Rosyjski Kościół Prawosławny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Rosyjski Kościół Prawosławny
Русская Православная Церковь
Sobór Chrystusa Zbawiciela w Moskwie
Sobór Chrystusa Zbawiciela w Moskwie
Państwo  Rosja
Siedziba Moskwa
Data powołania 1589
Wyznanie prawosławne
Sobór Chrystusa Zbawiciela w Moskwie
Patriarcha patriarcha Moskwy i całej Rusi Cyryl I
Dane statystyczne
Liczba kapłanów 28 434[1]
Liczba diecezji 160[1]
Liczba parafii 30 142[1]
Liczba klasztorów 788
brak współrzędnych
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa

Rosyjski Kościół Prawosławny (Patriarchat Moskwy i całej Rusi) – kanoniczny Kościół prawosławny, obejmujący swoją jurysdykcją większość parafii prawosławnych na terenie Rosji, Białorusi, Litwy i Ukrainy oraz innych państw byłego Związku Radzieckiego, jak również część parafii złożonych z emigrantów rosyjskich w innych krajach. Od 1 lutego 2009 zwierzchnikiem Rosyjskiej Cerkwi Prawosławnej jest patriarcha Cyryl I.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Prawosławie na Rusi[edytuj | edytuj kod]

W 988 chrześcijaństwo w jego wschodnim rycie przyjął kijowski książę Włodzimierz I. Data chrztu Rusi często jest uważana za początek samego Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Kościół stanowił początkowo metropolię w składzie Patriarchatu Konstantynopola i to właśnie patriarcha ekumeniczny dokonywał konsekracji głowy ruskiego prawosławia. Metropolita początkowo rezydował w Kijowie. Po najazdach tatarskich Kijów stracił jednak swe polityczne znaczenie.

W 1299 metropolita Maksym przeniósł swoją siedzibę do Włodzimierza nad Klaźmą. W I połowie XIV w. siedzibą ruskich metropolitów stała się Moskwa. W 1448 Kościół uzyskał niezależność od Patriarchatu Konstantynopolitańskiego (status autokefalii), a metropolita Jonasz tytuł metropolity moskiewskiego i całej Rusi. Działo się to zaledwie na 5 lat przed upadkiem Konstantynopola, toteż Moskwa zaczęła być postrzegana jako sukcesorka jego tradycji, co zrodziło pojęcie Trzeciego Rzymu.

Pierwszy Patriarchat Moskiewski[edytuj | edytuj kod]

W 1589 metropolita Hiob stał się pierwszym patriarchą Moskwy i Wszechrusi. W Rosyjskim Kościele Prawosławanym, zajmuje on piąte miejsce w dyptychu Kościołów prawosławnych, tuż po czterech patriarchatach starożytnych. W ciągu następnych lat wraz z osłabianiem się potęgi domu carskiego patriarchowie (zwłaszcza Hermogen i Filaret) stali się wpływowymi figurami w państwie. Sobór moskiewski w 1620 uznał oficjalnie katolików za niechrześcijan i orzekł, że należy ich chrzcić na nowo[2].

Okres władzy Synodu[edytuj | edytuj kod]

W 1652 patriarcha Nikon wprowadził reformy liturgiczne mające upodobnić cerkiewne obrzędy do tych używanych w prawosławiu greckim. Sprzeciw wobec tych reform leży u podstaw powstania Cerkwi staroobrzędowej. W 1721 funkcja patriarchy została zawieszona, a najwyższą władzą Kościoła stał się Świątobliwy Synod Rządzący.

Drugi Patriarchat i czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

Taka sytuacja utrzymywała się aż do 1917, kiedy w czasie Soboru Lokalnego na stanowisko kolejnego patriarchy wybrany został metropolita Tichon.

W 1914 Kościół posiadał 55 173 cerkwie i 550 monasterów. Posługę duchową niosło prawie 113 629 księży, oraz 95 259 mnichów. Represje ze strony władz komunistycznych, zarówno w początkowym okresie istnienia ZSRR, jak i po II wojnie światowej przyniosły znaczną marginalizację roli Kościoła. W 1939 struktury Kościoła znajdowały się w formie szczątkowej, legalnie działało zaledwie kilkaset cerkwi i ani jeden monaster. W latach powojennych Stalin pozwolił na kontrolowane odrodzenie Cerkwi, jednak za rządów Chruszczowa prześladowania zostały wznowione.

Punktem zwrotnym w najnowszej historii Cerkwi był rok 1988, kiedy dzięki odwilży gorbaczowskiej zaniechano represji wobec Kościoła i antyreligijnej propagandy i umożliwiono przeprowadzenie szeroko zakrojonych obchodów tysiąclecia chrztu Rusi. Po raz pierwszy w historii Związku Radzieckiego można było obejrzeć telewizyjne programy poświęcone wydarzeniom kościelnym. Za pontyfikatu Aleksego II (1990-2008) nastąpiło znaczne odrodzenie wspólnot cerkiewnych, klasztorów i seminariów duchownych. Po upadku Związku Radzieckiego Kościół był w znacznym stopniu osłabiony. Liczba wiernych regularnie uczestniczących w obrzędach Kościelnych jest nadal stosunkowo niewielka, ale sytuacja ta z roku na rok się poprawia. Następca Aleksego, patriarcha Cyryl I (rozpoczął misję 1 lutego 2009) zainicjował proces przystosowania swego Kościoła do współczesności.

Kościół dzisiaj[edytuj | edytuj kod]

Rosyjski Kościół Prawosławny to największa Cerkiew na świecie. Kościół posiada[3]:

Obejmuje swoją jurysdykcją nie tylko Rosję, ale także szereg innych państw, na terenie których jego struktury mają status zapewniający szeroką autonomię (Białoruś, Litwa, Łotwa, Estonia, Mołdawia, Ukraina). Pełną autonomię posiadają Cerkwie w Chinach i Japonii. Językiem liturgicznym Cerkwi, podobnie jak w przypadku Kościoła prawosławnego w Polsce, jest język cerkiewnosłowiański. Używa się kalendarza juliańskiego.

Przynależność do Cerkwi deklaruje 59% mieszkańców Rosji, jednak z badań socjologicznych z 2008[4] wynika, że zaledwie co dziesiąty wierny przychodzi do cerkwi co najmniej raz w miesiącu, co trzeci nigdy się nie modli a 60% nigdy nie czyta tekstów biblijnych. Tylko 7% wiernych przestrzega nakazów wielkiego postu, a jedynie 2% pości też w inne nakazane dni. Jednocześnie Cerkiew cieszy się dużym zaufaniem wśród Rosjan: ufa jej 62% społeczeństwa.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy