Chińska stacja orbitalna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Planowana chińska stacja orbitalna. Od góry: statek transportowy na bazie statku Tiangong, moduł główny, statek załogowy Shenzhou, po lewej i prawej dwa moduły badawcze

Chińska stacja orbitalna Tiangong (skróty : TG, CMS – China Manned Space) – planowana, wielomodułowa załogowa stacja orbitalna, przewidziana do umieszczenia na orbicie przez Chińską Republikę Ludową około 2020 roku. Chiński program kosmiczny jest realizowany przez Chińską Narodową Agencję Kosmiczną (CNSA) – instytucję rządową[1], jednak program załogowy jest administrowany i realizowany przez China Manned Space Engineering Office (CMSEO)[2] – instytucję podległą wojsku.

Budowa stacji stanowi kolejny etap projektu 921 chińskiego programu kosmicznego, w ramach którego zainaugurowano program budowy statku załogowego Shenzhou, natomiast drugi etap stanowi budowa stałej załogowej stacji orbitalnej. Realizację projektu rozpoczęto od budowy mniejszych modułów orbitalnych Tiangong, z których pierwszy, Tiangong 1, umieszczono na orbicie w 2011 roku, a w czerwcu 2012 roku zacumował do niego pierwszy załogowy statek Shenzhou 9.

Pewne nieporozumienia rodzi stosowanie określenia „stacja orbitalna”. Statki Tiangong spełniają wprawdzie kryteria takiej stacji, przyjmując na pokład czasowo, choć na krótki okres, kolejne załogi, i tak też są często określane przez media. Są to jednak bardzo małe obiekty, znacznie mniejsze niż pierwsze stacje orbitalne Salut (mają masę ok. 8 t, podczas gdy stacje Salut ok. 18–20 t). Same Chiny nie używają w stosunku do nich terminu „stacja”, ale „laboratorium” (space laboratory), termin „stacja” (space station) zachowując dla przyszłej wielomodułowej stacji, która będzie już mieć stałe załogi[3].

Program Shenzhou[edytuj | edytuj kod]

Statek Shenzhou
Information icon.svg Osobny artykuł: Program Shenzhou.

Program Shezhou (921-1) jest realizowany od 1992 roku. Powstał na bazie rakiety nośnej Chang Zheng 2F oraz statku załogowego Shenzhou, który skonstruowano na podstawie rosyjskiego statku Sojuz, jako jego nieznacznie zwiększona i zmodyfikowana wersja. Jest to zatem trzyosobowy statek zbudowany z trzech modułów: orbitalnego, powrotnego (w którym załoga startuje i ląduje) i serwisowego. Pierwszy start statku Shenzhou 1 odbył się w 1999 roku, natomiast pierwszy start załogowy Shenzhou 5 w 2003 roku. Później przeprowadzono dwa kolejne loty załogowe (w latach 2005, 2008), na których zakończył się pierwszy, wstępny etap chińskiego programu załogowego mający na celu wykazanie umiejętności Chin do bezpiecznych lotów załogowych oraz przeprowadzania podstawowych manewrów na orbicie, jak m.in. wyjście w otwarty kosmos. Drugi, rozpoczęty wówczas etap, oparty nadal na statkach Shenzhou oraz modułach Tiangong, ma na celu opanowanie bardziej złożonych manewrów orbitalnych, zbliżania dwóch statków oraz cumowania.

Program Tiangong[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Program Tiangong.

Planowane są trzy moduły Tiangong, zwane laboratoriami. Ich zadaniem jest testowanie wszystkich technologii niezbędnych do budowy stacji orbitalnej, a więc zbliżania na orbicie, cumowania, systemu podtrzymywania życia itd. W 2011 roku na orbicie znalazł się Tiangong 1[4], do którego w listopadzie tego samego roku automatycznie zacumował bezosobowy statek Shenzhou 8[5]. W czerwcu 2012 na pokładzie modułu przez 10 dni przebywało troje tajkonautów z załogi Shenzhou 9. Kolejny lot (Shenzhou 10) zaplanowano na 2013, pobyt załogi nie przekroczy kilkunastu dni.

W 2015 roku zostanie umieszczony na orbicie moduł Tiangong 2, który prawdopodobnie będzie podobny kształtem do Tiangong 1, ale ma umożliwić załodze nieco dłuższe przebywanie na orbicie. Do tego modułu będą w latach 2016 i 2017 cumować statki załogowe Shenzhou 11 i 12. Większy moduł Tiangong 3, który miał być przystosowany do dłuższego przebywania załogi na jego pokładzie, został anulowany. Kolejnym etapem ma być już umieszczenie na orbicie głównego modułu Tianhe przyszłej stacji orbitalnej, która też będzie nosić nazwę Tiangong.

Projekt stacji[edytuj | edytuj kod]

Przyszła stacja orbitalna Tiangong będzie składać się z trzech modułów: głównego, wyposażonego w węzeł cumowniczy, oraz dwóch podobnych modułów badawczych. Poszczególne moduły będą mieć masę po około 18–22 t[6]. Masa całkowita stacji wyniesie ok. 60 t, będzie na niej stale przebywać 3-osobowa załoga. Budowa stacji dobiegnie końca około 2020 roku; zakłada się, że będzie użytkowana przez 10 lat. Stacja zostanie umieszczona na niskiej orbicie okołoziemskiej o wysokości około 400–450 km i inklinacji 42–43°[7]. Moduł główny będzie zbliżony wymiarami i kształtem do stacji Salut i modułu głównego stacji Mir.

Moduły stacji Tiangong (TG):

Moduł główny badawczy 1 badawczy 2
Nazwa[8] Tianhe (TH) Wentian (WT) Xuntian (XT)
Masa (t) 20–22 18–20 18-20
Długość (m) 18,1 14,4 14,4
Średnica (m) 4,2 4,2 4,2

Rakieta nośna[edytuj | edytuj kod]

Rodzina rakiet nośnych Chang Zheng 5

Poszczególne moduły stacji będą wynoszone na orbitę za pomocą nowej rakiety Chang Zheng 5 (dotychczas używana w programie załogowym rakieta Chang Zheng 2F ma zbyt mały udźwig), która jest jeszcze w budowie – jej pierwszy start planowany jest na 2014 rok[9]. Rakiety te będą startować z budowanego kosmodromu Wenchang.

Statki załogowe i dostawcze[edytuj | edytuj kod]

Załoga stacji będzie wymieniana za pomocą zmodyfikowanych statków Shenzhou (SZ), które będą wynoszone rakietą Chang Zheng 7, również będącą w trakcie budowy, która zastąpi obecnie używany wariant 2F. Natomiast statek dostawczy Tianzhou (TZ), oparty na konstrukcji modułu Tiangong 1, będzie miał masę całkowitą ok. 13 t, w tym masę ładunku dostarczanego na stację ok. 6 t.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg

Przypisy

  1. Organization and Function (ang.). CNSA. [dostęp 6.06.2012].
  2. Organizing & Management (ang.). CMSEO. [dostęp 6.06.2012].
  3. Missions (ang.). CMSEO. [dostęp 6.06.2012].
  4. Rui C. Barbosa: China launches TianGong-1 to mark next human space flight milestone (ang.). NASASpaceFlight.com, 28.09.2011. [dostęp 6.06.2012].
  5. Rui C. Barbosa: China successfully launches Shenzhou-8 via Long March 2F (ang.). NASASpaceFlight.com, 31.10.2011. [dostęp 6.06.2012].
  6. Deborah Braconnier: China announces Space Station plans (ang.). Phys.Org, 28.04.2011. [dostęp 6.06.2012].
  7. Chinese Space Station (ang.). DragonInSpace.com, 26.05.2012. [dostęp 6.06.2012].
  8. China Manned Space Program Logo and Names of Space Station and Cargo Ship Officially Released (ang.). CMSE, 2010-10-31. [dostęp 2014-02-08].
  9. Jan Szturc: Chiny pracują nad ciężką rakietą nośną (pol.). kosmonauta.net, 15.07.2011. [dostęp 09.02.2014].