Abchazowie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Abchazowie, Abchazi[1] (nazwa własna: Apsua) – rdzenna ludność Abchazji. Szacunki dotyczące liczebności tego narodu wahają się od 200 do 600 tysięcy[potrzebne źródło]. Znaczna populacja występuje także w Turcji, a także za sprawą emigracji zarobkowej w Federacji Rosyjskiej i w mniejszym stopniu w Europie Zachodniej oraz krajach arabskich, dokąd Abchazowie emigrowali w XIX wieku. Niewielkie ich skupisko znajduje się również w Adżarii (Gruzja). Abchazowie wyznają przede wszystkim prawosławie i islam sunnicki. Ich ojczystą mową jest język abchaski, należący do rodziny języków kaukaskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Przodkowie Abchazów byli rdzennymi mieszkańcami Zachodniego Kaukazu. Ich najbliższymi krewnymi są Adygejczycy, Czerkiesi i Kabardyjczycy[2]. Wspominają o nich, pod nazwą Abeszla, już kroniki asyryjskie, później zaś antyczne kroniki, wyróżniające plemienne związki Abazgów na północy i Apsilów na południu.

Uważa się, iż proces konsolidacji plemion abchaskich w jedną narodowość rozpoczął się w VII wieku, kiedy do władzy doszła lokalna dynastia Anosydów, zwanych także Leonidami. W 780 roku, wywodzący się z niej władca abchaski, Leon II zjednoczył ziemie dzisiejszej zachodniej Gruzji i Abchazji w jedno silne państwo noszące nazwę Królestwa Abchazji, któremu udało się uniezależnić od Cesarstwa Bizantyńskiego. Przeżywało ono swój rozkwit na przełomie IX i X wieku. W wyniku braku męskiego potomka z rodu Leonidów, na przełomie X i XI wieku ziemie abchaskie weszły w skład Królestwa Gruzji będącego pod rządami gruzińskiej linii dynastycznej Bagrationi[3]. Od XII wieku, jako Księstwo Abchazji, cieszyły się one dość szeroką autonomią, która trwała również po upadku monarchii gruzińskiej i zdobyciu kontroli nad Kaukazem przez Turków osmańskich.

W 1810 roku Abchazja została podporządkowana Imperium Rosyjskiemu. W połowie XIX wieku pojawiło się abchaskie piśmiennictwo, oparte na grażdance. Po zniesieniu w 1864 roku przez Rosję autonomii Abchazji, w 1866 wybuchło powstanie narodowe Abchazów, które zostało jednak krwawo zdławione. W konsekwencji doszło do masowej emigracji Abchazów przez Morze Czarne do Turcji (muhadżirstwo). Kolejna duża fala emigracji ludności abchaskiej do tego kraju nastąpiła w latach 1918-1922. W rezultacie powstała tam silna diaspora, która jednak z czasem zasymilowała się z narodem dominującym[4].

W 1921 roku, po opanowaniu terenów Kaukazu przez bolszewików, została utworzona Abchaska Socjalistyczna Republika Radziecka - republika związkowa w ramach ZSRR. W 1931 roku została ona przemianowana przez Stalina na Abchaską Autonomiczną Socjalistyczną Republikę Radzieckę i włączona w skład Gruzińskiej SRR. Ożywienie abchaskiego ruchu narodowego, a zwłaszcza nadanie mu przez abchaską inteligencję w latach 80. XX wieku (w czasie reform pieriestrojki) zorganizowanych form, a następnie proklamowanie niepodległości Republiki Abchazji w 1992 roku, zakończyło proces narodowej konsolidacji Abchazów.

Religia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowe wierzenia począwszy od IV w. zaczęły być wypierane przez chrześcijaństwo. Do końca XVI wieku zdecydowana większość Abchazów wyznawała prawosławie. Wraz ze zdobyciem kontroli nad terenem Kaukazu przez Turków, na ziemiach abchskich dynamicznie rozwijał się islam; w XVIII wieku był już religią dominującą. Zmianę sytuacji przyniosła masowa emigracja muzułmańskiej ludności abchaskiej w XIX wieku, spowodowana podbojem Abchazji przez Rosję.

Wedłu danych z 2003 roku 60% mieszkańców Abchazji wyznawała chrześcijaństwo (głównie prawosławie), 16 % islam sunnicki, 8% deklarowało się jako ateiści lub niereligijni, 5% jako neopogańscy Słowianie, a 3% jako wyznawcy etnicznych wierzeń abchaskich[5]. Diaspora abchaska, której największym ośrodkiem jest Turcja, w większości wyznaje islam.

Przypisy

  1. Wielki słownik ortograficzny Pwn
  2. Wojciech Górecki: Abchazja. Wyd. 1. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2013-04-03, s. 24, seria: Reportaż. ISBN 978-83-7536-508-5.
  3. Wojciech Górecki: Abchazja. Wyd. 1. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne, 2013-04-03, s. 25, seria: Reportaż. ISBN 978-83-7536-508-5.
  4. Nowa encyklopedia powszechna PWN
  5. Aleksandr Kryłow: ЕДИНАЯ ВЕРА АБХАЗСКИХ "ХРИСТИАН" И "МУСУЛЬМАН". Особенности религиозного сознания в современной Абхазии (ros.). credo.ru, 17 marca 2004. [dostęp 2012-05-15].
Wikimedia Commons