Korynt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Korynt
Κόρινθος
Świątynia Apollina w Koryncie
Świątynia Apollina w Koryncie
Państwo  Grecja
Region Peloponez
Nomos Koryntia
Gmina Korynt
Burmistrz Aleksandros Pnewmatikos
Powierzchnia 102,2 km²
Wysokość 0-10 m n.p.m.
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

58 555
358 os./km²
Nr kierunkowy 27410
Kod pocztowy 20100
Tablice rejestracyjne KP
Położenie na mapie Grecji
Mapa lokalizacyjna Grecji
Korynt
Korynt
Ziemia 37°56′N 22°56′E/37,933333 22,933333
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Korynt (nowogr.: Κόρινθος, Korinthos; łac.: Corinthus) – miasto portowe w środkowej Grecji, na półwyspie Peloponez, na Przesmyku Korynckim, stolica nomosu Koryntia i demosu Korynt. Liczba mieszkańców: 36 555 (2001). Ponadto od strony północnej Korynt graniczy z dużym kurortem Lutraki, liczącym ok. 16 520 stałych mieszkańców[1], przygotowanym na przyjęcie kilkakrotnie większej liczby odwiedzających i stanowiącym zaplecze rekreacyjne także dla samego Koryntu[2]. Współczesny Korynt oddalony jest o kilka kilometrów od starożytnych ruin miasta – znajdują się one we wsi Stary Korynt, u stóp góry – twierdzy.

Demos Korynt

Na terenie odkrywek archeologicznych leżą m.in. pozostałości doryckiej świątyni Apollina, wzniesionej ok. 540 r. p.n.e.[3] Nad ruinami stromo, wysoko wznosi się niedostępnie ufortyfikowany Akrokorynt (gr. Akrokorinthos), na którym istniała w starożytności słynna na cały świat grecki świątynia Afrodyty, znana jako miejsce sakralnej prostytucji. Świątynia nie przetrwała do naszych czasów – na Akrokoryncie znajdują się na ogół dobrze zachowane obwarowania późniejszej, średniowiecznej twierdzy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Historyczne lokalizacje Koryntu

Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą z V tysiąclecia p.n.e. W starożytności Korynt był ważną grecką polis dorycką. Rządzona wówczas była przez monarchów z rodu Heraklidów. W roku 747 p.n.e. doszło do arystokratycznego zamachu stanu, gdzie główną rolę odegrał ród Bakchiadów. Instytucję króla jako głowy polis zastąpiono Prytanem, który był wybierany na rok. Sytuację szybko zdominowali Bakchiadzi, zdobywając szybko władzę absolutną. Opozycja została wygnana.

Około roku 657 p.n.e. doszło do zamachu stanu przeciwko despotycznej Bakchiadów oraz przegranej wojnie morskiej z Kerkyrą (nie mylić z wojną z roku 435 p.n.e.). Władzę przejął Kypselos. który ogłosił się tyranem. Pod jego rządami, oraz jego następcy Periandra, zaczął się złoty wiek w historii Koryntu. Miasto było wówczas wielkim regionalnym ośrodkiem handlu i produkcji przedmiotów z brązu oraz ceramiki. O ile ojciec był dość życzliwym i opiekuńczym autokrator, to jego syn był bardziej krwawy i okrutny, jednak nadal prowadził skuteczną politykę gospodarczą, kulturową oraz międzynarodową.

W okresie klasycznym w Koryncie istniała wielka świątynia Afrodyty, a miasto stanowiło centrum 'prostytucji świątynnej', zatrudniając najwięcej hetairas[4]. Herodot wspomina, że korynccy najemnicy byli najlepszymi ale i najdroższymi wojownikami. Horacy o Koryncie napisał "non licet omnibus adire Corinthum", co oznacza "nie każdemu jest dane odwiedzić Korynt". Związane to było z wysokimi kosztami usług w tym mieście. W wyniku większego wzrostu liczby ludności niż wzrostu produkcji rolnej Korynt sukcesywnie prowadził politykę osadniczą. Do najważniejszych kolonii należały Kerkyra, Potidaja i Syrakuzy, które zaopatrywały metropolię w żywność. Wojna Koryntu z Korkyrą spowodowana była chęcią zwiększenia swoich wpływów we współdzielonych koloniach.

Od 580 p.n.e. zaczynają się odbywać co dwa lata igrzyska istmijskie. W polityce zagranicznej Korynt rywalizował z Atenami o przewodnictwo w jednoczeniu Hellady, rozwoju filozofii oraz kultury zaś z Tebami na płaszczyźnie gospodarczej. W Wojnie Peloponeskiej polis stanęło po stronie Sparty. Korynt powoli tracił na znaczeniu politycznym, aby je odzyskać weszło w sojusz antyspartański w Wojnie korynckiej. W trakcie jej doszło do wojny domowej w tym polis, po czym miasto zajęła armia Argos.

Było to pierwsze miasto akceptujące hegemonię Filipa Macedońskiego. Mediacje między Macedończykami a Hellenami doprowadziły do powstania Związku Korynckiego. Po wojnach Aleksandra Wielkiego miasto było kilkukrotnie najechane przez różnych hellenistycznych władców (np. 308 p.n.e. zostało zajęte przez Ptolemeusza I). Pomimo wielu zniszczeń Korynt nadal był dobrze rozwiniętym centrum kultury i gospodarki. Macedońską hegemonię zrzucono dopiero za pomocą rzymskich mieczy w 197 p.n.e..

W roku 146 p.n.e. Korynt został zburzony przez Rzymian. Odbudowany przez Cezara i Augusta w 46 p.n.e. Stał się stolicą rzymskiej kolonii (Colonia laus Iulia Corinthiensis), a potem prowincji Achai. Korynt stał się kosmopolitycznym centrum rozrywki dla rzymskich elit.

W czasach bizantyjskich miasto zostało dwukrotnie nawiedzone przez duże trzęsienia ziemi (375 oraz 551). Zostało splądrowane podczas inwazji Alaryka na Grecję w latach 395396 oraz przez Rogera II w 1147. Za czasów Justyniana zbudowano nową linię murów obronnych, przegradzających przesmyk w jego najwęższym miejscu [5], które nazwano Examilion (sześć mil – exa to sześć w grece). Mianowane jako stolica temy Hellas.

Po IV krucjacie miasto znalazło się pod kontrolą Księstwa Aten, a później odbite przez Despotat Morei. Później Korynt znajdował się w rękach Wenecjan i Turków osmańskich. W latach 18811893 w poprzek Przesmyku Korynckiego przekopano Kanał Koryncki.

Św. Paweł z Tarsu[edytuj | edytuj kod]

Św. Paweł podczas swych podróży misyjnych do Grecji i Azji Mniejszej, w Koryncie był dwukrotnie:

Znane są jego: 1. List do Koryntian (ok. 56/57, Efez) oraz 2. List do Koryntian (koniec 57, Macedonia).

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Dane ze źródeł lokalnych.
  2. Patrz: City of Loutraki.
  3. Encyklopedia Sztuki Starożytnej, Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, Warszawa 1974, s. 263.
  4. L.Schumacher, Niewolnictwo antyczne, Wydawnictwo Poznańskie 2005, s. 219.
  5. porównaj z mapą:mur Examilion, przecinający przesmyk, w znacznej części, acz niepełnej wysokości, zachowany do dziś.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • J. Bonarek, T. Czekalski, S. Sprawski, S. Turlej, Historia Grecji, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2005, ISBN 83-08-03816-6.
  • Kronika Chrześcijaństwa, praca zbiorowa, Świat Książki, Warszawa 1998, ISBN 83-7227-066-X.