Altannik lśniący

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Altannik lśniący
Ptilonorhynchus violaceus[1]
(Vieillot, 1816)
Altannik lśniący
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina altanniki
Rodzaj Ptilonorhynchus[2]
Kuhl, 1820
Gatunek altannik lśniący
Synonimy
  • Pyrrhocorax violaceus Vieillot, 1816[3]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Altannik lśniący, altannik fioletowy[5] (Ptilonorhynchus violaceus) – gatunek ptaka z rodziny altanników (Ptilonorhynchidae) występujący w dżunglach deszczowych i innych lasach w dwóch regionach wschodniej Australii, od północnego Queensland na północy po Wiktorię na południu. Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Ptilonorhynchus[6].

Średnie wymiary[edytuj | edytuj kod]

  • Długość: 28-32 cm.
  • Masa ciała: 150 g.

Budowa altanki[edytuj | edytuj kod]

Od kwietnia do maja samczyk altannika zaczyna budować tzw. altankę. Najpierw wybiera miejsce, na którym później wykonuje fundament z gałęzi. Następnie po bokach wznosi dwie przeciwległe ściany, tworzące przejście. Są one wygięte w łuk i dotykają się na górze. Na koniec samiec ozdabia wejście muszlami, piórami, kamyczkami, kolorowymi owocami i innymi barwnymi i różnokształtnymi przedmiotami. Wyszukuje też połyskliwe kawałki szkła i metali, np. kluczyki samochodowe. Na zakończenie samiec kawałkiem kory, który trzyma w dziobie, maluje ściany altanki mieszaniną soków z owoców i własnej śliny. Najczęstszym, atrakcyjnym dla samiczek kolorem jest niebieski. Po skończonej pracy samiec rozpoczyna toki przed altanką. Podskakuje wokół swej budowli, przelatuje przez nią i wydaje głośne dźwięki.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Swoją owocową dietę altannik lśniący uzupełnia bezkręgowcami. Pokarmu szuka na ziemi oraz w gałęziach drzew. W zimie altanniki lśniące łączą się w stada, gdzie razem przebywa w nich do 50 ptaków, które wspólnie poszukują pożywienia. W stadach opuszczają bezpieczny las i wyruszają na otwarte tereny - na pola, do sadów i ogrodów. Szukają głównie owoców. Większe stado altanników potrafi "zebrać" wszystkie owoce ze średniej wielkości sadu w ciągu tygodnia. Z tego powodu altanniki nie są lubiane przez ogrodników i rolników, którzy do nich strzelają. W niektórych regionach w okolicy Melbourne ptaki te zostały już całkowicie wytępione.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Samiczka, zwabiona śpiewem samczyka pozostaje w okolicy nawet kilka tygodni. Samiczka decyduje czy przyjmuje zaloty zanim po raz pierwszy wejdzie do altanki. Kiedy jest gotowa do parzenia pochyla się do przodu. Po parzeniu samiczka opuszcza ozdobioną altankę i zaczyna budować gniazdo i tam znosi jajka. Samczyk w tym czasie rozbudowuje swą budowlę, nadal ozdabia teren przed altanką, kontynuuje taniec godowy w nadziei zwabienia następnych partnerek. Na drzewie lub na pnącej roślinie, kilkaset metrów od altanki, samiczka splata z gałązek miskowate gniazdo. Samiczka znosi 2-3 białe, nakrapiane brązowe jaja, które wysiaduje sama przez trzy tygodnie. Kiedy wyklują się pisklęta, karmi je na początku owadami i kawałkami owoców co wykonuje samodzielnie. Sama też broni gniazda przed intruzami. Po trzech tygodniach pisklęta usamodzielniają się i opuszczają gniazdo.

Tryb życia[edytuj | edytuj kod]

Altannik lśniący występuje w dżunglach deszczowych, wilgotnych lasach eukaliptusowych i innych lesistych obszarach Australii Wschodniej. Tereny te, zajmujące powierzchnie ponad 3000 km², podzielone są na dwie równe części. Ptaki żyjące na północy są mniejsze niż ptaki z południa. Altannik lśniący często opuszcza kryjówki leśne i szuka pożywienia latając na terenach otwartych. Żyje samotnie a samce mają swoje terytoria. Rewiry tokowe poszczególnych samców, bronione przez nie, rozmieszczone są w lasach w regularnych odstępach. W miesiącach zimowych, kiedy minie pora lęgowa, altanniki łączą się w większe stada, które wspólnie poszukują pożywienia. W zimie ptaki opuszczają lasy i wyruszają na żer na otwarte tereny. W tym też okresie zapuszczają się do sadów i ogrodów. Choć altannik lśniący na razie na wszystkich terenach występuje licznie, jego populacje zmniejszyły się w ciągu ostatnich stu lat w następstwie niszczenia jego naturalnego środowiska i polowań.

Czy wiesz że...[edytuj | edytuj kod]

  • Umiejętność budowania altanki samce przyswajają sobie z wiekiem. Młode ptaki budują na początku proste altanki, a kolejne ich konstrukcje są bardziej zaawansowane.
  • Altannik ma słabość do koloru niebieskiego, ptaki hodowane w niewoli wraz z innymi gatunkami, zabijają czasem małe niebieskie ptaszki, by ozdobić nimi altankę.
  • Koło altanek altannika znaleziono już srebrne monety, okulary, zegarek na łańcuszku, kule z broni i puste naboje.
  • Altannik potrafi naśladować głosy niektórych ptaków. Osobniki żyjące w miastach naśladują np. miauczenie kota czy dźwięk gwizdka.
  • Naukowcy doszli do wniosku, że mniej barwne altanniki budują najładniejsze altanki.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Ptilonorhynchus violaceus w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Ptilonorhynchus. w: Integrated Taxonomic Information System (ang.) [dostęp 26 lutego 2012]
  3. Satin Bowerbird (Ptilonorhynchus violaceus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 26 lutego 2012].
  4. Ptilonorhynchus violaceus. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  5. Albin Łącki: Wśród zwierząt – ptaki. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Rolnicze i Leśne, 1988, s. 218. ISBN 83-09-01320-5.
  6. Gill, F., Wright, M. & Donsker, D.: Family Ptilonorhynchidae (ang.). IOC World Bird Names (wersja 2.11), 2012. [dostęp 26 lutego 2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Encyklopedia zwierząt od A do Z Warszawa 1999