Cerkiew Świętych Borysa i Gleba w Grodnie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Cerkiew Świętych Borysa i Gleba
cerkiew parafialna
Distinctive emblem for cultural property.svg 410Г000004
Widok od północy
Widok od północy
Państwo  Białoruś
Miejscowość Grodno
Wyznanie prawosławne
Kościół Rosyjski Kościół Prawosławny
Eparchia grodzieńska i wołkowyska
Wezwanie Świętych Borysa i Gleba
Wspomnienie liturgiczne 24 lipca/6 sierpnia
Położenie na mapie Grodna
Mapa lokalizacyjna Grodna
Cerkiew Świętych Borysa i Gleba
Cerkiew Świętych Borysa i Gleba
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Cerkiew Świętych Borysa i Gleba
Cerkiew Świętych Borysa i Gleba
Ziemia 53°40′41,32″N 23°49′08,31″E/53,678144 23,818975Na mapach: 53°40′41,32″N 23°49′08,31″E/53,678144 23,818975
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Cerkiew Świętych Borysa i Gleba w Grodnie – najstarsza cerkiew prawosławna w Grodnie, w jurysdykcji eparchii grodzieńskiej i wołkowyskiej Egzarchatu Białoruskiego.

Cerkiew została zbudowana na Kołoży przy ujściu Horodniczanki do Niemna przez księcia Wsiewołoda Dawidowicza. Jej patronowie Borys i Gleb byli równocześnie patronami jego dwóch synów[1]. Jest to jedna z najstarszych zachowanych prawosławnych świątyń w Europie północnej. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1138. Była wielokrotnie niszczona i odbudowywana. Była odnawiana na początku XVI wieku przez Bogdana Bogutowicza. Prawdopodobnie w XVI w. powstał przy niej prawosławny monaster Świętych Borysa i Gleba. W 1635 obiekt został przejęty przez unitów, zaś w 1697 powstał przy nim klasztor bazyliański[1].

W 1839 na mocy postanowień synodu połockiego przestał istnieć Kościół unicki na ziemiach białoruskich i litewskich. Położone na tym obszarze monastery zostały przemianowane na męskie prawosławne wspólnoty mnisze. W takich okolicznościach doszło do reaktywacji monasteru Świętych Borysa i Gleba[2]. W 1853 w wyniku osunięcia się skarpy niemeńskiej zawaliły się południowa ściana i apsyda. Na wniosek metropolity wileńskiego i litewskiego Józefa cerkiew została zamknięta dla celów kultowych, a jej wyposażenie przeniesione do innej świątyni. Również monaster zmienił swoją siedzibę, przenosząc się w 1854 do zarekwirowanego przez władze carskie budynku klasztoru bernardynek[1]. Uszkodzona cerkiew została zabezpieczona i odremontowana z funduszy wydzielonych przez cara Aleksandra II[1].

Była to halowa budowla trójnawowa o trzech absydach, wzniesiona z cegły z dodatkiem kamienia oraz posiadająca dekorację w postaci barwnych ceramicznych plakiet, układanych w krzyże na zewnętrznych ścianach. Wewnątrz stosowano specjalne naczynia, które umieszczane w ścianach i sklepieniach doskonaliły akustykę świątyni[3].

W 1948 władze radzieckie urządziły w budynku cerkiewnym muzeum. Przywrócenie obiektowi funkcji kultowych nastąpiło w 1991[4].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 184. ISBN 978-83-7431-127-4.
  2. Pawluczuk U. A.: Życie monastyczne w II Rzeczypospolitej. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, 2007, s. 30. ISBN 978-83-7431-127-4.
  3. Tadeusz Chrzanowski „Kresy, czyli obszar tęsknot”, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2010, s. 138
  4. Informacje o cerkwi na stronie eparchii grodzieńskiej i wołkowyskiej

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]