Bartłomiej Scultetus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Bartłomiej Scultetus (inne formy nazwiska: Barthel Schulz wzgl. Scholzur, Bartholomäus Scultetus, Bartholomeo Sculteto ur. 14 maja 1540, zm. 21 czerwca 1614) – kartograf, matematyk, astronom, burmistrz Görlitz (Zgorzelec). Batłomiej wychował się w Zgorzelcu, dokładnie w Kruczym Folwarku (dzisiejszy dom pomocy społecznej), był synem Marcina Schulza i Urszuli z domu Eichler.

Nauka[edytuj | edytuj kod]

Scultetus ukończył szkołę miejską i w 1557 roku przeniósł się na uniwersytet w Wittenberdze, aby po dwóch latach udać się do Lipska. W czasie studiów poznał takie osobistości, jak: Filip Melanchton, Kacper Peucerus, czy Jan Hommilius. Po śmierci ostatniego Bartłomiej powrócił do Wittenbergii, gdzie zdobył tytuł magistra, co pozwoliło mu podjąć pracę na uniwersytecie w Lipsku. Jednym z jego uczniów był duński astronom Tycho Brahe.

Powrót do Zgorzelca[edytuj | edytuj kod]

Mapa Łużyc i Marchii Miśnieńskiej wykonanej przez Bartłomieja Scultetusa

W 1567 roku Sculcetus przybył do Zgorzelca i został nauczycielem arytmetyki w Gymnasium Augustum. Niestety ilość obowiązków zmusiła uczonego do porzucenia zawodu, a on zdecydował się na pełnienie funkcji: radnego (1576), sędziego miejskiego (1589) i burmistrza (1592). Rzetelność i solidność pracy w służbie miastu sprawiła, że Bartłomiej cieszył się uznaniem wśród społeczności Zgorzelca, ale prawdziwą sławę przyniosły mu dokonania w dziedzinie kartografii. W 1593 roku została opublikowana mapa Górnych Łużyc, którą Scultetus wykonał na zlecenie stanów górnołużyckich. Warto zaznaczyć, że kolejna, obejmująca wymienione tereny ukazała się dopiero w 1732 roku. Natomiast pierwszą w dorobku zgorzelczanina była mapa (drzeworytowa), która została wykonana na prośbę elektora saskiego Augusta Wettyna i obejmowała tereny Miśni i Łużyc.

Burmistrz Zgorzelca wiele cennego czasu poświęcał astronomii, a uwagi dotyczące tej dziedziny wymieniał z samym Janem Keplerem i swoim uczniem Tycho Brahe. Z okazji zamiłowania do tej dziedziny nauki zamontował w jednej z baszt zgorzeleckich lunetę, dzięki której mógł badać gwiazdy. Scultetus znany jest również z wprowadzenia na tereny margrabstwa górnołużyckiego kalendarza gregoriańskiego, konstruowania zegarów słonecznych, układania horoskopów dla dzieci pochodzących z zamożnych rodzin, czy działalności dziejopisarskiej. Bartłomiej był powszechnie ceniony, o czym świadczą wizyty różnych osobistości w domu uczonego. Jan Kepler odwiedził go na przełomie kwietnia i maja 1607 roku, cesarz Rudolf II 16 maja 1557 roku, a w lipcu 1583 roku znany jezuita Antonio Possevino.

Bartłomiej Scultetus zmarł 21 czerwca 1614 roku. W pogrzebie uczestniczyło 900 zgorzeleckich mieszczan, którzy przyszli, aby pożegnać uczonego i burmistrza.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • W. Bena, Polskie Górne Łużyce, Wydawnictwo F.H. Agat, Zgorzelec 2003

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]