Arnika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arnika
Morfologia (arnika górska)
Morfologia (arnika górska)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd astrowce
Rodzina astrowate
Podrodzina Asteroideae
Rodzaj arnika
Nazwa systematyczna
Arnica L.
Sp. Pl. 884. 1 Mai 1753
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Arnica longifolia
Nasiona arniki

Arnika (Arnica L.) – rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych. Należy do niego około 30 gatunków roślin[2]. Przedstawiciele tego rodzaju występują głównie na terenie Ameryki Północnej, tylko dwa gatunki pochodzą z Eurazji (A. montana, A. angustifolia)[2]. We florze Polski występuje tylko jeden gatunek. Gatunkiem typowym jest Arnica montana L.[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny jednoroczne i byliny. Kwiaty żółte, zebrane w koszyczki. Zazwyczaj mają głęboki system korzeniowy, liście pojedyncze, wydłużone i przeważnie owłosione. Ulistnienie naprzeciwległe. Nasiona z puchem kielichowym, rozsiewane przez wiatr.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Synonimy taksonom.[3]

Arnica Boehmer in C. G. Ludwig, Gerbera Boehmer

Pozycja systematyczna według APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Arnica należy do plemienia Madieae, podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].

Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj arnika (Arnica L.)[6].

Gatunki flory Polski[7]
Inne gatunki 
  • Arnica acaulis (Walt.) B.S.P.
  • Arnica alpina (L.) Olin (syn.Arnica angustifolia subsp. alpina)
  • Arnica amplexicaulis Nutt. (syn. Arnica lanceolata subsp. amplexicaulis)
  • Arnica angustifolia Vahl
  • Arnica cernua T.J. Howell
  • Arnica chamissonis Less. – arnika Chamissa[8], arnika łąkowa[9]
  • Arnica cordifolia Hook.
  • Arnica dealbata Baldwin
  • Arnica discoidea Benth.
  • Arnica X diversifolia Greene
  • Arnica frigida C.A. Mey. ex Iljin (syn. Arnica griscomii subsp. frigida)
  • Arnica fulgens Pursh
  • Arnica x gracilis Rydb.
  • Arnica griscomii Fernald
  • Arnica lanceolata Nutt.
  • Arnica latifolia Bong.
  • Arnica lessingii (Torr. & Gray) Greene
  • Arnica lonchophylla Greene
  • Arnica longifolia D.C. Eat.
  • Arnica louiseana Farr
  • Arnica mallotopus
  • Arnica mollis Hook.
  • Arnica nevadensis Gray
  • Arnica ovata Greene
  • Arnica parryi Gray
  • Arnica rydbergii Greene
  • Arnica sachalinensis (Regel) A. Gray – arnika sachalińska[8]
  • Arnica sororia Greene
  • Arnica spathulata Greene
  • Arnica unalaschcensis Less.
  • Arnica venosa Hall
  • Arnica viscosa Gray

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Roślina lecznicza
Niektóre gatunki mają własności lecznicze. Surowcem zielarskim są np. kwiatostany arniki górskiej. Stosowane zewnętrznie w stanach zapalnych lub wewnętrznie przy chorobach serca. Zawiera m.in. flawonoidy, olejek eteryczny i triterpeny. Równie wartościowego surowca dostarcza arnika Chamissa[9].
Roślina ozdobna
Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne, w tym arnika górska.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

W Polsce gatunki ozdobne uprawia się rzadko, gdyż w naszym klimacie późnym latem rośliny często ulegają gniciu z powodu nadmiernej wilgotności[2].

Arniki wymagają stanowiska w pełnym słońcu oraz wilgotnej, żyznej i przepuszczalnej gleby. Rozmnaża się je przez podział lub z nasion.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
  3. 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-21].
  4. Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington. 
  5. B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
  6. Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Arnica (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
  7. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
  8. 8,0 8,1 Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
  9. 9,0 9,1 Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski: Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 40-41. ISBN 83-214-1305-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]