Arnika
| Arnika | |
|---|---|
 Morfologia (arnika górska)
|
|
| Systematyka[1] | |
| Domena | eukarionty |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | Euphyllophyta |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | astrowe |
| Rząd | astrowce |
| Rodzina | astrowate |
| Podrodzina | Asteroideae |
| Rodzaj | arnika |
| Nazwa systematyczna | |
| Arnica L. Sp. Pl. 884. 1 Mai 1753 |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Arnika (Arnica L.) – rodzaj roślin należących do rodziny astrowatych. Należy do niego około 30 gatunków roślin[2]. Przedstawiciele tego rodzaju występują głównie na terenie Ameryki Północnej, tylko dwa gatunki pochodzą z Eurazji (A. montana, A. angustifolia)[2]. W florze Polski występuje tylko jeden gatunek. Gatunkiem typowym jest Arnica montana L.[3].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
Rośliny jednoroczne i byliny. Kwiaty żółte, zebrane w koszyczki. Zazwyczaj mają głęboki system korzeniowy, liście pojedyncze, wydłużone i przeważnie owłosione. Ulistnienie naprzeciwległe. Nasiona z puchem kielichowym, rozsiewane przez wiatr.
Systematyka [edytuj]
Arnica Boehmer in C. G. Ludwig, Gerbera Boehmer
- Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)
Angiosperm Phylogeny Website adoptuje podział na podrodziny astrowatych (Asteraceae) opracowany przez Panero i Funka w 2002[4], z późniejszymi uzupełnieniami[5]. Zgodnie z tym ujęciem rodzaj Arnica należy do plemienia Madieae, podrodziny Asteroideae (Juss.) Chev. W systemie APG III astrowate są jedną z kilkunastu rodzin rzędu astrowców (Asterales), wchodzącego w skład kladu astrowych w obrębie dwuliściennych właściwych[1].
- Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa astrowe (Asteridae Takht.), nadrząd astropodobne (Asteranae Takht.), rząd astrowce (Asterales Lindl), rodzina astrowate (Asteraceae Dumort.), rodzaj arnika (Arnica L.)[6].
- Gatunki flory Polski[7]
- arnika górska, kupalnik górski (Arnica montana L.)
- Inne gatunki
- Arnica acaulis (Walt.) B.S.P.
- Arnica alpina (L.) Olin (syn.Arnica angustifolia subsp. alpina)
- Arnica amplexicaulis Nutt. (syn. Arnica lanceolata subsp. amplexicaulis)
- Arnica angustifolia Vahl
- Arnica cernua T.J. Howell
- Arnica chamissonis Less. – arnika Chamissa[8], łąkowa
- Arnica cordifolia Hook.
- Arnica dealbata Baldwin
- Arnica discoidea Benth.
- Arnica X diversifolia Greene
- Arnica frigida C.A. Mey. ex Iljin (syn. Arnica griscomii subsp. frigida)
- Arnica fulgens Pursh
- Arnica x gracilis Rydb.
- Arnica griscomii Fernald
- Arnica lanceolata Nutt.
- Arnica latifolia Bong.
- Arnica lessingii (Torr. & Gray) Greene
- Arnica lonchophylla Greene
- Arnica longifolia D.C. Eat.
- Arnica louiseana Farr
- Arnica mallotopus
- Arnica mollis Hook.
- Arnica nevadensis Gray
- Arnica ovata Greene
- Arnica parryi Gray
- Arnica rydbergii Greene
- Arnica sachalinensis (Regel) A. Gray – arnika sachalińska[8]
- Arnica sororia Greene
- Arnica spathulata Greene
- Arnica unalaschcensis Less.
- Arnica venosa Hall
- Arnica viscosa Gray
Zastosowanie [edytuj]
Niektóre gatunki mają własności lecznicze. Niektóre są uprawiane jako rośliny ozdobne, jednak w Polsce rzadko, gdyż w naszym klimacie późnym latem często ulegają gniciu z powodu nadmiernej wilgotności[2]. Wymagają stanowiska w pełnym słońcu oraz wilgotnej, żyznej i przepuszczalnej gleby. Rozmnaża się je przez podział lub z nasion.
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
- ↑ 2,0 2,1 2,2 Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
- ↑ 3,0 3,1 Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-01-21].
- ↑ Panero J.L., Funk V.A.. Toward a phylogenetic subfamilial classification for the Compositae (Asteraceae). „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 115 (4), s. 909–922, 2002. Biological Society of Washington.
- ↑ B. Baldwin, J. M. Bonifacino, T. Eriksson, V. A. Funk, C.A. Mannheimer, B. Nordenstam, N. Roque, I. Ventosa: Compositeae classification (ang.). Smithsonian National Museum of Natural History. [dostęp 2010-05-24].
- ↑ Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Arnica (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-01-21].
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Vascular Plants of Poland - A Checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 1995. ISBN 83-85444-38-6.
- ↑ 8,0 8,1 Ludmiła (red.) Karpowiczowa: Słownik nazw roślin obcego pochodzenia łacińsko-polski i polsko-łaciński. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1973.
