Manned Orbiting Laboratory

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Manned Orbiting Laboratory
Projektowany wygląd MOL z kapsułą Gemini B
Planowane parametry
Załoga 2 osoby
Orbita polarna lub synchroniczna
Czas pracy 40 dni
Masa 14 470 kg
Objętość
pomieszczeń
hermetyzowanych
11,3 m³
Konfiguracja

MOL configuration.jpg

Manned Orbiting Laboratory (MOL) (ang. Załogowe Laboratorium Orbitujące) – pierwotnie określane jako Manned Orbital Laboratory – niezrealizowany projekt amerykańskiej wojskowej stacji kosmicznej, część programu załogowych lotów kosmicznych USAF, sukcesor niezrealizowanego wojskowego samolotu zwiadowczego Boeing X-20 Dyna-Soar.

Program MOL został przygotowany na bazie kilku wcześniejszych projektów USAF i NASA dotyczących załogowych stacji orbitalnych do celów zwiadowczych. Ostateczny projekt zakładał laboratorium do jednorazowego użytku, obsługujące 40-dniowe misje, na które załogi wynoszone byłby statkami typu Gemini Blue, opracowanymi na podstawie doświadczeń programu Gemini.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Makieta kapsuły Gemini B

Program MOL został formalnie ogłoszony 10 grudnia 1963 roku jako platforma doświadczalna dla wykorzystania załogowych misji kosmicznych do celów wojskowych[1]. Cały zamysł spodobał się CIA ze względu na perspektywy stacji. CIA pomagała więc w konstruowaniu MOL. Stałoby się ono konkurentem radzieckich wojskowych Ałmazów, które trafiły na orbitę w kolejnej dekadzie. Podobnie jak Ałmazy, MOL miało być wyposażone w aparat fotograficzny i duży teleskop[2]. Dostawcą sprzętu miał zostać Douglas Aircraft Company. Stacja miała mieć formę cylindra o długości 12,5 m i średnicy 3 m, a do wynoszenia jej zamierzano użyć Titana III[2]. Mimo zewnętrznego podobieństwa do swojego poprzednika, przygotowany na potrzeby projektu sprzęt Gemini B został przeprojektowany w kilku punktach, m.in. dodano właz umożliwiający przechodzenie z pojazdu do laboratorium na orbicie[3].

W ramach programu odbył się jeden lot testowy (z zaplanowanych ośmiu; z tego pięć załogowych planowanych na lata 1972-75). 3 listopada 1966 roku kapsuła Gemini 2 (z dodatkowym malowaniem US Air Force) wraz z makietą stacji MOL o nazwie OPS0855 została wyniesiona w kosmos z bazy USAF na Przylądku Canaveral. Po 33 minutach kapsuła oddzieliła się w locie suborbitalnym i wróciła z sukcesem na Ziemię, natomiast OPS 0855, wyposażona w sprzęt doświadczalny orbitowała dalej przez 30 dni (misja pierwotnie zakładała 75 dni na orbicie).

Program Manned Orbiting Laboratory został skasowany w roku 1969, w okresie największych osiągnięć programu Apollo. Pentagon bardzo popierał program MOL, lecz Siłom Powietrznym nigdy nie udało się zbudować załogowego statku kosmicznego; US Air Force nie wiedziało więc, jak zapanować nad kosztami takiego przedsięwzięcia. Do 1969 roku przewidywany koszt wzrósł z początkowych 1,5 do 3 miliardów dolarów. Brakowało pieniędzy ze względu na wydatki, jakie pochłaniała wojna w Wietnamie, i w maju odwołano program MOL[2]. Było już wtedy jasne, że system satelitów wywiadowczych pozwala na osiągnięcie założonych celów przy dużo niższym koszcie. Po kilku latach ujawniono jeszcze jeden powód odwołania projektu. CIA i Siły Powietrzne współpracowały ściśle przy MOL, jednak dyrektor CIA za kadencji Nixona, Richard Helms odmówił swego poparcia programowi. Chodziło o to, że służby wywiadowcze Stanów Zjednoczonych obawiały się ryzykować życie ludzi. Jak twierdzi analityk Jeffrey Richelson, doradca Helmsa „bali się, że wypadek, który kosztowałby życie choćby jednego astronauty, mógłby przerwać program na dłuższy czas i obezwładnić cały program zwiadu kosmicznego”. Jednak trzy lata później, kiedy NASA, pracowała już nad konstrukcją promu kosmicznego, nikomu nie przychodziły do głowy takie myśli[2]. Prace badawcze nad rozwojem amerykańskich stacji załogowych zaowocowały potem cywilnym projektem Skylab[4], który wyniesiony został na orbitę w połowie kolejnej dekady.

Do programu zakwalifikowano 17 astronautów. Po jego likwidacji NASA zaproponowała tym, którzy nie ukończyli 35 lat przejście do programu lotów cywilnych.

Pod względem założeń i funkcjonalności MOL przypominał radziecki program wojskowych stacji Ałmaz, wynoszonych na orbitę w ramach programu Salut. Rosjanie zakończyli te próby w 1977 roku z tych samych powodów, które doprowadziły do zamknięcia programu amerykańskiego.

Technologie[edytuj | edytuj kod]

USAF Astronaut Maneuvering Unit

Na potrzeby programu USAF przygotowało własny Astronaut Manouvering Unit[5].

W 1965 rozpoczęto opracowywanie nowoczesnego sytemu optycznego na potrzeby zwiadu wojskowego. Aparat o kryptonimie "Dorian" i kodzie KH-10 miał znaleźć się na wyposażeniu MOL, lecz prace zostały zatrzymane w 1969 roku, przed zaplanowanymi startami załogowymi. Aparat KH-10 załogowej stacji zwiadowczej umożliwiał osiągnięcie rozdzielczości w granicach 23 centymetrów[2]. Konstrukcja została zastąpiona projektem KH-11 (kryptonim "Kennan"), który oferował rozdzielczość 76 mm i umożliwiał transmisję wideo zrobionych zdjęć do centrum kontroli na Ziemi[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. NOVA: Astrospies na stronie pds.org (ang.)
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 T.A. Heppenheimer: Podbój kosmosu. Warszawa: Wydawnictwo Amber, 1997, s. 299. ISBN 83-7169-852-6.
  3. Deke Slayton, Michael Cassutt: U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle. Nowy Jork: Forge Books, 1994, s. 249. ISBN 0-312-85503-6. (ang.)
  4. Charles Dunlap Benson, William David Compton: Living and Working in Space: A History of Skylab NASA publication SP-4208 (ang.)
  5. U.S. Manned Space: From Mercury to the Shuttle. 1994. ISBN 0-312-85503-6. LCCN 94002463. OCLC 29845663.
  6. NOVA: Astrospies. [dostęp 2014-11-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons
  • Mark Wade: MOL (ang.). Encyclopedia Astronautica. [dostęp 2013-10-17].