Lipsk

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Lipsk
Leipzig
Panorama Lipska
Panorama Lipska
Herb Flaga
Herb Lipska (Niemcy) Flaga Lipska (Niemcy)
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Saksonia
Data założenia VII-IX wiek
Prawa miejskie 1165
Powierzchnia 297,36 km²
Populacja (2012)
• liczba ludności
• gęstość

542.117[1]
1745 os./km²
Nr kierunkowy 0341, 034297
Kod pocztowy 04003-04358
Tablice rejestracyjne L
Plan Lipska (Niemcy)
Plan Lipska (Niemcy)
Położenie na mapie Saksonii
Mapa lokalizacyjna Saksonii
Lipsk
Lipsk
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Lipsk
Lipsk
Ziemia 51°20′N 12°22′E/51,333333 12,366667Na mapach: 51°20′N 12°22′E/51,333333 12,366667
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikisłownik Hasło Lipsk w Wikisłowniku
Strona internetowa
Portal Portal Niemcy

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii i drugi, po Berlinie, Niemiec wschodnich. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury i nauki z kilkusetletnią tradycją. Najmniej zniszczone w czasie II wojny światowej spośród wielkich metropolii niemieckich posiada najlepiej w całym kraju zachowany zespół dzielnic XIX- i XX-wiecznych.

Toponimia[edytuj | edytuj kod]

Po raz pierwszy nazwa miasta zanotowana została po łacinie w 1015 w kronice Thietmara jako „Libzi”. Później w latach 1165/70 Lipz, 1190/96 Lipz, Lipzk, 1216 Johannes miles de Lipzc, 1240 Lipzik, 1292 Lipzic, 1350 Lipzcik. Językoznawcy wywodzą nazwę bezpośrednio od słowiańskiego określenia *Li´pc (*Lipъcъ) oznaczającej drzewo liściaste lipę[2]. Niemiecka nazwa Leipzig jest zgermanizowaną formą górnołużyckiej nazwy Lipsk.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W X w. Lipsk był małą osadą słowiańską. W XII w. zbudowano tu niemiecką osadę handlową (prawa miejskie w 1165). Do XV w. miasto podlegało władcom Saksonii, następnie uzyskało status wolnego miasta cesarskiego. W 1409 w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie Niemiec. W XVII w. Lipsk ucierpiał znacznie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej, 16-19 października 1813 roku nieopodal miasta rozegrała się „Bitwa Narodów”, zakończona klęską wojsk Napoleona i śmiercią jednego z wodzów – ks. Józefa Poniatowskiego. „Bitwę Narodów” upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813.

Pod koniec ostatniej wojny miasto było bombardowane przez wojska alianckie. Szczęśliwie jednak zniszczenia były, w porównaniu z innymi miastami niemieckimi, niewielkie. Straty poniosło głównie Stare Miasto (Altstadt), które niestety zostało tylko częściowo odbudowane. Uratowały się jednak pozostałe dzielnice, dzięki czemu Lipsk ma dziś najlepiej zachowany zespół architektury z wieku XIX i początku XX wieku.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Tomasza

Na rynku znajduje się renesansowy Stary Ratusz (Altes Rathaus), wybudowany w latach 1556-1557 w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy. Obecnie w Ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum). Obok także renesansowy (odbudowany po wojnie) budynek Starej Wagi (Alte Waage) z 1555 oraz sukiennice (Gewandhaus). Także na rynku, wśród renesansowych kamieniczek znajduje się wzniesiony w tym samym stylu Dom Królewski (Königshaus). Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny barokowy gmach giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. Z poetą tym związana jest także Piwnica Auerbacha (Auerbachs Keller) w pasażu Mädler-Passage, upamiętniona w dramacie „Faust”. W późnogotyckim kościele św. Tomasza znajduje się grób Jana Sebastiana Bacha, który w latach 1723-1750 pracował tu jako kantor. Przed kościołem, w miejscu, gdzie kiedyś stała szkoła św. Tomasza, w której kompozytor ten mieszkał i tworzył aż do śmierci, stoi jego pomnik.

Drugi z kościołów znajdujących się w pobliżu rynku – kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) – to późnogotycka świątynia halowa z początku XVI w. W centrum na uwagę zasługuje też Nowy Ratusz (Neues Rathaus) – okazały budynek z wieżą o wysokości 108 m, wybudowany na początku XX w. (koniec budowy w 1905) na miejscu dawnej warowni Pleissenburg.

Poza obrębem Starego Miasta możemy podziwiać nie zniszczone wojną wielkomiejskie XIX-wieczne dzielnice, z zabudową reprezentującą przede wszystkim style historyzmu. Na szczególną uwagę zasługuje położona na zachodzie miasta dzielnica Lindenau, będąca do 1891 r. osobnym miastem.

Muzea[edytuj | edytuj kod]

  • Muzeum Bacha (Bachmuseum) przy kościele św. Tomasza – życie i twórczość Jana Sebastiana Bacha
  • Muzeum Pamięci Narodowej w „Okrągłym Narożniku” (Museum in der „Runden Ecke”) mieszczące się w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRDStasi, które dokumentuje działalność tej instytucji
  • Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum) w budynku Starego Ratusza (Altes Rathaus). W jego skład wchodzi także:
  • Pomnik Bitwy Narodów (Völkerschlachtdenkmal) muzeum poświęcone tej bitwie (FORUM 1813),
  • Muzeum Kawy (Das Museum zum Arabischen Coffe Baum)
  • Dom Schillera (Schillerhaus)
  • Muzeum Sportu (Sportmuseum) oraz
  • Archiwum Ruchu Obywatelskiego Lipsk (Archiv Bürgerbewegung Leipzig e.V)
  • Muzeum Sztuk Pięknych (Museum der bildenden Künste) z kolekcją 2700 obrazów, 750 rzeźb i ponad 55 tys. rysunków, grafik i druków, w tym z bogatą kolekcją dzieł Lucasa Cranacha Starszego

Inne atrakcje turystyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Ogród Zoologiczny jest jednym ze starszych obiektów tego typu na świecie – został założony w 1878. Na powierzchni 22,5 ha prezentowane jest tu ok. 900 gatunków zwierząt. Jedną z głównych atrakcji lipskiego ZOO jest Pongoland – kraina małp, gdzie na bardzo rozbudowanych wybiegach można obserwować m.in. orangutany i szympansy. Pongoland został ukończony w 2001 jako pierwszy etap projektu „Zoo przyszłości” (Zoo der Zukunft)[3].

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[4]:

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

Johannapark, City-Hochhaus, Neues Rathaus

Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu (m.in. fabryki Porsche i BMW), elektroniczny, chemiczny, poligraficzny i odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym.

Znajduje się tu centrum wystawienniczo-kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku – Targi Lipskie. Międzynarodowe targi książki od 1594.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Lipsk stanowi duży węzeł komunikacyjny.

Kolej[edytuj | edytuj kod]

Lipsk jest jednym z najstarszych węzłów kolejowych w Europie. W 1839 otwarto pierwszą na terytorium niemieckim stałą linię kolejową na trasie Lipsk-Drezno. W 1842 wybudowano dworzec Bawarski (Bayrischer Bahnhof) w celu obsługi ruchu kolejowego z Saksonii i do Bawarii. Dworzec został otwarty w 1844 i jest najstarszym dworcem czołowym na świecie. W latach 1902-1915 zbudowano największy dworzec czołowy w Europie – dworzec Lipsk Główny (Leipzig Hauptbahnhof)[5].

Lotnictwo[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

Osoby[edytuj | edytuj kod]

urodzone w Lipsku[edytuj | edytuj kod]

związane z miastem[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

  • Leipzig
  • Wave Gotik Treffen – największy w Europie festiwal muzyki rocka gotyckiego, metalu gotyckiego, industrialu, neofolku, darkwave, itp

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Adam Bajcar: Niemcy: przewodnik turystyczny. Tarnowskie Góry: Cobratrans, 1991, s. 150-152. ISBN 83-05-12566-1.
  • Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]