Bitwa pod Navarino (1827)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Bitwa pod Navarino
Wojna o niepodległość Grecji
Naval Battle of Navarino by Garneray.jpg
Bitwa morska w Zatoce Navarino, mal. Garneray
Czas 20 października 1827
Miejsce północno-zachodnie wybrzeże Peloponezu, w Grecji
Wynik zwycięstwo floty sprzymierzonych
Strony konfliktu
Wielka Brytania Wielka Brytania
Królestwo Francji (987-1791) Królestwo Francji
Rosja Imperium Rosyjskie

Imperium osmańskie Imp.Osmańskie
Dowódcy
Edward Codrington
(Royal Navy)
Henri de Rigny
(Marine Royale)
Lodewijk Heyden
(Русский Императорский Флот)
Ibrahim Pasza
Amir Tahir Pasza
Siły
10 okrętów liniowych
10 fregat
4 brygi
2 szkunery
3 okręty liniowe
17 fregat
30 korwet
28 brygów
5 szkunerów
5-6 branderów
Straty
181 zabitych
480 rannych
4109 zabitych i rannych
miejsce historycznej bitwy - obecnie

Bitwa pod Navarino – bitwa stoczona 20 października 1827 w czasie wojny o niepodległość Grecji, pomiędzy flotą turecko-egipską a francusko-brytyjsko-rosyjską.

Tło bitwy[edytuj | edytuj kod]

Od sześciu lat trwała wojna o niepodległość Grecji, znajdującej się pod panowaniem tureckim. Francja, Wielka Brytania i Rosja pod presją opinii publicznej jak i kierowane obawą o los własnych interesów handlowych, wystąpiły do sułtana o wykonanie Konwencji Londyńskiej 1827 nadającego Grecji autonomię, co spotkało się z odmową ze strony Wysokiej Porty. W związku z tym główne mocarstwa ówczesnej Europy: Wielka Brytania, Rosja i Francja, na mocy dyplomatycznych umów skierowały na wody greckie swoje eskadry. Zadaniem tych eskadr miało być niedopuszczenie posiłków tureckich do Grecji, lecz miały one nie brać udziału w konflikcie.

Eskadry te zostały połączone a na czele tak powstałej floty stanął brytyjski wiceadmirał Edward Codrington – równocześnie dowodzący eskadrą brytyjską. Eskadrą rosyjską dowodził kontradmirał Ludwig Hayden, a francuską – kontradmirał Henri Gauthier de Rigny.

Skład floty alianckiej[edytuj | edytuj kod]

Nazwa okrętu Dowódca Typ okrętu Liczba dział
"Asia" (flagowy) wiceadm. E. Cadrington
Edward Curzon
okr. liniowy 84
"Scipion" Milius okr. liniowy 80
"Trident" Maurice okr. liniowy 74
"Genoa" Walter Bathurst okr. liniowy 76
"Albion" John Ommaney okr. liniowy 74
"Breslau" de La Bretoniere okr. liniowy 84
"Azow" kontradm. Ludwig Heyden
Michaił Łazariew
okr. liniowy 80
"Gangut" Awinow okr. liniowy 84
"Ieziekiel" Josif Swinkin okr. liniowy 80
"Aleksandr Niewskij" Bogdanowicz okr. liniowy 80
"Dartmouth" Thomas Fellowes fregata 42
"Siréne" kontradm. Henri Gauthier de Rigny fregata 60
"Jelena" ? fregata 38
"Prowornyj" ? fregata 48
"Konstantin" Chruszczow fregata 44
"Kastor" ? fregata 38
"Armide" Gaud Amable Hugon fregata 44

Bitwa[edytuj | edytuj kod]

20 października 1827 roku flota ekspedycyjna, w składzie 10 okrętów liniowych oraz 9 fregat i sile ognia 1676 armat, weszła do zatoki przed portem Navarino (Pylos) na Peloponezie. Tu, pod osłoną nadbrzeżnych baterii tureckich liczących 165 armat, stacjonowała flota turecko-egipska w składzie 3 okrętów liniowych, 23 fregat i ok. 40 mniejszych jednostek (w tym 5-6 branderów), mających do 2200 armat. Flota turecko-egipska była dowodzona przez admirała Muharrem Beja, podlegającego Ibrahimowi Paszy, dowodzącemu tureckimi wojskami w Grecji. Wiceadmirał Codrington blokując flotę turecko-egipską wykonywał zlecone mu zadanie: udzielić pomocy Grekom i nie wystąpić zbrojnie w tym konflikcie. Siły tureckie ustawione były w podkowę wzdłuż wschodniego i północnego wybrzeża zatoki. Okręty alianckie podpłynęły do liniowców tureckich i zatrzymały się w niewielkiej odległości[1].

W pewnej chwili Turcy obsadzili załogą manewrową brander stojący w pobliżu brytyjskiej fregaty "Dartmouth". Dowódca okrętu angielskiego skierował w jego kierunku łódź z parlamentariuszami. Została ona ostrzelana przez załogę tureckiego brandera, padli pierwsi zabici. Następnie z okrętów tureckich padły dwa strzały armatnie, trafiając niegroźnie "Dartmoutha" i "Siréne". W efekcie doszło do bitwy.

Starcie rozpoczęło się o godz. 14.25[2]. W ciągu 4 godzin spalono i zatopiono 65 okrętów tureckich. Flota turecko-egipska ustawiona była w dobrej pozycji obronnej, ale rezultat starcia był wynikiem przewagi technicznej, a przede wszystkim lepszego wyszkolenia marynarzy mocarstw europejskich. W boju morskim wyróżnił się flagowy okręt rosyjski "Azow" pod dowództwem komandora M. P Łazariewa.

Straty tureckie wyniosły 7 000 ludzi oraz 65 okrętów i statków. Straty floty sprzymierzonych wyniosły tylko 177 zabitych i 789 rannych.

W bitwie brało udział 27 okrętów sił sprzymierzonych (francusko-angielsko-rosyjskich):

  • brytyjskie: 3 okręty liniowe, 4 fregaty i 5 mniejszych żaglowców, w tym:
    • HMS "Asia" - okręt liniowy 84-działowy - okręt flagowy brytyjskiego wiceadmirała Edwarda Codringtona, dowodzącego też całą flotą
    • HMS "Dartmouth" - 42-działowa fregata dowodzona przez kapitana Fellowsa
  • rosyjskie: 4 liniowce i 4 fregaty, w tym:
    • "Azow" - okręt liniowy 74-działowy - okręt flagowy rosyjski - kontradmirał Ludwig Heiden (Łongin Geiden)
    • "Gangut" - okręt liniowy 84-działowy
  • francuskie: 3 liniowce, 2 fregaty i 2 mniejsze żaglowce (szkunery), w tym:
    • "Siréne" - fregata 58-działowa - okręt flagowy francuski - kontradmirał Henri Gauthier de Rigny

Po stronie turecko-egipskiej brało udział 89 okrętów (7 liniowców, 13 fregat, 30 korwet, 28 brygów, 5 szkunerów i 6 innych) między innymi:

  • okręt flagowy turecki - admirał Tahira Pasza
  • fregata egipska - pod dowództwem Moharema Beya

Skutki bitwy[edytuj | edytuj kod]

W wyniku bitwy złamano potęgę morską Turcji. Zwycięstwo przyczyniło się do rozszerzenia walk wyzwoleńczych Greków. W 1829 sułtan podpisał traktat adrianopolski uznający autonomię Grecji. W 1830 proklamowano w Londynie niezależność Grecji pod protektoratem Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii. Rosja odniosła zwycięstwo w wojnie rosyjsko-tureckiej 1828 - 1829. Wielka Brytania nie odniosła jednak żadnych korzyści politycznych ze zwycięstwa, natomiast wypadki następujące po nim doprowadziły do wzrostu potęgi Egiptu względem Turcji.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bojarski, s.96
  2. Bojarski, s.101

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Artur Bojarski, Navarino 1827, z serii: "Historyczne Bitwy", Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, ISBN 978-83-11-10675-8
  • Mieczysław Żywczyński, Historia Powszechna 1789-1870, PWN, Warszawa 1999.
  • Bolszaja Sowietskaja Encykłopedia t. 17 Moskwa 1974.