobusy

[edytuj] Przewoźnicy

Do największych przewoźników na terenie miasta należą:

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

Gliwice leżą na skrzyżowaniu ważnych polskich i europejskich drogowych szlaków komunikacyjnych: wschód-zachód (autostrada A4), północ-południe (planowana autostrada A1).

Węzeł autostradowy Sośnica łączący obecnie autostradę A4 z drogą krajową 44, a w przyszłości z budowaną autostradą A1 oraz obwodnicą Gliwic, będzie największym węzłem drogowym w Polsce.

Drogi Wojewódzkie:

Drogi Krajowe:

Drogi Europejskie:

Autostrady:

Inne drogi:

[edytuj] Kolejowy

Gliwice - Dworzec kolejowy
Gliwice - Ulica Zwycięstwa

Początki kolei żelaznych w Gliwicach sięgają I połowy XIX w. 3 października 1846 uruchomiono 64 km, w większości 2-torową, linię kolejową Katowice-Gliwice-Kędzierzyn Koźle.[6]

W Gliwicach znajduje się jeden z ważniejszych węzłów kolejowych w Polsce. Gliwicki dworzec kolejowy należy do największych i najważniejszych (zaraz po katowickim) dworców kolejowych Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego, według kategoryzacji PKP oznaczony kategorią A.

Dworce:

Stacje osobowe:

Stacje towarowe:

Stacje wąskotorowe:

  • Gliwice Śródmieście - otwarta w 1990 r. w celu zwiększenia dostępności transportu wąskotorowego. Obecnie jej resztki można zobaczyć schodząc w dół ul. Św. Katarzyny.
  • Gliwice Trynek - działała oficjalnie w latach 1899-1994. Stacja posiadała między innymi: lokomotywownię, żuraw wodny, budynek stacyjny, magazyn i wagę wagonową. Stacja ta przez jakiś czas (lata przed II wojną światową) znajdowała się na zelektryfikowanym odcinku z Huty Gliwice do Kopalni Gliwice. Obecnie na terenie stacji znajduje się stacja benzynowa.

Obecnie Górnośląskie Koleje Wąskotorowe na terenie Gliwic w 90% nie istnieje. Został jedynie odcinek Paproć-Stanica przez Rudy Raciborskie. Ponadto tory prowadziły do Fabryki Lin i Drutów przy gliwickiej palmiarni.

[edytuj] Wodny

Gliwice - Nieistniejący port na Kanale Kłodnickim

Gliwice oraz Górnośląski Okręg Przemysłowy przez Kanał Gliwicki i dalej przez rzekę Odrę ma połączenie z zespołem portowym Szczecin-Świnoujście oraz z innymi europejskimi drogami wodnymi.

[edytuj] Lotniczy

W odległości do 100 km od Gliwic znajdują się trzy międzynarodowe porty lotnicze:

Poza tym na terenie miasta w dzielnicy Trynek znajduje się lotnisko sportowe Aeroklubu Gliwickiego.

[edytuj] Sport

Kluby sportowe:

Kluby piłkarskie:

Kluby futsalowe:

Kluby koszykarskie:

[edytuj] Samorząd i polityka

[edytuj] Prezydent Miasta

 Osobny artykuł: Prezydenci Gliwic.

Obecnie urzędującym prezydentem miasta, wybranym w wyborach samorządowych w 2006 roku jest Zygmunt Frankiewicz.

[edytuj] Samorząd Miasta

 Osobny artykuł: Samorząd Miasta Gliwice.

Obecnym Przewodniczącym Rady Miejskiej, po wyborach samorządowych w 2006 roku jest Marek Pszonak.

[edytuj] Polityka

Gliwice są siedzibą okręgu wyborczego w wyborach do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej.

W Gliwicach mieszczą się trzy placówki konsularne:

[edytuj] Media

[edytuj] Radio

(ksż)
 Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji od 2009-06.
Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte.
Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach.

Oprócz polskich stacji radiowych, słyszalne są także czeskie i słowackie rozgłośnie radiowe.

[edytuj] Telewizja

W mieście możliwy jest dostęp do wielu operatorów telewizji kablowej (m.in. UPC Polska).

Polskie stacje telewizyjne dostępne drogą naziemną:

[edytuj] Prasa lokalna

  • "Nowiny Gliwickie"
  • "Dziennik Zachodni"
  • "Gazeta Gliwicka" (bezpłatny tygodnik społeczno-kulturalny)
  • "Informator Rynkowy"
  • "Gliwicki Magazyn Kulturalny"
  • "Chemik" (miesięcznik naukowo-techniczny)
  • "Miejski Serwis Informacyjny"

[edytuj] Gliwiczanie

 Z tym tematem związana jest kategoria: Ludzie związani z Gliwicami.

[edytuj] Miasta partnerskie

Przypisy

  1. ↑ Ludność. Stan i struktura w przekroju terytorialnym
  2. ↑ http://www.stat.gov.pl/gus/45_655_PLK_HTML.htm
  3. ↑ http://oberschlesiende.h619444.serverkompetenz.net/oberschlesien/Abstimmung/tostgleiwitz.html
  4. ↑ Jan Drabina, Historia Bytomia, Bytom 2000, str.272., ISBN 83-908018-3-3
  5. ↑ Park Naukowo-Technologiczny Technopark|[1]
  6. ↑ Ogólnopolska Baza Kolejowa (polski). [dostęp 11 lutego 2009].

[edytuj] Bibliografia

  • Adam Bednarski, Architektura jednorodzinnych zespołów mieszkaniowych w Gliwicach z lat 1919-1939, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 2007
  • Wolfgang Bukowski, Als wir jung in Gleiwitz waren..., Laumann-Verlag, Bülmen 1990
  • Ewa Piotrowska-Andruszków, Historia Gliwic od XIII wieku do współczesności, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 1993
  • Gliwice. Zarys rozwoju miasta i okolicy, Andrzej Szefer (red.), Warszawa 1976
  • Historia Gliwic, Jan Drabina (red.),Gliwice 1995
  • Marek Gabzdyl, "Gliwice wczoraj, Gleiwitz gestern", Wydawnictwo "Wokół Nas", Gliwice 1994
  • Jerzy Horwat, Gliwice w XVI wieku, Gliwice 1993
  • Damian Recław, Gliwice w starej fotografii, Gliwice 2000
  • Damian Recław, 90 lat Muzeum w Gliwicach, Gliwice 1995
  • Sebastian Różyński, Zarys dziejów piwowarstwa gliwickiego, Gliwice 2006
  • Rudolf Schlegel, Gleiwitz - ein heimatliches Geschichtenbuch, Dülmen Verlag, Dülmen 1982
  • Rudolf Schlegel, Gleiwitz in alter und neuer Zeit, Dülmen Verlag, Dülmen 1985
  • Bogusław Tracz, Rok ostatni - rok pierwszy. Gliwice 1945, Gliwice 2004
  • Bogusław Tracz, Pierwsza dekada. Gliwice 1945-1956, Gliwice 2006
  • Bogusław Tracz, Druga dekada. Gliwice 1957-1970, Gliwice 2008
  • Jolanta Wnuk, Leszek Jodliński, Gliwickie witraże, Muzeum w Gliwicach, Gliwice 2007
  • Żydzi gliwiccy, Bożena Kubit (red.), Gliwice 2006

[edytuj] Linki zewnętrzne

Wikisłownik
Zobacz hasło Gliwice w Wikisłowniku
Zobacz zbiór multimediów na Wikimedia Commons:
Gliwice
p • d • e
Dzielnice Gliwic
Herb Gliwic
p • d • e
Osiedla mieszkaniowe w Gliwicach
Herb Gliwic
p • d • e
Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia Silesia
Członkowie
Przyszli członkowie
p • d • e
Województwo śląskie
Miasta na prawach powiatu
Powiaty
p • d • e
Miasta województwa śląskiego
Miasta powiatowe
Miasta gminne
p • d • e
Gminy górnicze
Babice • Bestwina • Będzin • Bieruń • Bobrowniki • Boguszów-Gorce • Bojszowy • Brzeszcze • Bytom • Chełm Śląski • Chełmek • Chorzów • Cyców • Czechowice-Dziedzice • Czeladź • Czerwionka-Leszczyny • Dąbrowa Górnicza • Gaszowice • Gierałtowice • Gliwice • Goczałkowice-Zdrój • Godów • Gorzyce • Imielin • Jastrzębie-Zdrój • Jaworzno • Jejkowice • Katowice • Knurów • Kornowac • Lędziny • Libiąż • Lubomia • Ludwin • Lyski • Łaziska Górne • Marklowice • Miedźna • Mikołów • Mszana • Mysłowice • gm. miejska Nowa Ruda • gm. wiejska Nowa Ruda • Ornotowice • Orzesze • gm. wiejska Oświęcim • Pawłowice • Piekary Śląskie • Pilchowice • Psary • Pszczyna • Pszów • Puchaczów • Radlin • Radzionków • Ruda Śląska • Rybnik • Rydułtowy • Siemianowice Śląskie • Sosnowiec • Sośnicowice • Suszec • Świerklany • Świętochłowice • Trzebinia • Tychy • Wałbrzych • Wodzisław Śląski • Wojkowice • Wyry • Zabrze • Zebrzydowice • Żory
 Symbol Górnictwa
Źródło „http://pl.wikipedia.org/wiki/Gliwice”
Utwórz książkę