Salut 6

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Salut 6
Salyut 6 drawing.svg
Inne nazwy DOS-5
Indeks COSPAR 1977-097A
Zaangażowani  ZSRR
Rakieta nośna Proton K
Miejsce startu Bajkonur, Kazachska SRR
Orbita
(docelowa, początkowa)
Perygeum 219 km
Apogeum 275 km
Okres obiegu 89,1 min
Nachylenie 51,6°
Czas trwania
Początek misji 29 września 1977 (06:50:00 UTC)
Powrót do atmosfery 29 lipca 1982
Wymiary
Wymiary 4,5 m x 15,8 m
Masa całkowita 19 824 kg

Salut 6 (ros. Салют-6) – radziecka stacja orbitalna, ósma z wszystkich stacji programu Salut. Została wyniesiona na orbitę 29 września 1977 za pomocą rakiety Proton K z kosmodromu Bajkonur w ZSRR (obecnie Kazachstan). Funkcjonowała przez pięć lat.

Była to pierwsza stacja, którą odwiedzili ludzie spoza USA czy ZSRR, w ramach programu Interkosmos. Byli to głównie obywatele państw członkowskich Układu Warszawskiego, w tym Polski. Stacja Salut 6 była także pierwszym celem statku zaopatrzeniowego Progress. Stację zdjęto z orbity za pomocą bezzałogowego statku Kosmos 1267 w dniu 29 lipca 1982.

Budowa stacji[edytuj | edytuj kod]

W bazie satelitarnej dokonano istotnych modyfikacji w porównaniu z poprzednimi Salutami. Przede wszystkim dodano drugi węzeł cumowniczy. Umieszczono go na drugim końcu kadłuba bazy. Węzeł cumowniczy został domontowany do przedziału przejściowego. Dodatkowy węzeł cumowniczy został w zasadzie przeznaczony do przyjmowania statków typu Progress, ale również mogły do niego cumować statki typu Sojuz i Sojuz-T. Zainstalowanie dodatkowego węzła i przedziału przejściowego na agregatowej stronie bazy, zmusiło do innego zlokalizowania obu silników manewrowych niż w bazach Salut 4 i Salut 5. Musiały być odsunięte na większą odległość od wzdłużnej osi bazy. Zmniejszono przy tym ciąg obu silników z 4000 N do około 3000 N, a także zastosowano jako materiał pędny niesymetryczną dimetylohydrazynę i tetratlenek diazotu zamiast nafty i kwasu azotowego. W skład systemu orientacyjnego i korekcyjnego weszły 32 rakietowe dysze (główne i zapasowe) rozmieszczone w części agregatowej bazy. Wzbogacono wyposażenie naukowe i inaczej je rozmieszczono. Wśród wyposażenia znalazła się aparatura Zakładów Zeissa MKF6M, przeznaczona do dokładnych fotografii powierzchni Ziemi. Oprócz tego w bazie znalazły się:

  • druga kamera fotograficzna KATE 140
  • teleskop BST1M wykonujący obserwacje w dalekiej podczerwieni
  • spektrometr podczerwieni FM 107
  • spektrometr Mikron
  • radiometr nadfioletowy FM 4 UF, przeznaczony do obserwacji gwiazd

Zainstalowano aparaturę do topienia substancji (piece Spław i Kristałł) przeznaczone do uzyskiwania nietypowych stopów metali. Zasadnicze źródło energii stanowiły fotoogniwa słoneczne. Rozmieszczone na trzech płytach umieszczonych tak jak na Salucie 4 i 5, ale o powierzchni zwiększonej do 60 m². Wytworzony prąd ładował akumulatory niklowo-kadmowe. W systemie regulacji temperatury zastosowano dwa obwody cieczowe. W systemie oczyszczającym atmosferę zamontowano urządzenia do odzyskiwania wody użytkowej z atmosfery bazy. Zmniejszało to wilgotność bazy i korzystnie wpływało na komfort klimatyczny pomieszczeń[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Operacje dokowania[edytuj | edytuj kod]

Godziny podane według czasu moskiewskiego.

Pojazd Dzień dokowania Godzina dokowania Port cumowniczy Dzień odłączenia Godzina odłączenia Czas połączenia (w dniach)
Sojuz 25 10 października 1977 07:09 przedni 11 października 1977 08:00 1,03[a]
Sojuz 26 11 grudnia 1977 06:02 tylny 16 stycznia 1978 14:22 36,35
Sojuz 27 11 stycznia 1978 17:06 przedni 16 marca 1978 11:00 63,75
Progress 1 22 stycznia 1978 13:12 tylny 7 lutego 1978 08:55 15,82
Sojuz 28 3 marca 1978 20:10 tylny 10 marca 1978 13:25 6,72
Sojuz 29 17 czerwca 1978 00:58 przedni 3 września 1978 11:23 78,43
Sojuz 30 29 czerwca 1978 20:08 tylny 5 lipca 1978 13:15 6,71
Progress 2 9 lipca 1978 15:59 tylny 2 sierpnia 1978 07:57 23,66
Progress 3 10 sierpnia 1978 03:00 tylny 21 sierpnia 1978 - ~11
Sojuz 31 27 sierpnia 1978 19:37 tylny 7 września 1978 13:53 10,76
Sojuz 31 7 września 1978 14:21 przedni 2 listopada 1978 10:46 55,85
Progress 4 6 października 1978 04:00 tylny 24 października 1978 16:07 18,50
Sojuz 32 26 lutego 1979 08:30 przedni 13 czerwca 1979 12:51 107,18
Progress 5 14 marca 1979 10:20 tylny 3 kwietnia 1979 19:10 20,37
Progress 6 15 maja 1979 09:19 tylny 8 czerwca 1979 11:00 24,07
Sojuz 34 8 czerwca 1979 23:02 tylny 14 czerwca 1979 19:18 5,84
Sojuz 34 14 czerwca 1979 ~19:50 przedni 19 sierpnia 1979 12:08 65,86
Progress 7 30 czerwca 1979 14:18 tylny 18 lipca 1979 06:50 17,69
Sojuz T-1 19 grudnia 1979 17:05 przedni 24 marca 1980 00:04 94,29
Progress 8 29 marca 1980 23:01 tylny 25 kwietnia 1980 11:04 26,50
Sojuz 35 10 kwietnia 1980 18:16 przedni 3 czerwca 1980 14:47 53,85
Progress 9 29 kwietnia 1980 11:09 tylny 20 maja 1980 21:51 21,45
Sojuz 36 27 maja 1980 22:56 tylny 4 czerwca 1980 18:08 7,86
Sojuz 36 4 czerwca 1980 19:38 przedni 31 lipca 1980 14:55 56,86
Sojuz T-2 6 czerwca 1980 18:58 tylny 9 czerwca 1980 12:24 2,73
Progress 10 1 lipca 1980 08:53 tylny 18 lipca 1980 01:21 16,69
Sojuz 37 24 czerwca 1980 23:02 tylny 1 sierpnia 1980 19:43 7,86
Sojuz 37 1 sierpnia 1980 ~20:10 przedni 11 października 1980 09:30 70,56
Progress 11 30 września 1980 20:03 tylny 9 grudnia 1980 13:23 69,72
Sojuz T-3 28 listopada 1980 18:54 przedni 10 grudnia 1980 09:10 11,59
Progress 12 26 stycznia 1981 18:56 tylny 19 marca 1981 21:14 52,09
Sojuz T-4 13 marca 1981 23:33 przedni 26 maja 1981 - ~74
Sojuz 39 23 marca 1981 19:28 tylny 30 marca 1981 11:22
Sojuz 40 15 maja 1981 21:50 tylny 22 maja 1981 13:37 6,66
Kosmos 1267 19 czerwca 1981 10:52 przedni przyłączony na stałe - -

Załogi[edytuj | edytuj kod]

Godziny podane według czasu GMT.

Ekspedycja Załoga (w przypadku kosmonautów spoza ZSRR podano kraj pochodzenia) Data startu Pojazd dowożący Data powrotu Pojazd odwożący Czas trwania (w dniach)
Salut 6 -
EO-1
Jurij Romanienko,
Gieorgij Grieczko
10 grudnia 1977
01:18:40
Sojuz 26 16 marca 1978
11:18:47
Sojuz 27 96,42
Salut 6 -
EP-1
Władimir Dżanibekow,
Oleg Makarow
10 stycznia 1978
12:26:00
Sojuz 27 16 stycznia 1978
11:24:58
Sojuz 26 5,96
Salut 6 -
EP-2
Aleksiej Gubariew,
Vladimír Remek - Czechosłowacja
2 marca 1978
15:28:00
Sojuz 28 10 marca 1978
13:44:00
Sojuz 28 7,93
Salut 6 -
EO-2
Władimir Kowalonok,
Aleksandr Iwanczenkow
15 czerwca 1978
20:16:45
Sojuz 29 2 listopada 1978
11:04:17
Sojuz 31 139,62
Salut 6 -
EP-3
Piotr Klimuk,
Mirosław Hermaszewski - Polska Rzeczpospolita Ludowa
27 czerwca 1978
15:27:21
Sojuz 30 5 lipca 1978
13:30:20
Sojuz 30 7,92
Salut 6 -
EP-4
Walerij Bykowski,
Sigmund Jähn - Niemiecka Republika Demokratyczna
26 sierpnia 1978
14:51:30
Sojuz 31 3 września 1978
11:40:34
Sojuz 29 7,87
Salut 6 -
EO-3
Władimir Lachow,
Walerij Riumin
25 lutego 1979
11:53:49
Sojuz 32 19 sierpnia 1979
12:29:26
Sojuz 34 175,02
Salut 6 -
EO-4
Leonid Popow,
Walerij Riumin
9 kwietnia 1980
13:38:22
Sojuz 35 11 października 1980
09:49:57
Sojuz 37 184,84
Salut 6 -
EP-5
Walerij Kubasow,
Bertalan Farkas - Węgierska Republika Ludowa
26 maja 1980
18:20:39
Sojuz 36 3 czerwca 1980
15:06:23
Sojuz 35 7,87
Salut 6 -
EP-6
Jurij Małyszew,
Władimir Aksionow
5 czerwca 1980
14:19:30
Sojuz T-2 9 czerwca 1980
12:39:00
Sojuz T-2 3,93
Salut 6 -
EP-7
Wiktor Gorbatko,
Phạm Tuân - Wietnam
23 lipca 1980
18:33:03
Sojuz 37 31 lipca 1980
15:15:02
Sojuz 36 7,86
Salut 6 -
EP-8
Jurij Romanienko,
Arnaldo Tamayo Méndez - Kuba
18 września 1980
19:11:03
Sojuz 38 26 września 1980
15:54:27
Sojuz 38 7,86
Salut 6 -
EO-5
Leonid Kizim,
Oleg Makarow
Giennadij Striekałow
27 listopada 1980
14:18:28
Sojuz T-3 10 grudnia 1980
09:26:10
Sojuz T-3 12,80
Salut 6 -
EO-6
Władimir Kowalonok,
Wiktor Sawinych
12 marca 1981
19:00:11
Sojuz T-4 26 maja 1981
12:37:34
Sojuz T-4 74,73
Salut 6 -
EP-9
Władimir Dżanibekow,
Dżügderdemidijn Gürragczaa - Mongolia
22 marca 1981
14:58:55
Sojuz 39 30 marca 1981
11:40:58
Sojuz 39 7,86
Salut 6 -
EP-10
Leonid Popow,
Dumitru Prunariu - Rumunia
14 maja 1981
17:16:38
Sojuz 40 22 maja 1981
13:58:30
Sojuz 40 7,86

Spacery kosmiczne[edytuj | edytuj kod]

Godziny podane według czasu GMT.

Spacer kosmiczny Kosmonauci Data Początek Koniec Czas trwania
(w godzinach)
Komentarz
Salut 6 - PE-1 Romanienko i Grieczko 19 grudnia 1977 21:36 23:04 1:28 Test skafandra Orłan-D, kontrola aparatu cumowniczego i montaż kasety Meduza.
Salut 6 - PE-2 Kowalonok i Iwanczenkow 29 lipca 1978 04:00 06:20 2:05 Odłączenie kasety Meduza i pasywnego wykrywacza mikrometeroidów, montaż czujników promieniowania i nowych zestawów eksperymentów.
Salut 6 - PE-3 Riumin i Lachow 15 sierpnia 1979 14:16 15:39 1:23 Demontaż anteny radiowej KRT-10, odłączenie kaset z eksperymentami.

Podsumowanie[edytuj | edytuj kod]

  • Liczba dni na orbicie: 1764
  • Liczba dni z załogami na orbicie: 676
  • Liczba załóg: 16
  • Liczba załóg podstawowych: 5
  • Liczba załóg odwiedzających: 10 (w tym 8 międzynarodowych)
  • Jedna „załoga remontowa”
  • Liczba kosmonautów: 27 (w tym 6 dwukrotnie)
  • Dwóm załogom nie udało się dotrzeć na stację
  • 12 statków towarowych dostarczyło załogom 20 ton różnorodnych ładunków
  • Do stacji dokowały 35 razy obiekty z załogą i bez

Uwagi

  1. Nie udało się uzyskać trwałego połączenia i misja została przerwana.

Przypisy

  1. Andrzej Marks: Baza satelitarna ALFA. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1997. ISBN 83-204-2203-5.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]