Brama Żuraw w Gdańsku

Żuraw od strony zewnętrznej (Motławy)

Żuraw (niem. Krantor) – zabytkowy dźwig portowy Gdańska, usadowiony pomiędzy pylonami Bramy Szerokiej nad Motławą. Jest jedną z filii Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku.

Historia

Żuraw od strony wewnętrznej (miasta)

Brama Szeroka (jedna z tzw. bram wodnych Głównego Miasta) istniała już w 1363, a z 1367 zachowała się łacińska wzmianka o dźwigu (caranum).

W obecnym kształcie żuraw zbudowano w latach 1442-1444. Służył przede wszystkim jako urządzenie portowe do załadunku towarów (głównie piwa) i balastu na statki, oraz do stawiania ich masztów. Urządzenie było w stanie podnieść ciężar czterech ton, na wysokość jedenastu metrów. Mechanizmem są dwa bębny o średnicy około sześciu metrów. Jako siłę napędową wykorzystywano ludzi stąpających wewnątrz tych bębnów (tzw. kół deptakowych).

Żuraw został podpalony w 1945, gdy miasto zdobyła Armia Czerwona. Ocalały mury okalające drewnianą konstrukcję. Po II wojnie światowej zrekonstruowano część drewnianą.

Zobacz też

• Zabytki i inne obiekty turystyczne w Gdańsku

Bibliografia

• Eleonora Zbierska: Żuraw Gdański, Wyd. Gdańskie Gdańsk 1993

Linki zewnętrzne

• Podstrona Muzeum Morskiego dotycząca Żurawia