Automatyczny Statek Transportowy

ATV na grafice

ATV-1 Jules Verne

Wewnątrz ATV-1

Automatyczny Statek Transferowy (ang. Automated Transfer Vehicle, ATV) – typ kosmicznego statku transportowego zaprojektowanego i budowanego przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA), mającego zaopatrywać Międzynarodową Stację Kosmiczną (ISS) w paliwo, wodę, powietrze i materiały do eksperymentów. Dodatkowo, ATV może podnieść orbitę stacji, przywracając jej właściwą pozycję utraconą przez działanie szczątkowej atmosfery. Jest to pojazd bezzałogowy wynoszony rakietą Ariane 5 z kosmodromu Kourou. Po trzech dniach lotu (w przypadku pierwszej misji po trzech tygodniach lotu) statek powinien automatycznie zadokować do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej (do modułu Zwiezda).

ATV został zaprojektowany jako zamiennik dla statku Progress, posiada jednak trzykrotnie większą ładownię niż swój rosyjski odpowiednik. Podobnie jak Progress, może służyć jako magazyn odpadów i pozwala na ich późniejsze usunięcie. Umożliwia także dostęp do dostarczonych towarów bez potrzeby zakładania skafandra.

Pierwszy egzemplarz, nazwany Jules Verne, wystartował 9 marca 2008 i przycumował do stacji 3 kwietnia odcumował od niej 5 września, a 29 września 2008 planowo spłonął wchodząc w ziemską atmosferę.

Zaplanowano 7 lotów statków. Ostatni statek ATV ma wziąć udział w deorbitacji ISS.

Dane techniczne

• Długość:

9,794 mm (mechanizm dokujący złożony)

10,269 mm (mechanizm dokujący rozłożony)

• Średnica:

4,480 mm (panele słoneczne złożone)

22,281 mm (panele słoneczne rozłożone)

• Masa:

pusty : 10,470 kg

paliwo : 2,613 kg

masa całkowita : 13,083 kg

masa ładunku 7,500 kg

maksymalny ciężar startowy :20,750 kg

maksymalna masa odpadów : 6,300 kg

• System napędowy:

silniki główne : 4x490 N

silniki kontroli położenia : 28x 290 N

• Paliwo : Monometylohydrazyna
• Utleniacz : Tetratlenek diazotu
• Energia generowana przez ogniwa słoneczne: 3,800 W (po 6 miesiącach na orbicie)
• Główny producent: EADS Space Transportation

Możliwości transportowe

Każdy ATV ma masę 20 ton podczas startu i przewozi 9 ton ładunku w zależności od potrzeb ISS. Statek może przewozić ładunki w różnej konfiguracji, jednak nie więcej niż 7667kg na raz. Maksymalna pojemność poszczególnych ładunków:

• 5500 kg "suchych" towarów (jedzenie, ubrania, doświadczenia etc.)
• 4700 kg paliwa dla podniesienia orbity stacji
• 860 kg paliwa do systemu napędowego stacji
• 840 kg wody pitnej
• 100 kg gazów(powietrza, tlenu lub azotu)

Plan startów

Oznaczenie	Nazwa	Data startu	Dokowanie	Deorbitacja
ATV-1	Jules Verne	9.03.2008	3.04.2008	29.09.2008
ATV-2	Johannes Kepler	16.02.2011	24.02.2011	21.06.2011
ATV-3	Edoardo Amaldi	9.03.2012 (planowany)	19.03.2012 (planowane)	Planowana
ATV-4	Albert Einstein	2012 (planowany)	Planowane	Planowana
ATV-5	Georges Lemaître	2014 (planowany)	Planowane	Planowana
ATV-6		Planowany	Planowane	Planowana
ATV-7		Planowany	Planowane	Planowana

Ewolucja ATV

Europejska Agencja Kosmiczna przeprowadziła w 2004 roku badania nad możliwościami przyszłych zastosowań ATV. Powstało kilka scenariuszy przedstawiających możliwe drogi rozwoju.

Towarowa kapsuła powrotna

Scenariusz zakłada zastąpienie modułu towarowego, kapsułą powrotną dzięki której będzie można przywozić setki kg eksperymentów i doświadczeń po wycofaniu z użycia amerykańskich promów kosmicznych w 2010. ESA posiada technologie i doświadczenie potrzebne do takiej misji. W 1998 agencja przeprowadziła demonstrację technologii powrotnej wysyłając w kosmos mały statek ARD(Atmospheric Reentry Demonstrator) i pomyślnie sprowadzając go na ziemię. Była to pierwsza kompletna misja ESA.

Załogowa kapsuła powrotna

Drugi scenariusz zakłada przekształcenie modułu towarowego w kapsułę zdolną przewieźć astronautów na stację i z stacji na ziemię. Jednak ten scenariusz wymaga poważnych modyfikacji ATV.

Statek logistyczny

Trzeci scenariusz zakłada zastąpienie modułu towarowego niehermetyzowaną kapsułą którą można by rozładowywać na zewnątrz stacji przy pomocy spacerów kosmicznych lub dźwigów.

Inne scenariusze zakładają m.in.:

• małą kapsułę powrotną w module serwisowym zdolną do przywiezienia na ziemie ok 150kg ładunku,
• laboratorium które pozwalałoby na przeprowadzanie badań w środowisku o większym poziomie mikrograwitacji niż ISS,
• poprzez wyposażenie ATV w porty dokujące jeden z przodu drugi z tyłu można by stworzyć mini stację kosmiczną łącząc dowolną ilość statków,
• przekształcenie statku w kosmiczny prom zdolny przewozić ładunki na Księżyc lub na Marsa.

Zobacz też

• H-II Transfer Vehicle

Linki zewnętrzne

• ESA's description of the ATV
• Alenio Spazio to build 6 ATVs
• ATV Integrated Cargo Carrier
• ATV spacecraft subassembly
• ESA: ATV Evolution Scenarios
• "Jules Verne" wystartował ...