Bitwa pod Kliszowem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 50°37′20″N 20°32′55″E/50,622222 20,548611

Bitwa pod Kliszowem
III wojna północna
Battle of Kliszow 1702.JPG
Bitwa pod Kliszowem
Czas 8 lipca 1702 (kalendarz juliański)
9 lipca 1702 (kalendarz szwedzki)
19 lipca 1702 (kalendarz gregoriański)
Miejsce Kliszów
Terytorium na południe od Kielc
Wynik wygrana Szwedów
Strony konfliktu
 Szwecja  Elektorat Saksonii
 I Rzeczpospolita
Dowódcy
Carl XII of Sweden.jpg

Karol XII

August II the Strong by Marcello Bacciarelli.PNG

Coat of Arms of Wettin kings of Poland.svg August II Mocny

Hieronim Augustyn Lubomirski 111.PNG

Szreniawa RGB kolor.jpg Hieronim Augustyn Lubomirski

Siły
12 000 16 000 Sasów
6 500 Polaków
Straty
1 000 zabitych
900 rannych
2 000 zabitych
700 rannych
1 000 jeńców (z czego 80 Polaków)
Multimedia w Wikimedia Commons Multimedia w Wikimedia Commons
III wojna północna

NarwaDźwinaTryszkiDruskennikiWilnoKliszówPiotrkówPułtuskToruńChybicePoniecGemauerthofWarszawaWschowaKaliszHołowczynSmoleńskLeśnaKoniecpolLachowcePołtawaHelsingborgKøgeGadebuschStorkyroHankoStralsundDynekilenPoznańOzyliaStäketGranhamn

Bitwa pod Kliszowem – starcie zbrojne, które miało miejsce 19 lipca 1702 roku, w czasie III wojny północnej i zostało stoczone przez armię szwedzką króla Karola XII i wojska saskie Augusta II oraz wojska polskie pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Hieronima Augustyna Lubomirskiego.

Podczas bitwy miały miejsce dwie nieudane szarże husarii. Przyjmuje się, że było to ostatnie wykorzystanie tej formacji w konflikcie zbrojnym[1].

Bezpośrednia przyczyna starcia[edytuj | edytuj kod]

23 maja 1702 roku do Warszawy, opuszczonej przez króla polskiego Augusta II wkroczyły wojska szwedzkie pod dowództwem Karola XII. Król szwedzki zażądał detronizacji Augusta II. Wobec przeciągających się negocjacji, nie dających widoków na rozstrzygnięcie na drodze dyplomatycznej, król szwedzki zdecydował się na rozstrzygnięcie militarne. W tym celu wydał rozkazy wymarszu w kierunku Krakowa, gdzie przebywał August II wraz ze swoim wojskiem, składającym się głównie z kontyngentów saskich.

Wśród sił szwedzkich znalazły się m.in. pułki piechoty tj.: Kalmar regemente, Kronobergs regemente i Västmanlands regemente.

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

Augustowi II udało się zebrać pod Kliszowem około 16 tys. Sasów i 6 500 żołnierzy koronnych pod dowództwem hetmana wielkiego koronnego Hieronima Lubomirskiego. 19 lipca około godziny 11.00 rozpoczęła się bitwa. Szwedzi uderzyli na prawe skrzydło Sasów, na styku z chorągwiami polskimi. O godzinie 13.00 do ataku ruszyła kawaleria saska pod dowództwem gen. Jakuba Henryka Flemminga. Po przełamaniu obrony kawalerii szwedzkiej atak jazdy saskiej załamał się w starciu z piechotą wroga.

Po odparciu tego ataku Karol XII rzucił do ataku 2 000 kawalerii. Szarża nie powiodła się, gdyż prowadzący ją książę Fryderyk IV Holstein-Gottorp został ciężko ranny w wyniku salwy nielicznej artylerii polskiej, dowodzonej przez Marcina Kątskiego. Około 13.30 hetman Lubomirski przystąpił do formowania kolumny uderzeniowej wojsk polskich. Do uderzenia wyznaczono cztery chorągwie husarskie i 6 pancernych, łącznie około 570–580 żołnierzy, a więc około 12% sił polskich. Chorągwie uszykowano w dwie linie: w pierwszej husarskie, w drugiej pancerne. Szerokość frontu wynosiła około 300 metrów.

Polska husaria z łatwością rozbiła kawalerię szwedzką. Nie udało się jej jednak rozbić piechoty wroga. Aby to osiągnąć, hetman powinien wesprzeć atakujących resztą polskich chorągwi; zamiast tego nakazał wycofania polskich chorągwi z walki, co było jego osobistą zemstą na królu Auguście II. Ośmieleni wycofaniem się z walki Polaków Szwedzi uderzyli na kawalerię Flemminga. Pierwszy atak został odparty. Drugi wsparty piechotą był już bardziej udany. Szala zwycięstwa przechyliła się na stronę Szwedów. Sasi podjęli jeszcze jedną rozpaczliwą próbę kontrnatarcia, które jednak nie powiodło się.

Około 16.30, przy dźwiękach muzyki wojskowej, zwycięski Karol XII wjechał do obozu saskiego. Bitwa była zakończona. Straty armii saskiej wynosiły około 2 000 zabitych, 700 rannych i blisko 1 000 wziętych do niewoli. Chorągwie polskie straciły około 80 poległych. Straty Szwedów wynosiły około 1 000 zabitych i 900 rannych.

Przypisy

  1. Waldemar Kowalski: 310. rocznica bitwy pod Kliszowem, ostatniej z udziałem husarii. wyborcza.pl, 2012-07-19. [dostęp 2012-07-19].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]