Lipsk

Lipsk
Herb Lipska (Niemcy)
Nowy Ratusz w Lipsku
Państwo	Niemcy
Kraj związkowy	Saksonia
Okręg administracyjny	Lipsk
Założono	VII-IX wiek
Prawa miejskie	1165
Powierzchnia	297,36 km²
Położenie	51°20′N 12°22′E
Ludność (31 grudnia 2009) • liczba ludności • gęstość	518 862 1745 os./km²
Nr kierunkowy	0341, 034297
Kod pocztowy	04003-04358
Tablice rejestracyjne	L
Miasta partnerskie	Addis Abeba Birmingham Bolonia Brno Frankfurt nad Menem Hanower Herclijja Houston Kijów Kraków Lyon Nankin Travnik Saloniki
Położenie na mapie Saksonii Lipsk
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło Lipsk w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta

Lipsk (niem. Leipzig; górnołuż. Lipsk; czes. Lipsko; łac. Lipsia) – miasto na prawach powiatu, najliczniejszy ośrodek Saksonii, i drugi, po Berlinie, wschodnich Niemiec. Jest stolicą okręgu administracyjnego Lipsk. Miasto należy do aglomeracji Lipsk-Halle, która liczy ok. 996 100 mieszkańców (2009).

Lipsk to duży ośrodek przemysłowy, jedno z ważniejszych centrów handlu (Targi Lipskie), ośrodek kultury i nauki z kilkusetletnią tradycją. Najmniej zniszczone w czasie II wojny światowej spośród wielkich metropolii niemieckich posiada najlepiej w całym kraju zachowany zespół dzielnic XIX- i XX-wiecznych.

Historia

Pomnik Bitwy Narodów w Lipsku

W X w. Lipsk był małą słowiańską osadą. W XII w. zbudowano tu niemiecką osadę handlową (prawa miejskie w 1165). Do XV w. miasto podlegało władcom Saksonii, następnie uzyskało status wolnego miasta cesarskiego. W 1409 w mieście otwarto uniwersytet, jeden z pierwszych na terenie Niemiec. W XVII w. Lipsk ucierpiał znacznie w wyniku działań wojny trzydziestoletniej, 16-19 października 1813 roku nieopodal miasta rozegrała się "Bitwa Narodów", zakończona klęską wojsk Napoleona i śmiercią jednego z wodzów - ks. Józefa Poniatowskiego. "Bitwę Narodów" upamiętnia monumentalny pomnik, wysokości 91 m, wzniesiony w stulecie wydarzeń z 1813.

Pod koniec ostatniej wojny miasto było bombardowane przez wojska alianckie. Szczęśliwie jednak zniszczenia były, w porównaniu z innymi miastami niemieckimi, niewielkie. Straty poniosło głównie Stare Miasto (Altstadt), które niestety zostało tylko częściowo odbudowane. Uratowały się jednak pozostałe dzielnice, dzięki czemu Lipsk ma dziś najlepiej zachowany zespół architektury z wieku XIX i początku XX wieku.

Zabytki

Kościół św. Tomasza

Na rynku znajduje się renesansowy Stary Ratusz (Altes Rathaus), wybudowany w latach 1556-1557 w ciągu zaledwie dziewięciu miesięcy. Obecnie w Ratuszu mieści się Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum). Obok także renesansowy (odbudowany po wojnie) budynek Starej Wagi (Alte Waage) z 1555 oraz sukiennice (Gewandhaus). Także na rynku, wśród renesansowych kamieniczek znajduje się wzniesiony w tym samym stylu Dom Królewski (Königshaus). Obok rynku, na placu zwanym Naschmarkt (targ łakoci) stoi XVII-wieczny barokowy gmach giełdy (Handelsbörse) oraz pomnik związanego z miastem Goethego. Z poetą tym związana jest także Piwnica Auerbacha (Auerbachs Keller) w pasażu Mädler-Passage, upamiętniona w dramacie "Faust". W późnogotyckim kościele św. Tomasza znajduje się grób Jana Sebastiana Bacha, który w latach 1723-1750 pracował tu jako kantor. Przed kościołem, w miejscu, gdzie kiedyś stała szkoła św. Tomasza, w której kompozytor ten mieszkał i tworzył aż do śmierci, stoi jego pomnik.

Drugi z kościołów znajdujących się w pobliżu rynku - kościół św. Mikołaja (Nikolaikirche) - to późnogotycka świątynia halowa z początku XVI w. W centrum na uwagę zasługuje też Nowy Ratusz (Neues Rathaus) - okazały budynek z wieżą o wysokości 108 m, wybudowany na początku XX w. (koniec budowy w 1905) na miejscu dawnej warowni Pleissenburg.

Poza obrębem Starego Miasta możemy podziwiać, nie zniszczone wojną, wielkomiejskie XIX-wieczne dzielnice z zabudową reprezentującą przede wszystkim style historyzmu. Na szczególną uwagę zasługuje położona na zachodzie miasta dzielnica Lindenau, będąca do 1891 r. osobnym miastem.

Muzea

• Muzeum Bacha (Bachmuseum) przy kościele św. Tomasza - życie i twórczość Jana Sebastiana Bacha
• Muzeum Pamięci Narodowej w "Okrągłym Narożniku" (Museum in der "Runden Ecke") mieszczące się w niegdysiejszej siedzibie służb specjalnych NRD - Stasi, które dokumentuje działalność tej instytucji
• Muzeum Historii Miasta (Stadtgeschichtliches Museum) w budynku Starego Ratusza (Altes Rathaus). W jego skład wchodzi także:
• Pomnik Bitwy Narodów (Völkerschlachtdenkmal) muzeum poświęcone tej bitwie (FORUM 1813),
• Muzeum Kawy (Das Museum zum Arabischen Coffe Baum)
• Dom Schillera (Schillerhaus)
• Muzeum Sportu (Sportmuseum) oraz
• Archiwum Ruchu Obywatelskiego Lipsk (Archiv Bürgerbewegung Leipzig e.V)
• Muzeum Sztuk Pięknych (Museum der bildenden Künste) z kolekcją 2700 obrazów, 750 rzeźb i ponad 55 tys. rysunków, grafik i druków, w tym z bogatą kolekcją dzieł Lucasa Cranacha Starszego

Inne atrakcje turystyczne

• Ogród Zoologiczny jest jednym ze starszych obiektów tego typu na świecie - został założony w 1878. Na powierzchni 22,5 ha prezentowane jest tu ok. 900 gatunków zwierząt. Jedną z głównych atrakcji lipskiego ZOO jest Pongoland - kraina małp, gdzie na bardzo rozbudowanych wybiegach można obserwować m.in. orangutany i szympansy. Pongoland został ukończony w 2001 jako pierwszy etap projektu "Zoo przyszłości" (Zoo der Zukunft).

Gospodarka

Johannapark

Ważny ośrodek przemysłu: maszynowego, środków transportu (m.in. fabryki Porsche i BMW), elektroniczny, chemiczny, poligraficzny i odzieżowy. Lipsk też jest dużym ośrodkiem handlowym.

Znajduje się tu centrum wystawienniczo-kongresowe. Ważny ośrodek handlu międzynarodowego, od XV wieku - Targi Lipskie. Międzynarodowe targi książki od 1594.

Transport

Lipsk stanowi duży węzeł komunikacyjny.

Kolej

Lipsk jest jednym z najstarszych węzłów kolejowych w Europie. W 1839 otwarto pierwszą na terytorium Prus stałą linię kolejową na trasie Lipsk-Drezno. W 1842 wybudowano dworzec Bawarski (Bayrischer Bahnhof) w celu obsługi ruchu kolejowego z Saksonii i do Bawarii. Dworzec został otwarty w 1844 i jest najstarszym dworcem czołowym na świecie (obecnie dworzec ten jest w przebudowie). W latach 1902-1915 zbudowano największy dworzec czołowy w Europie - dworzec Lipsk Główny (Leipzig Hauptbahnhof).

Lotnictwo

• Port lotniczy Lipsk/Halle w Schkeuditz
• Port lotniczy Lipsk-Altenburg

Sport

• Handball-Club Leipzig - klub piłki ręcznej kobiet
• Leipziger BC 1893 - klub piłkarski
• Lokomotive Leipzig - klub piłkarski (dawniej VfB Lipsk)
• FC Sachsen Leipzig - klub piłkarski
• RB Leipzig - klub piłkarski
• Red Bull Arena - stadion piłkarski, arena Mistrzostw Świata 2006

Osoby

urodzone w Lipsku

• Paul Kalkbrenner - muzyk , twórca muzyki elektrtonicznej
• Till Lindemann - niemiecki muzyk, wokalista zespołu Rammstein
• Hans Hartung – niemiecko-francuski malarz i grafik współczesny
• Krzysztof Hegendorfer – teolog luterański, humanista
• Bill Kaulitz - niemiecki muzyk, wokalista zespołu Tokio Hotel
• Tom Kaulitz – niemiecki muzyk, gitarzysta zespołu Tokio Hotel
• Gottfried Wilhelm Leibniz – niemiecki filozof, matematyk, prawnik, inżynier–mechanik, fizyk i dyplomata
• Neo Rauch – malarz
• Walter Ulbricht - działacz komunistyczny, współzałożyciel Związku Spartakusa, inicjator powstania NRD, czołowy polityk niemieckiej partii komunistycznej, przewodniczący rady państwa.
• Richard Wagner – kompozytor

związane z miastem

• Johann Sebastian Bach - kompozytor, w latach 1723-50 był kantorem w kościele św. Tomasza
• August Bebel – jeden z założycieli niemieckiej socjaldemokracji
• Otto Ludwig Hölder - matematyk
• Till Lindemann – solista i autor tekstów Rammstein
• Felix Mendelssohn-Bartholdy – kompozytor, był dyrektorem orkiestry w tutejszym domu cechowym (Gewandhausorchester)
• Frank Rost – bramkarz
• Friedrich Schiller – poeta, przebywał w Lipsku latem 1785, tu napisał Odę do radości

Zobacz też

• Leipzig
• Wave Gotik Treffen - największy w Europie festiwal muzyki rocku gotyckiego, metalu gotyckiego, industrialu, neofolku, darkwave, itp

Linki zewnętrzne

• interaktywne panoramy miasta
• galeria zdjęć

Bibliografia

1. Adam Bajcar: Niemcy: przewodnik turystyczny. Tarnowskie Góry: Cobratrans, 1991, s. 150-152. ISBN 83-05-12566-1. 
2. Statistisches Landesamt des Freistaates Sachsen, Kamenz, 2009