Agnolo Bronzino

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ugolino Martelli (1535-38)
Lucrezia Panciatichi (1540)
Bartolomeo Panciatichi (1540)
Admirał Andrea Doria jako Neptun (ok. 1540)
Portret Cosima I Medyceusza w zbroi (ok. 1545)
Noli me tangere (1561)
Wikimedia Commons

Agnolo Bronzino[1], właśc. Agnolo di Cosimo di Mariano, zw. także Agnolo Tori lub Agnolo Allori (ur. 17 listopada 1503 w Monticelli koło Florencji, zm. 23 listopada 1572 we Florencji) – włoski malarz, rysownik i poeta okresu manieryzmu.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec Cosimo di Mariano był rzeźnikiem. Terminował u mało znanego malarza Raffaellina del Garbo. W wieku 15 lat został uczniem a później jego wieloletnim współpracownikiem Jacopa Pontorma[2]. Współpracował z nim wykonując freski w kartuzji Galluzzo koło Florencji (1522-1525), w Villa Medici di Careggi (1535-1536) i Villa Medici di Castello (1538-1543). W latach 1530-1532 pracował na dworze księcia Urbino Francesco I Maria della Rovere. Ok. 1533 został nadwornym malarzem Medyceuszy we Florencji. W 1537 wstąpił do tamtejszego cechu Św. Łukasza. W 1541 został członkiem Accademia degli Umidi (Akademia Wilgotnych[3]). W 1548 udał się na krótko do Rzymu gdzie studiował dzieła Michała Anioła. W latach 1550 i 1554 przebywał w Pizie skąd otrzymał kilka zamówień. W 1563 wraz z Vasarim i in. artystami florenckimi założył Accademia delle Arti del Disegno (Akademia Rysunku). Do końca życia pracował dla dworu Medyceuszy. Nie założył rodziny. W 1555 zamieszkał ze swoją siostrą i jej dziećmi, wdową po malarzu Cristofano Allorim. Pochowany został w kościele San Cristoforo we Florencji.

Jego uczniami byli m.in. przybrany syn Alessandro Allori, Cristofano Allori, Raffaellino del Colle oraz Lorenzo Zacchetti.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Był twórca bardzo wszechstronnym. Malował obrazy religijne, mitologiczne i alegoryczne. Wykonywał liczne portrety członków rodziny książęcej oraz arystokracji toskańskiej. Wypracował nowy typ dworskiego malarstwa portretowego, przeciwstawny prądom weneckiego i lombardzkiego renesansu (Leonardo da Vinci, Tycjan, Lorenzo Lotto), który charakteryzował się maksymalną redukcją mimiki twarzy i gestów oraz ograniczeniem póz i wszelkiej ekspresji. Cechowała go hieratyczność, opanowanie, surowość i chłód. Przedstawione postacie przypominają rzeźby o nienagannym modelunku, zupełnie pozbawione indywidualizacji psychologicznej. Jedynie w portretach artystów i naukowców udawało mu się uchwycić psychologię i charakter przedstawianych postaci.[4] Projektował gobeliny. W latach 1543-53 wg jego wzoru powstał cykl 16 arrasów o tematyce biblijnej, przeznaczonych do Sali Dwunastu w Palazzo Vecchio we Florencji (Historia Józefa). W latach 1540-45 wykonał cykl fresków w prywatnej kaplicy Eleonory z Toledo. Tworzył także poezje. Inspirowała go twórczość Francesca Berniego. Pisał wiersze okolicznościowe, sonety, satyry, fraszki oraz żartobliwe ody np. o malarskim pędzlu i o rzodkiewce.[5] Projektował również dekoracje teatralne. Jego twórczość cechuje elegancja kompozycji, doskonały rysunek, skomplikowany układ póz i gestów postaci, gładka matowa faktura oraz wyrafinowana kolorystyka.

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Święta Rodzina - 1527-28, 101 x 79 cm, National Gallery of Art, Waszyngton
  • Pigmalion i Galatea - 1529-30, 81 x 63 cm, Uffizi, Florencja
  • Święta Rodzina ze świętym Janem - 1530, 117 x 93 cm, Uffizi, Florencja
  • Pieta - ok. 1530, 105 x 100 cm, Uffizi, Florencja
  • Guidobaldo de Montefeltro - 1530-32, 114 x 86 cm, Galleria Palatina, Florencja
  • Młodzieniec z lutnią - 1530-40, 98 x 82 cm, Uffizi, Florencja
  • Ugolino Martelli - ok. 1535, 102 x 85 cm, Gemäldegalerie, Berlin
  • Bartolomeo Panciatichi - 1540, 104 x 84 cm, Uffizi, Florencja
  • Lucrezia Panciatichi - 1540, 104 x 85 cm, Uffizi, Florencja
  • Portret rzeźbiarza - 1540-50, 99 x 79 cm, Luwr, Paryż
  • Admirał Andrea Doria jako Neptun - ok. 1540, 115 x 52 cm, Pinakoteka Brera, Mediolan
  • Freski w kaplicy Eleonory de Toledo w Palazzo Vecchio we Florencji (1540-45)
    • Przejście przez Morze Czerwone - 1541-42, 320 x 490 cm
    • Wąż miedziany - 1542-44, 320 x 385 cm
    • Mojżesz sprawia, że woda wypływa ze skały i Zbieranie manny - ok. 1545, 320 x 150 + 320 x 150 cm
    • Sklepienie kaplicy - 1540-41, 490 x 385 cm
      • Św. Franciszek naznaczony zostaje stygmatami
      • Św. Maciej z lwem
      • Św. Jan Ewangelista z orłem
      • Michał Archanioł walczy ze smokiem
  • Portret Eleonory Toledańskiej z synem Giovannim - 1544, 115 x 96 cm, Uffizi, Florencja
  • Portret Gianni de Medici - 1545, 58 x 45 cm, Uffizi, Florencja
  • Zdjęcie z krzyża - 1545, 268 x 173 cm, Musée des Beaux-Arts, Besançon
  • Dziewczyna z książką - 1545, 58 x 46 cm, Uffizi, Florencja
  • Portret Kosmy I Medyceusza w zbroi - ok. 1545, 76 × 59 cm, Muzeum Narodowe w Poznaniu
  • Portret Cosimo i w zbroi - ok. 1545, 74 x 58 cm, Uffizi, Florencja
  • Alegoria czasu i miłości lub Wenus i Kupido - ok. 1545, 146 x 116 cm, National Gallery w Londynie
  • Stefano Sciarra Colonna - 1546, 125 x 95 cm, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Rzym
  • Inżynier Luca Martini - ok. 1550, 101 x 79 cm, Galeria Palatina, Florencja
  • Francesco de Medici w wieku młodzieńczym - 1551, 58 x 41 cm, Uffizi, Florencja
  • Święta Rodzina - 1555-60, 117 x 99 cm, Muzeum Sztuk Pięknych im. Puszkina w Moskwie
  • Laura Battiferri - 1555-60, 83 x 60 cm, Palazzo Vecchio, Florencja
  • Noli me tangere - 1561, 289 x 191 cm, Luwr, Paryż
  • Święta Rodzina wraz ze św. Anną i św. Janem - b. d., 133 x 101 cm, Luwr, Paryż

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Wendy Beckett, 1000 arcydzieł, Warszawa: Arkady, 2001, ISBN 83-213-4218-3
  • Bożena Fabiani, Moje gawędy o sztuce, Warszawa: Świat Książki, 2012 (rozdz. Agnolo Bronzino – w kręgu dworu księcia Kosmy I), ISBN 978-83-7799-420-7
  • Historia portretu, red. S. Zuffi, Warszawa: Arkady, 2001 (rozdz. Agnolo Bronzino i wizerunek władzy), ISBN 83-213-4235-3
  • Leksykon malarstwa od A do Z, Warszawa: Muza S.A., 1992, ISBN 83-7079-076-3
  • Waldemar Łysiak, Malarstwo białego człowieka, wyd. 2, t. 3, Warszawa: Nobilis, 2010 (rozdz. Pontormo i Bronzino), ISBN 978-83-60297-36-0
  • Samuel Rodary, Bronzino, Wrocław: Eaglemoss Polska, 2001 (Wielcy Malarze ; nr 138)
  • Christine Stukenbrock, Barbara Toepper, Arcydzieła malarstwa europejskiego, Koenigswinter: h. f. ullmann, 2007, ISBN 978-3-8331-2131-9
  • Stefano Zuffi, Wielki słownik malarzy, t. 1, Warszawa: HPS, 2006, ISBN 978-83-60688-15-1

Przypisy

  1. Pseudonim Bronzino prawdopodobnie nawiązywał do ciemnej karnacji artysty.
  2. Praca zbiorowa: Przewodniki Wiedzy i Życia - Florencja i Toskania. Warszawa: Hachette Livre Polska sp. z o.o., 2009, s. 119. ISBN 978-83-7575-692-0.
  3. Każdy z jej członków przybierał pseudonim związany z wodą lub wilgocią, np. żaba, dżdżownica, rynsztok itp.
  4. Historia portretu, Warszawa 2001, s. 96.
  5. W. Łysiak, Malarstwo białego człowieka, t. 3, Warszawa 2010, s. 336.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]