Bitwa pod Navarino (1827)
Z Wikipedii
Bitwa pod Navarino – bitwa stoczona 20 października 1827 w czasie wojny o niepodległość Grecji, pomiędzy flotą turecko-egipską a francusko-brytyjsko-rosyjską.
Spis treści |
[edytuj] Tło bitwy
Od sześciu lat trwała wojna o niepodległość Grecji, znajdującej się pod panowaniem tureckim. Francja, Wielka Brytania i Rosja pod presją opinii publicznej jak i kierowane obawą o los własnych interesów handlowych, wystąpiły do sułtana o podpisanie traktatu nadającego Grecji autonomię, co spotkało się z odmową ze strony Wysokiej Porty. W związku z tym główne mocarstwa ówczesnej Europy: Wielka Brytania, Rosja i Francja, na mocy dyplomatycznych umów skierowały na wody greckie swoje eskadry. Zadaniem tych eskadr miało być niedopuszczenie posiłków tureckich do Grecji, lecz miały one nie brać udziału w konflikcie.
Eskadry te zostały połączone a na czele tak powstałej floty stanął brytyjski wiceadmirał Edward Codrington – równocześnie dowodzący eskadrą brytyjską. Eskadrą rosyjską dowodził kontradmirał Ludwig Hayden, a francuską – kontradmirał Henri Gauthier de Rigny.
[edytuj] Skład flot biorących udział w bitwie
| Flota sprzymierzonych | Flota turecka | ||
| Nazwa okrętu | Dowódca | Nazwa okrętu | Dowódca |
| Dartmouth | Thomas Fellowes | Kühurevan | adm. Tahir Pasza |
| Siréne | kontradm. Henri Gauthier de Rigny | Ihsaniye | adm. Muharrem Bej |
| Scipion | Milius | Büroüafer | ? |
| Trident | Maurice | Fathibahri | ? |
| Genoa | Walter Bathurst | Kadizafer | ? |
| Asia | wiceadm. E. Cadrington Edward Curzon |
Keyuanibahri | ? |
| Albion | John Ommaney | Mecrayizafer | ? |
| Breslau | de La Bretoniere | Feyzimirac | ? |
| Azow | kontradm. Ludwig Heyden Michaił Łazariew |
Musratiavar | ? |
| Gangut | Awinow | Müjderesan | ? |
| Ieziekiel | Josif Swinkin | Badiinusret | ? |
| Aleksandr Niewskij | Bogdanowicz | Besirizafer | ? |
| Jelena | ? | Bedinusret | ? |
| Prowornyj | ? | Gürreinusret | ? |
| Konstantin | Chruszczow | Pertevinusret | ? |
| Kastor | ? | Menbainusret | ? |
| Armide | Gaud Amable Hugon | Fevzinusret | ? |
| Glasgow | James Maude | Avanillahnusret | ? |
| Cambrian | Gawen Hamilton | Mürsidicihat | ? |
| Süreyya | ? | ||
| Mina | ? |
[edytuj] Bitwa
20 października 1827 roku flota ekspedycyjna, w składzie 11 okrętów liniowych i 9 fregat, weszła do zatoki przed portem Navarino (Pylos) na Peloponezie, gdzie pod osłoną nadbrzeżnych baterii tureckich liczących 165 armat stacjonowała flota turecko-egipska, w składzie 3 okrętów liniowych i 21 fregat, dowodzona przez admirała Muharrem Beja, choć nominalnym dowódcą jej był Ibrahim Pasza dowodzący tureckimi wojskami w Grecji. W ten sposób wiceadm. Codrington blokując flotę turecko-egipską wykonał zlecone mu zadanie: udzielić pomocy Grekom i nie wystąpić zbrojnie w tym konflikcie. Siły tureckie ustawione były na kotwicy wzdłuż wschodniego wybrzeża zatoki.
W zaistniałej sytuacji Turcy, obawiając się, że pod osłoną floty sprzymierzonych do zatoki wpłyną korsarze greccy, skierowali w kierunku stojącej brytyjskiej fregaty "Dartmouth" turecki brander. Dowódca okrętu angielskiego skierował w jego kierunku łódź. Została ona ostrzelana przez załogę tureckiego brandera i wtedy brytyjska fregata rozpoczęła ostrzał w celu osłony odwrotu swojej łodzi. W efekcie, doszło do bitwy.
Bitwa trwała jeden dzień, do końca dnia spalono i zatopiono 65 okrętów tureckich. Flota turecko-egipska ustawiona była w dobrej pozycji obronnej, ale rezultat starcia był wynikiem przewagi technicznej, a przede wszystkim lepszego wyszkolenia marynarzy mocarstw europejskich.
Straty tureckie wyniosły 7 000 ludzi oraz 65 okrętów i statków. Straty floty sprzymierzonych wyniosły tylko 177 zabitych i 789 rannych.
W bitwie brało udział 27 okrętów sił sprzymierzonych (francusko-angielsko-rosyjskich):
- brytyjskie: 3 okręty liniowe, 4 fregaty i 5 mniejszych żaglowców, w tym:
- HMS "Asia" - okręt liniowy 84-działowy - okręt flagowy brytyjskiego wiceadmirała Edwarda Codringtona, dowodzącego też całą flotą
- HMS "Dartmouth" - 42-działowa fregata dowodzona przez kapitana Fellowsa
- rosyjskie: 4 liniowce i 4 fregaty, w tym:
- "Azow" - okręt liniowy 74-działowy - okręt flagowy rosyjski - kontradmirał Ludwig Heiden (Łongin Geiden)
- "Gangut" - okręt liniowy 84-działowy
- francuskie: 3 liniowce, 2 fregaty i 2 mniejsze żaglowce (szkunery), w tym:
- "Sirene" - fregata 58-działowa - okręt flagowy francuski - kontradmirał Henri Gauthier de Rigny
Po stronie turecko-egipskiej brało udział 89 okrętów (7 liniowców, 13 fregat, 30 korwet, 28 brygów, 5 szkunerów i 6 innych) między innymi:
- okręt flagowy turecki - admirał Tahira Pasza
- fregata egipska - pod dowództwem Moharema Beya
[edytuj] Skutki bitwy
W wyniku bitwy złamano potęgę morską Turcji. W 1829 sułtan podpisał "Układ w Adrianopolu" uznający autonomię Grecji. W 1830 proklamowano w Londynie niezależność Grecji pod protektoratem Francji, Rosji i Wielkiej Brytanii. Wielka Brytania nie odniosła jednak żadnych korzyści politycznych ze zwycięstwa, natomiast wypadki następujące po nim doprowadziły do wzrostu potęgi Egiptu względem Turcji.
[edytuj] Bibliografia
- Artur Bojarski, Navarino 1827, z serii: "Historyczne Bitwy", Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2007, ISBN 978-83-11-10675-8
- Mieczysław Żywczyński, Historia Powszechna 1789-1870, PWN, Warszawa 1999.
[edytuj] Zobacz też
