Antygon III Doson

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Antygon Doson (ur. 263[potrzebne źródło], zm. 222/221 p.n.e.[1]; panował w latach 229-222/221 p.n.e.) – król macedoński z dynastii Antygonidów, syn Demetriusza Pięknego[potrzebne źródło], wnuk Demetriusza Poliorketesa.[2] Jego przydomek "Doson" oznaczał "ten który oddaje władzę".[3]

Autor słów "Niech mnie bogowie strzegą od przyjaciół. Z nieprzyjaciółmi sam sobie dam radę"[potrzebne źródło].

Objęcie władzy[edytuj | edytuj kod]

Objął władzę w 229 p.n.e. po śmierci Demetriusza II, który zginął prawdopodobnie w wojnie z sąsiadującymi z Macedonią od północy Dardanami.[2] Syn Demetriusza, Filip (późniejszy Filip V), był zbyt młody aby zasiąść na tronie, dlatego rolę regenta powierzono jego wujowi - Antygonowi Dosonowi, który poślubił wdowę po Demetriuszu.[2]

Panowanie[edytuj | edytuj kod]

Sytuacja Macedonii była bardzo trudna. Od północy zagrażali Dardanowie i Pajonowie.[2] Ekspansja Związku Achajskiego na Peloponezie i Związku Etolskiego w Grecji Środkowej ograniczyła tradycyjne wpływy macedońskie w Grecji.[4] Etolom udało się nawet włączyć do swojego państwa federalnego większość Tesalii - od ponad wieku uznającej zwierzchnictwo Macedonii.[2] Z kolei w Atenach miejscowe władze porozumiały się z dowódcą lokalnego macedońskiego garnizonu i uwolniły się od obecności obcych wojsk.[5]

Antygon Doson przystąpił do odbudowy zagrożonej pozycji swojego państwa. Zdołał narzucić zwierzchność Dardanom i Pajonom, w 228 p.n.e. odebrał Etolom Tesalię, po czym armia macedońska wkroczyła do Grecji Środkowej gdzie prowadziła działania przeciwko Związkowi Etolskiemu i Beotom.[6] Te sukcesy militarne sprawiły, że macedońska artystokracja zaakceptowała Dosona jako pełnoprawnego króla.[3] Uspokoiwszy sytuację w Grecji Antygon zwrócił się przeciwko Ptolemeuszowi III z Egiptu. Ptolemeusze od lat próbowali osłabić macedońską pozycję na Peloponozie wspierając finansowo Związek Achajski, utrzymywali także bazę w Metane.[7] W 227 p.n.e. Doson zorganizował flotę, która wyprawiła się do Karii w Azji Mniejszej, gdzie założono bazy macedońskie i pozyskano kilku sojuszników.[6] Te przyczółki mogły zagrażać ptolemejskiej kontroli nad Morzem Egejskim.[8]

Wojna ze Spartą[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Wojna Kleomenesa.

Tymczasem zmianie uległa polityczna sytuacja na Peloponozie. Postępująca ekspansja Związku Achajskiego załamała się na skutek działań króla Sparty Kleomenesa III.[9] Dokonał on zamachu stanu w Sparcie i przeprowadził polityczną i militarną reorganizację państwa.[9] Głoszone przez niego propagandowe hasła reform społecznych prowadziły do niepokojów w niektórych miastach achajskiej federacji.[10] Sparta odnosiła znaczące sukcesy militarne, w 225 p.n.e. zajęła m.in. Argos i Korynt, uzyskała także finansowe wsparcie od Ptolemeusza, który teraz w Kleomenesie, nie w Achajach, upatrywał przeciwwagę dla macedońskich wpływów na Peloponezie.[10] Achajowie, którym wsparcia odmówili Etolowie i Ateny, zwrócili się więc o pomoc do Antygona Dosona (promacedońską politykę w ramach Związku wspierało przede wszystkim miasto Megalopolis).[10] Król macedoński zgodził się wysłać armię na Peloponez, ale swoją pomoc obwarował twardymi warunkami: Związek Achajski miał stać się de facto państwem satelickim Macedonii, a macedońskie garnizony miały na nowo pojawić się na Peloponezie (przede wszystkim w Koryncie po jego odbiciu z rąk Sparty).[11]

W 224 p.n.e. Doson zdobył Argos i Korynt, prowadził działania wojenne w okolicach Megalopolis.[12] Zorganizował też sojusz bezpieczeństwa obejmujący sprzymierzone z nim greckie federacje: Związek Achajski, Epir, Fokidę, Beocję, Akarnanię i Tesalię a w rzeczywistości będący kolejnym przykładem organizacji mających stanowić narzędzie macedońskiej dominacji w Grecji (poprzednio podobne związki tworzyli m.in. Filip II, czy Antygon Jednooki).[12] Po dwóch latach ciężkich walk Macedończycy i ich sojusznicy zwyciężyli Spartę w decydującej bitwie pod Selazją.[12] Wojna była skończona, Kleomenes opuścił Grecję szukając schronienia w egipskiej stolicy - Aleksandrii.[12] Podczas walk obie strony dopuszczały się licznych okrucieństw, Antygon m.in. zrównał z ziemią Mantineję, jej ludność wybito, a potem miasto założono na nowo tym razem nazywając je "Antygoneją".[13]

Zwycięski Antygon obsadził macedońskimi załogami kilka garnizonów, przede wszystkim Korynt (twierdza Akrokorynt, wraz z Chalkis na Eubei i Demetrias w Tesalii określane były mianem "kajdanów Hellady""[14]).[13] Jako pierwszy w dziejach król macedoński wkroczył do Sparty, gdzie pozostawił swojego namiestnika.[13] Doson przywrócił Macedonii dominującą pozycję w Grecji, jaką cieszyła się za wcześniejszych władców, nie udało mu się jedynie odzyskać kontroli nad ateńskim portem - Pireusem.[15]

Ostatni rok[edytuj | edytuj kod]

Tymczasem północnej granicy Macedonii ponownie zagrozili Dardanowie oraz Ilirowie.[15] Doson zdołał uporać się z tym niebezpieczeństwem jednak wkrótce potem zmarł na gruźlicę, pozostawiając jako następcę siedemnastoletniego Filipa, syna Demetriusza II.[15]

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • R. Malcolm Errington: Historia świata hellenistycznego. 323-30 p.n.e.. Kraków: 2010. ISBN 978-83-233-2834-6.


Poprzednik
Demetriusz II
Vergina sun.svg Król Macedonii i Epiru
229 p.n.e.-221 p.n.e.
Vergina sun.svg Następca
Filip V